메인메뉴 바로가기본문으로 바로가기

2023 WINTER

AI LÀ NGƯỜI ĐÃ TẠO RA NỀN NGHỆ THUẬT TRUYỀN THÔNG CỦA HÀN QUỐC?

Hàng chục năm trước đây, nghệ thuật truyền thông vẫn còn là một khái niệm xa lạ cần được giải thích xem đó là gì, và nằm ngoài phạm vi của lĩnh vực nghệ thuật. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ, nghệ thuật truyền thông bỗng chốc đã trở thành trung tâm của văn hóa nghệ thuật. Cho đến trước khi loại hình này trở thành xu hướng chủ đạo, không phải chỉ cần có công nghệ tiên tiến là được. Chính những nỗ lực của mọi tầng lớp xã hội trong việc khám phá tiềm năng của nghệ thuật truyền thông như một góc nhìn mới để hiểu về thế giới đã tạo nên nền nghệ thuật truyền thông của Hàn Quốc ngày hôm nay.
1_AyoungKim_DeliveryDancersSphere_21.png

< 딜리버리 댄서의 구 > . 김아영. 2022. 단채널 비디오. 25분.
Quả cầu của vũ công giao hàng. Kim A-young. 2022. Video đơn kênh. 25 phút.
Nội dung câu chuyện kể về một người phụ nữ làm việc tại một công ty dịch vụ giao hàng tận nơi đã gặp gỡ bản thể khác của chính mình. Kim A-young là nghệ sĩ truyền thông chuyên khai phá những chủ đề về sự di cư, người tị nạn và những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản thông qua các phương tiện truyền thông đa dạng như video, VR, trình diễn.
ⓒ Kim Ayoung


Tháng 6 năm nay, một tin vui đã đến từ nước Áo. Tại Ars Electronica, một lễ hội có độ nhận diện và tầm ảnh hưởng cao trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thông, nghệ sĩ Kim Ayoung đã nhận giải thưởng Golden Nica với tác phẩm “Quả cầu của vũ công giao hàng” (Delivery Dancer’s Sphere). Giải thưởng này còn có ý nghĩa hơn cả khi nó là lần đầu tiên một người Hàn Quốc nhận được giải đặc biệt của “Prix Ars Electronica” – một cuộc thi cạnh tranh quốc tế được tạo ra vào năm 1987.

Cùng thời điểm đó, nghệ sĩ Kang Yiyun cũng được chọn vào dự án “Made of Makers” do Jaeger-LeCoultre điều hành. Đây là chương trình hợp tác với các nhà sáng tạo và nghệ nhân nổi tiếng của Jaeger-LeCoultre - thương hiệu đồng hồ có lịch sử 190 năm. Cô đã đáp lại chủ đề “Tỷ lệ Vàng” năm nay bằng một tác phẩm mang tên “Khởi nguồn” (Origin), và đây cũng là lần đầu tiên một tác giả châu Á được lựa chọn.

Dạo gần đây, ngày càng có nhiều trường hợp các nghệ sĩ nghệ thuật truyền thông của Hàn Quốc nhận được sự chú ý trên toàn thế giới. Đây không phải là chuyện bất ngờ chỉ sau một đêm. Điều này có thể xảy ra là nhờ vào những người đã tiên phong khai phá nghệ thuật truyền thông - một lĩnh vực vốn từng rất xa lạ, và những trợ thủ đắc lực đã hỗ trợ cho các nhà sáng tạo một cách có hệ thống. Nền móng mà họ xây dựng nên vừa là nguồn cảm hứng, vừa là nền tảng sáng tạo cho các nghệ sĩ trẻ ngày nay.

Những người tiên phong

2_부산시립미술관 소장품박현기무제(TV 돌탑).png

Không tên (Tháp đá TV). Park Hyun-ki. 1980. TV, 17 mẩu đá. Kích thước ngẫu nhiên.
Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Park Hyun-ki, nghệ sĩ được mệnh danh là “người tiên phong trong nghệ thuật video Hàn Quốc”. Tác phẩm đã tổng thể hóa nên những ranh giới phân chia giữa tự nhiên và nhân tạo, giữa thế giới thực tại và hư cấu.
Cung cấp bởi Bảo tàng Nghệ thuật Busan

3_2.백남준 효과 전시_백남준 작품임(4).png

Sự trở lại của Thành Cát Tư Hãn. Nam June Paik. 1993. 1 màn hình TV CRT, 10 vỏ TV bọc thép, ống neon, xe đạp, mũ lặn, trụ bơm xăng, ống nhựa, áo choàng, dây thừng, video đơn kênh, màu sắc, chế độ im lặng, LD. 217 × 110 × 211cm.
Tác phẩm này tượng trưng cho thực trạng Con đường tơ lụa nối liền phương Đông và phương Tây trong quá khứ đã được thay thế bằng đường cao tốc điện tử băng thông rộng ở thời hiện đại.
ⓒ Di sản của Nam June Paik, cung cấp bởi Trung tâm Nghệ thuật Nam June Paik

Nếu chọn ra một nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực truyền thông hơn bất cứ ai khác với trí tưởng tượng mới mẻ thì đó chắc chắn sẽ là Nam June Paik. Ông từng học triết học châu Âu và âm nhạc hiện đại tại Đức, bên cạnh đó cũng bắt đầu quan tâm đến nghệ thuật sử dụng phương tiện truyền thông mới trong quá trình giao lưu với các nhà nghệ thuật tiên phong cùng thời. Ông đã bộc lộ điều đó với thế giới thông qua Triển lãm Âm nhạc - TV điện tử (Exposition of Music - Electronic Television, 1963) tại Phòng Trưng bày Galerie Parnas ở Wuppertal, Đức. Khởi đầu với buổi triển lãm này, ông đã chính thức theo đuổi con đường trở thành một nghệ sĩ truyền thông, và thông qua việc tự mình chế tạo TV cũng như làm video, ông đã phá vỡ thế độc quyền của các phương tiện thông tin đại chúng chỉ truyền và nhận thông tin một chiều.

Kể từ đó, ông ấy đã kết hợp các cảnh quay video, điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt, phát triển nên một cỗ máy phối lại những hình ảnh - video độc đáo của riêng mình được gọi là synthesiser (tạm dịch: bộ tổng hợp video) và bên cạnh đó, tiếp tục các bước đi nổi bật của bản thân trong việc kết nối âm nhạc và cơ thể. Trong quá trình này, ông đã dự đoán được về một thế giới cybernetic (tạm dịch: điều khiển học) nơi con người và máy móc cùng tồn tại và có quan hệ tác động ảnh hưởng lẫn nhau. Ngoài ra, ông còn nghiên cứu về tình hình truyền thông kỹ thuật số nhằm thử nghiệm giao tiếp và kết nối đa phương. Bằng cách thăng hoa chúng thành những tác phẩm, sự tồn tại song hành giữa tự nhiên và công nghệ cũng như sự dung hòa giữa văn hóa phương Đông và phương Tây đã được tạo nên. Đó cũng chính là thời điểm Good Morning Mr. Orwell, một chương trình truyền hình vệ tinh trực tiếp kết nối New York và Paris được phát sóng, nhằm châm biếm những dự đoán tương lai mang tính chất phản địa đàng trong tác phẩm “1984” của George Orwell. Mặc dù những hoạt động và tuyên bố của ông là sự dự đoán gần giống với tiên tri, nhưng chúng vẫn được gợi nhớ và nhắc lại cho đến tận bây giờ vì đã tạo nên một tiếp điểm rõ ràng với tương lai.

Mặt khác, Park Hyun-ki, một trong những người tiên phong trong lĩnh vực video art (tạm dịch: nghệ thuật thu và phát hình ảnh động) trong nước vào những năm 1970, lại sử dụng TV theo một phương thức khác với Nam June Paik. Ông đã cho thấy những tác phẩm sắp đặt mà trong đó TV và các vật thể tự nhiên như đá hoặc cây cối được xếp chồng lên nhau. Đá và cây được chiếu trên màn hình TV, tạo thành cảnh tượng thực tế và thế giới ảo liên kết với nhau. Thông qua đó, ông đã đặt ra cho chúng ta câu hỏi “thực tại” là gì, và mở rộng nhận thức cũng như thị giác của mọi người. Điều đáng chú ý là ông đã kết hợp nó với phương pháp xây dựng truyền thống của Hàn Quốc có tên gọi “xếp chồng”, hay còn được hiểu là phương pháp luận kiến trúc. Hiện hữu trong đó là một chiến lược mang lại sự mới mẻ và gợi mở thông qua xung đột giữa hai phương tiện mang tên nền văn minh và thiên nhiên. Góc nhìn này vẫn còn hữu hiệu trong nghệ thuật truyền thông ngày nay.

Sự xuất hiện của các cơ quan chuyên môn

4_진기종, 차동훈, 강지영, 〈보편의 조적〉, 2023, 단채널 비디오, 6’36’’_Zin Kijong, Cha Donghoon, Kang Jiyoung, Universal Manufacture, 2023, Single-channel video, 6’36’’.png

Những tầng phổ quát. Zin Ki-jong, Cha Dong-hoon, Kang Ji-young. 2023. Video đơn kênh. Độ dài 6 phút 36 giây.
Một trong những tác phẩm thuộc triển lãm “Pale Blue Dot” được tổ chức tại Phòng Trưng bày KF XR từ tháng 5 đến tháng 10 năm ngoái. Đây là tác phẩm khảo sát tính đa dạng sinh học và tính bền vững thông qua phương tiện máy in 3D ảo tiên tiến nhất và đồ gốm truyền thống. Triển lãm này được tổ chức để kỷ niệm ngày khai trương Phòng triển lãm KF XR, trưng bày nhiều nội dung khác nhau như VR, AR và nghệ thuật tương tác với chủ đề môi trường.
ⓒ Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc

5_4.아트센터 나비_일시적인 것의 방 – 컬렉팅 미디어 아트 전시(8).png

Argos. Kim Yunchul. 2018. Ống Geiger Müller, thủy tinh, nhôm, vi điều khiển. 48 × 40 × 40cm.
Một trong những tác phẩm tại triển lãm “Cabinet of the Ephemeral - Collecting Media Art” do Trung tâm Nghệ thuật Nabi tổ chức vào tháng 9 năm 2023 với mục đích tập hợp những tác phẩm nghệ thuật truyền thông. Công trình này là một cỗ máy dò hạt phân tử muon gồm 41 kênh, thể hiện phản ứng bằng cách nhấp nháy đèn flash bất cứ khi nào phát hiện hạt muon phóng ra trong vũ trụ. Kim Yuncheol là một nghệ sĩ chuyên khai phá tiềm năng nghệ thuật của cơ học chất lưu và siêu vật liệu.
Cung cấp bởi Trung tâm Nghệ thuật Nabi; Ảnh của Hiệp hội Bảo tàng Nghệ thuật Thành phố Seoul

Năm 2000 là một bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử nghệ thuật truyền thông Hàn Quốc. Bởi lẽ đây là năm có sự góp mặt của Seoul Mediacity Biennale tại Bảo tàng Nghệ thuật Seoul, Trung tâm Nghệ thuật Nabi - nơi đã mở cửa lại Bảo tàng Nghệ thuật SK Walkerhill, và Rạp phim Nghệ thuật Ilju nằm trong tòa nhà Bảo hiểm Nhân thọ Heungkuk ở Gwanghwamun, Seoul.

Seoul Mediacity Biennale, khởi đầu với tên gọi Media_City Seoul, mới đó mà đã tới triển lãm lần thứ 12 vào năm nay. Đây là một sự kiện cộng đồng tập trung vào tính đương đại cũng như tính thực nghiệm của nghệ thuật trong những thay đổi về môi trường truyền thông và vẫn được duy trì cho đến tận ngày nay. Mặc dù có một số thăng trầm do mục đích mang tính chính sách nhằm phổ biến rộng rãi sự phát triển kỹ thuật nhanh chóng và công nghệ thông tin truyền thông của Hàn Quốc vào thời điểm tổ chức sự kiện, thế nhưng nó đã góp phần nâng cao nhận thức trong công chúng về ý nghĩa và dòng chảy của một lĩnh vực nghệ thuật hiện đại như nghệ thuật truyền thông.

Với tư cách là một cơ quan chuyên môn về nghệ thuật truyền thông, Trung tâm Nghệ thuật Nabi khởi động cùng năm là nơi đã cho mở lại Bảo tàng Nghệ thuật Walkerhill - địa điểm vốn có đã từng nhào nặn qua các thể loại nghệ thuật truyền thống. Trung tâm hỗ trợ người sáng tạo bằng cách xem xét các công nghệ tân tiến nhất dưới góc nhìn phản biện. Vào đầu thế kỷ XXI khi nghệ thuật truyền thông vẫn còn xa lạ, trung tâm đã giữ một vị trí quan trọng như một mạng lưới nơi những người tiên phong theo đuổi sự mới mẻ cùng tụ họp lại, nhận biết sự tồn tại của nhau, được tiếp thêm sức mạnh và triển khai các hoạt động đa dạng. Đặc biệt, cộng đồng nghệ thuật truyền thông INP (Interactivity & Practice) được thành lập dưới sự hỗ trợ của trung tâm này vào đầu những năm 2000, đang ở giai đoạn có khá nhiều nghệ sĩ trụ cột hoạt động rất sôi nổi hiện nay đến gia nhập. Có thể nói đây là cơ sở quan trọng đặt nền móng cho tính đa dạng của nghệ thuật truyền thông ngày nay.

Rạp phim Nghệ thuật Ilju cũng được mở cửa trong cùng năm, là một tổ chức tương tự như Trung tâm Nghệ thuật Nabi, cung cấp nguồn lực và mạng lưới cho lĩnh vực nghệ thuật truyền thông vốn còn thiếu nền tảng và hiểu biết vào thời điểm đó. Nó bao gồm một thư viện truyền thông trưng bày các phân tích về văn hóa kỹ thuật số, một kho lưu trữ được tạo ra để thu thập và cho phép tham khảo các tài liệu video cũng như ấn phẩm liên quan đến nghệ thuật truyền thông và một studio hỗ trợ các thiết bị truyền thông mà các cá nhân khó sở hữu, đồng thời vận hành các chương trình đào tạo về công nghệ tương ứng. Cho đến trước khi đóng cửa vào năm 2006, nơi này đã tập trung dồn lực vào việc khám phá tiềm năng cộng đồng của nghệ thuật truyền thông và tiến hành hỗ trợ thực tế cho các nhà sáng tạo. Chương trình “Media Raiders” nhằm tìm kiếm và hỗ trợ các tác giả mới nổi hoạt động tại đây đã chắp cánh cho những người có năng lực.

 



Các dự án hỗ trợ đa dạng

6_2. 이인강_드로잉 수트02.png

Drawing Suit 02. Lee Inkang. 2022. Bộ đồ vẽ truyền động đa phương từ xa sử dụng công nghệ khung xương ngoài dạng đeo, trình diễn, video ba kênh. 15 phút.
Lee In-kang, cũng là một võ sĩ quyền anh nghiệp dư, đang không ngừng thử nghiệm để mở rộng tiềm năng cơ thể con người bằng cách kết hợp với các máy móc dựa trên trải nghiệm bị chấn thương mà chính anh đã từng trải qua. Bức ảnh là một tác phẩm triển lãm từ lễ hội “Unfold X 2022” do Quỹ Văn hóa Seoul tổ chức, cho thấy thực trạng sáng tạo nghệ thuật mới dựa trên công nghệ tiên tiến. Đây là tác phẩm mã hóa dữ liệu các chuyển động để tạo ra một bản vẽ mới thông qua sự phối hợp giữa nghệ sĩ và người tham gia.
ⓒ Quỹ Văn hóa Seoul

Trung tâm Văn hóa Châu Á Quốc gia được khai trương tại Gwangju, Jeollanam-do vào năm 2015 với mục đích giao lưu và kết nối văn hóa Châu Á, hiện đang vận hành một cơ quan sáng tạo phức hợp có tên là Trung tâm Sáng tạo - sản xuất (Asia Culture Research Center) thuộc Viện Sáng tạo Văn hóa. Nơi đây nghiên cứu, sản xuất, trưng bày và phân phối các nội dung văn hóa nghệ thuật được thể hiện và liên kết một cách sáng tạo các công nghệ tiên tiến, tính đa dạng văn hóa và truyền thống Á châu. Nó còn hoạt động như một nền tảng để các nhà nghệ thuật, nhà thiết kế, kỹ sư và nhà nghiên cứu có thể phát triển ý tưởng của họ.

Mặt khác, “Cuộc thi ý tưởng Da Vinci” đã được khởi động vào năm 2010 tại Xưởng nghệ thuật Geumcheon (Seoul Art Space Geumcheon), một trong những không gian sáng tạo nghệ thuật do Quỹ Văn hóa Seoul điều hành. Đây là dự án hỗ trợ ý tưởng sáng tạo dựa trên công nghệ, và không giống như những dự án hỗ trợ của các tổ chức khác, điểm độc đáo của nó là tuyển chọn các ý tưởng công nghệ có khả năng công nghiệp hóa. Kể từ năm 2014, nơi đây đã chủ trương ủng hộ các lễ hội nghệ thuật truyền thông và tổ chức nhiều chương trình đa dạng, bao gồm các bài giảng, sự kiện khai mạc, workshop cũng như mời các nghệ sĩ nước ngoài. Hiện tại, dự án không chỉ giới hạn ở Xưởng nghệ thuật Geumcheon mà còn có chức năng như một nền tảng nghệ thuật tổng hợp khi Quỹ Văn hóa Seoul trở thành nòng cốt, vận hành đổi mới lại thành dự án “Unfold X” để cho thấy thực trạng về công việc sáng tạo nghệ thuật mới dựa trên công nghệ tiên tiến.

Ngoài ra, Trung tâm nghệ thuật Paik Nam June, Zer01ne Day của Doanh nghiệp xe hơi Hyundai và Phòng thí nghiệm nghệ thuật Paradise (Paradise Art Lab) của Quỹ văn hóa Paradise cũng đang góp phần làm phong phú thêm nền nghệ thuật truyền thông trong nước.

Giờ đây sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường nghệ thuật truyền thông đã làm dấy lên mối lo ngại rằng các tác phẩm kitsch hoặc chỉ nổi tiếng nhất thời được sản xuất hàng loạt. Nhưng điều quan trọng là tìm ra các vấn đề về bản chất như ý nghĩa đương đại, khả năng và rủi ro liên quan đến các công nghệ có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống thường nhật của chúng ta ngày nay. Nghệ thuật truyền thông vẫn có ý nghĩa như một hoạt động nghệ thuật trực quan hóa quá trình và kết quả khám phá đó. Nghệ thuật truyền thông đã và vẫn đang là tiền tuyến trong nghệ thuật. Và nơi mà nó đang thực hiện chức năng một cách chặt chẽ chính là Hàn Quốc.



Heo Dae-chan - Tổng Biên tập, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật Truyền thông Aliceon
Dịch. Trương Thị Thúy Quỳnh

전체메뉴

전체메뉴 닫기