메인메뉴 바로가기본문으로 바로가기

Features

Culture

CÁC TỪ TIẾNG HÀN ĐƯỢC ĐƯA VÀO TỪ ĐIỂN OXFORD

Focus 2022 SPRING 352

CÁC TỪ TIẾNG HÀN ĐƯỢC ĐƯA VÀO TỪ ĐIỂN OXFORD CÁC TỪ TIẾNG HÀN ĐƯỢC ĐƯA VÀO TỪ ĐIỂN OXFORD Oxford được xem là một trong những từ điển tiếng Anh quyền lực nhất trong khu vực nói tiếng Anh, vừa bổ sung thêm 26 đề mục mới nguyên gốc tiếng Hàn vào bản cập nhật tháng 9 năm 2021. Giáo sư Shin Ji-young đến từ trường Đại học Korea đã chia sẻ ý kiến và kinh nghiệm của mình trong việc tham gia bổ sung lần này với tư cách là thành viên ban cố vấn. 26 từ mới tiếng Hàn đã được bổ sung vào từ điển tiếng Anh Oxford tháng 9 năm 2021. Trước khi có bản cập nhật lần này, chỉ có 24 từ gốc tiếng Hàn được đưa vào sau ấn bản đầu tiên vào năm 1928. Đây là kết quả của sức lan tỏa nhanh chóng văn hóa đại chúng Hàn Quốc ra thế giới. Một ngày tháng 5 năm 2021, tôi nhận được email từ giáo sư Cho Ji-eun (Jieun Kiaer). Nhận email của cô ấy không phải là điều gì quá đặc biệt vì hầu như tuần nào chúng tôi cũng đều có cuộc họp qua Skype và thường xuyên liên lạc với nhau. Nhưng, trong nội dung email lần này có một đề xuất rất thú vị. Vào đầu tháng 4, giáo sư Cho nhận được lời đề nghị trở thành cố vấn của Nhà xuất bản Đại học Oxford và hỏi tôi có muốn tham gia cùng không. Tôi không có lý do gì để từ chối vì việc kiểm tra và cố vấn lần này sẽ giúp đưa từ tiếng Hàn vào từ điển tiếng Anh Oxford. Ngay lập tức, tôi đã gửi thư phản hồi rất muốn tham gia dự án này. Sau khi nhận email của tôi, giáo sư Cho Ji-eun đã gửi thư cho tiến sĩ Danica Salazar-biên tập viên phụ trách mảng tiếng anh thế giới của OED và đề nghị bổ nhiệm tôi vào thành viên ban cố vấn. Sau đó, tôi đã nhận được email từ tiến sĩ Salazar bảo rằng cô ấy rất vui và mong sớm được làm việc cùng nhau. Như vậy, tôi đã bắt đầu dự án đầy thú vị này cùng với những đồng nghiệp yêu quý. Hai file PDF Sau khi nhận lời làm cố vấn, hai file PDF đã được gửi đến tôi kèm các câu hỏi. File thứ nhất do tiến sĩ Salazar viết, là một tài liệu dài hai trang được sắp xếp thành hai bảng, đó là các từ tiếng Hàn sẽ được đưa vào bản cập nhật mới nhất tháng 9 năm 2021. Một trong hai bảng là nội dung cần cố vấn và danh sách từ mới sẽ được đưa vào từ điển, bảng còn lại chứa danh sách các từ cần điều chỉnh trong số những từ đã đưa vào từ điển Oxford trước đây, cùng các câu hỏi xoay quanh chúng. File PDF thứ hai là tập tài liệu dài sáu trang do cô Katrin Their - người phụ trách phần từ vựng gửi cho tôi. Vì Oxford là từ điển mang tính học thuật cao, nên nó không chỉ gồm nhiều câu ví dụ mở rộng để làm rõ ngọn ngành gốc của từ mới mà còn chứa nhiều lớp nghĩa ngôn ngữ khác nhau. Do đó, việc xác định chính xác nguồn gốc từ của tiếng nước ngoài nếu chỉ dựa vào tài liệu bằng tiếng Anh trong tình trạng không biết ngôn ngữ là việc hết sức khó khăn và có phần nguy hiểm. Vì vậy, việc xác định chính xác gốc từ rất cần sự cố vấn của các chuyên gia sử dụng ngôn ngữ đó như tiếng mẹ đẻ. Những câu hỏi của cô Katrin rất cụ thể và những phần cần xác định cũng rất rõ ràng. Dựa trên dữ liệu có thể tiếp cận, cô ấy muốn xác nhận nội dung mình đưa ra là đúng hay sai, nếu sai thì cụ thể sai ở phần nào và sai như thế nào. Thêm nữa, cô còn cẩn thận đánh dấu câu hỏi về những trường hợp gốc từ khó hiểu, cùng các câu hỏi liên quan. Tôi đã rất ngạc nhiên là làm thế nào có thể suy luận được như vậy trong khi cô ấy không hề biết tiếng Hàn. Cũng có một số trường hợp suy luận đưa ra bị rối nghĩa, nhưng với tư cách là thành viên cố vấn, tôi cảm thấy vui khi có thể giúp cô ấy hoàn thiện bảng từ tiếng Hàn. Điều làm tôi ngạc nhiên và vui sướng hơn cả khi mở những file này chính là quy mô của từ vựng dự kiến đưa vào từ điển. Bởi có tới 26 từ vựng mới dự kiến sẽ được đưa vào. Thật không quá lời khi nói rằng cùng một lúc nhiều từ mới tiếng Hàn sẽ đưa vào từ điển Oxford là một sự kiện rất trọng đại. Có thể bạn sẽ nói sao mà làm quá lên như thế khi chỉ thêm 26 từ trong số hơn 600.000 từ có trong từ điển Oxford. Nhưng chắc hẳn bạn sẽ cảm thấy rất thú vị khi nhìn lại lịch sử trong suốt hơn 142 năm xuất bản của từ điển này, đã có bao nhiêu từ tiếng Hàn được đưa vào đây cho đến nay. aegyo, n. and adj. A. n. Cuteness or charm, esp. of a sort considered characteristic of Korean popular culture. Also: behaviour regarded as cute, charming, or adorable. Cf. KAWAII n. B. adj. Characterized by ‘aegyo’, cute, charming, adorable. banchan, n. In Korean cookery: a small side dish of vegetables, etc., served along with rice as part of a typical Korean meal. bulgogi, n. In Korean cookery: a dish of thin slices of beef or pork which are marinated then grilled or stir-fried. chimaek, n. In South Korea and Korean-style restaurants: fried chicken served with beer. Popularized outside South Korea by the Korean television drama My Love from the Star (2014). daebak, n., int., and adj. A. n. Something lucrative or desirable, esp. when acquired or found by chance; a windfall, a jackpot. B. int. Expressing enthusiastic approval: ‘fantastic!’, ‘amazing!’ C. adj. As a general term of approval: excellent, fantastic, great fighting, int. Esp. in Korea and Korean contexts: expressing encouragement, incitement, or support: ‘Go on!’ ‘Go for it!’ hallyu, n. The increase in international interest in South Korea and its popular culture, esp. as represented by the global success of South Korean music, film, television, fashion, and food. Also: South Korean popular culture and entertainment itself. Frequently as a modifier, as inhallyu craze, hallyu fan, hallyu star, etc. Cf. K-, comb. form Forming nouns relating to South Korea and its (popular) culture, as K-beauty, K-culture, K-food, K-style, etc.Recorded earliest in K-POP n. See also K-DRAMA n. K-drama, n. A television series in the Korean language and produced in South Korea. Also: such series collectively. kimbap, n. A Korean dish consisting of cooked rice and other ingredients wrapped in a sheet of seaweed and cut into bite-sized slices. Konglish, n. and adj. A. n. A mixture of Korean and English, esp. an informal hybrid language spoken by Koreans, incorporating elements of Korean and English.In early use frequently depreciative. B. adj. Combining elements of Korean and English; of, relating to, or expressed in Konglish.In early use frequently depreciative. Korean wave, n. The rise of international interest in South Korea and its popular culture which took place in the late 20th and 21st centuries, esp. as represented by the global success of Korean music, film, television, fashion, and food ;= HALLYU n.; Cf. K- comb. form. manhwa, n. A Korean genre of cartoons and comic books, often influenced by Japanese manga. Also: a cartoon or comic book in this genre. Cf. MANGA n.2Occasionally also applied to animated film. mukbang, n. A video, esp. one that is livestreamed, that features a person eating a large quantity of food and talking to the audience. Also: such videos collectively or as a phenomenon. noona, n. In Korean-speaking contexts: a boy’s or man’s elder sister. Also as a respectful form of address or term of endearment, and in extended use with reference to an older female friend. oppa, n. 1.In Korean-speaking contexts: a girl’s or woman’s elder brother. Also as a respectful form of address or term of endearment, and in extended use with reference to an older male friend or boyfriend. 2.An attractive South Korean man, esp. a famous or popular actor or singer. samgyeopsal, n. A Korean dish of thinly sliced pork belly, usually served raw to be cooked by the diner on a tabletop grill. skinship, n. Esp. in Japanese and Korean contexts: touching or close physical contact between parent and child or (esp. in later use) between lovers or friends, used to express affection or strengthen an emotional bond. trot, n. A genre of Korean popular music characterized by repetitive rhythms and emotional lyrics, combining a traditional Korean singing style with influences from Japanese, European, and American popular music. Also (and in earliest use) as a modifier,as in trot music, trot song, etc.This genre of music originated in the early 1900s during the Japanese occupation of Korea. unni, n. In Korean-speaking contexts: a girl’s or woman’s elder sister. Also as a respectful form of address or term of endearment, and in extended use with reference to an older female friend or an admired actress or singer. Thật tuyệt vời! Giai đoạn hoàn thành ấn bản đầu tiên của từ điển Oxford là 49 năm sau khi chính thức bắt đầu biên soạn. Ấn bản đầu tiên dày 12 tập được phát hành vào năm 1928, chứa khoảng 414.800 tiêu đề và hơn 1,82 triệu câu trích dẫn. Tuy nhiên, không hề có một từ vựng nào liên quan đến tiếng Hàn. Cho đến năm 1933, một ấn bản bổ sung đã được xuất bản, đề mục đầu tiên liên quan đến Hàn Quốc lúc này mới được đưa vào. Đó là từ “Korean” (Hàn Quốc) và “Koreanize” (Hàn Quốc hóa). Một vài từ cũng được thêm vào trong các ấn bản bổ sung sau này. Sáu từ được bổ sung là “gisaeng” (kỹ nữ biểu diễn trong các buổi ca hát, nhảy múa tại chốn cung đình hay biệt phủ địa phương), “Hangul” (bảng chữ cái tiếng Hàn), “Kimchi” (một loại bắp cải lên men với nhiều loại gia vị khác nhau), “Kono”(trò chơi trên bàn cờ của Hàn Quốc), “myon” (huyện: đơn vị hành chính), “makkali” (loại rượu truyền thống) vào năm 1976, và thêm bảy từ là “sijo” (thể thơ luật truyền thống, chia làm ba dòng), “taekwondo” (môn võ truyền thống), “won” (đơn vị tiền tệ), “yangban” (giai cấp thống trị của xã hội phong kiến), “ri” (lỵ: đơn vị hành chính), “onmun” (tên gọi rút gọn của bảng chữ cái tiếng Hàn), “ondol” (hệ thống sưởi sàn của nhà truyền thống) vào năm 1982. Và kết quả là tổng cộng có 15 từ gốc tiếng Hàn đã được thêm vào trong ấn bản thứ hai được phát hành vào năm 1989. 21 năm sau, tức là phải đến năm 2003 những từ vựng tiếng Hàn mới lại được bổ sung vào. Từ được thêm vào lúc này là “hapkido”(võ thuật cận đại). Sau đó, các từ khác lần lượt được đưa vào là “bibimpap” (cơm trộn với nhiều loại rau và thịt) vào năm 2011, “soju” (loại rượu được chưng cất) và “webtoon” (hoạt hình kỹ thuật số) vào năm 2015, từ “doenjang” (tương đậu nành), “gochujang” (tương ớt), “K-pop” vào năm 2016, “chaebol” (tập đoàn tài phiệt gia đình) vào năm 2017 và từ “Juche” (lý tưởng cầm quyền của Bắc Hàn) vào năm 2019. Như vậy, tổng cộng chỉ có 24 từ vựng tiếng Hàn được đưa vào từ điển Oxford trước bản cập nhật tháng 9 năm 2021. Chính vì thế, tiến sĩ Salazar không thể không thốt lên “Daebak” (Tuyệt vời!) khi 26 từ được thêm vào từ điển Oxford cùng một lúc. Thực tế là trong số các từ mới được đưa vào lần này có cả “Daebak”. Từ này được biết đến rộng rãi ở nước ngoài, mang ý nghĩa như “chuột sa chĩnh gạo” (vận may đến bất ngờ) hoặc “điều gì vô cùng ngầu”. Bên cạnh đó, “Hallyu” - tiếng Anh gọi là “Korean wave” - đã chính thức đưa vào từ điển Oxford, và nhiều từ khác nữa như “K-drama”, “mukbang”, “oppa”. Điều này cho thấy văn hóa đại chúng Hàn Quốc ngày càng khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế. Ngoài ra, một điều thú vị khác nữa là các từ Konglish (Korean English) như “fighting” (cố lên) hay “skinship” (tiếp xúc thân mật) sử dụng tiếng Anh theo phong cách Hàn Quốc cũng được đưa vào trong bản cập nhật lần này (danh mục và ý nghĩa của từ mới đưa vào tham khảo bảng đính kèm). Câu hỏi đa dạng Nội dung phía Oxford cần cố vấn rất đa dạng. Ngoài các từ mới sẽ được bổ sung, còn yêu cầu điều chỉnh 12 từ trong số các từ đã được đưa vào từ điển trước đây. Chẳng hạn như yêu cầu thông tin về ranh giới âm tiết của từ “gisaeng” trong ấn bản bổ sung năm 1976 hoặc hỏi về nguyên gốc của từ “kimchi”. Câu hỏi đưa ra nhiều nhất là về cấu tạo của từ. Những điều thắc mắc như Từ được tách ra từng âm tiết mang nghĩa thế nào, cũng như nguồn gốc nghĩa của mỗi âm tiết là gì giống như câu hỏi từ “ban” của “banchan”(các món phụ ăn kèm) và từ “bap” của “kimbap”(cơm cuộn Hàn Quốc) có mối quan hệ gì với nhau hay không. Ngoài ra, Oxford cần cố vấn kiểm tra giúp nội dung phân tích các từ dự kiến sẽ đưa vào đã đúng chưa, cách dùng một số từ của tiếng Hàn và sự khác biệt trong cách sử dụng từ giữa Bắc Hàn và Nam Hàn. Bên cạnh đó, cũng có những câu hỏi rất thú vị kiểu như từ “noona” có giống với nghĩa là bạn gái như từ “oppa” là bạn trai hay không. Nhờ quá trình cố vấn, tôi được biết thêm rất nhiều thông tin mới. Trong số những câu hỏi liên quan đến “PC bang” (quán internet), hỏi liệu các món ăn có bán bên trong “PC bang” không. Tôi biết mỳ ly được bán trong “PC bang”, nhưng tự hỏi mỳ ly có gọi là món ăn không nhỉ và đã thử tìm kiếm các thông tin. Kết quả tôi được biết là các “PC bang” dạo này bán rất nhiều món ăn đa dạng đến mức có tên gọi là “PC+restaurant” (quán internet+nhà hàng). Sau khi lưu lại hình ảnh tìm kiếm, tôi đã gửi đi kèm theo những dòng chú thích. Tôi đã tham khảo rất nhiều nguồn tài liệu khác nhau từ các bài đăng trên blog cho đến các bài báo khoa học để trả lời cho các câu hỏi. Với tư cách là thành viên ban cố vấn, tôi biết được rất nhiều điều thú vị, có thể sẽ lướt qua và không biết nếu như không nhận được các câu hỏi này. Sau khi chuẩn bị tài liệu tương đối, tôi điều chỉnh nội dung với giáo sư Cho Ji-eun và đã soạn thảo phản hồi cuối cùng. Và tôi chuyển chúng cho người phụ trách. Tôi kết thúc công việc cố vấn sau vài lần trao đổi phản hồi cho các câu hỏi bổ sung thêm.   dongchimi, n. In Korean cuisine: a type of kimchi made with radish and typically also containing napa cabbage, spring onions, green chilli, and pear, traditionally eaten during winter. Cf. KIMCHI n.     galbi, n. In Korean cookery: a dish of beef short ribs, usually marinated in soy sauce, garlic, and sugar, and sometimes cooked on a grill at the table.     hanbok, n. A traditional Korean costume consisting of a long-sleeved jacket or blouse and a long, high-waisted skirt for women or loose-fitting trousers for men, typically worn on formal or ceremonial occasions. © MBC     japchae, n. A Korean dish consisting of cellophane noodles made from sweet potato starch, stir-fried with vegetables and other ingredients, and typically seasoned with soy sauce and sesame oil. Cf. cellophane noodle n.     PC bang, n. In South Korea: an establishment with multiple computer terminals providing access to the internet for a fee, usually for gaming.     tang soo do, n. A Korean martial art using the hands and feet to deliver and block blows, similar to karate.   Điều kiện của từ vựng Một vài nghi vấn xuất hiện ở đây. Tại sao suốt thời gian qua chẳng có mấy từ nguyên gốc tiếng Hàn trong từ điển Oxford ? Nhưng lần này tại sao lại có nhiều từ mới được đưa vào cùng một lúc hơn số từ hiện có trong từ điển? Ai là người quyết định từ mới nào sẽ đưa vào? Việc đưa nhiều từ như vậy phải hiểu theo góc độ như thế nào? Vậy trong tương lai sẽ như thế nào? Nói cách khác, những từ mới được đưa vào lần này cho thấy ngay tầm ảnh hưởng của làn sóng “Hallyu” lan rộng khắp thế giới. Các fan hâm mộ K-pop đã gọi thành viên những nhóm nhạc thần tượng bằng cái tên “oppa” (anh trai), “onni, noona” (chị gái) và cách biểu lộ cảm xúc “aegyo” (đáng yêu) cho các idol (thần tượng), đã trở thành tên gọi phổ biến trong cộng đồng fan hâm mộ toàn cầu, những từ này được sử dụng trong phạm vi nghĩa rộng hơn và đã được đưa vào từ điển. Phim truyền hình Hàn Quốc (K-drama), chương trình phát sóng vừa ăn vừa ghi hình “mukbang” và dân ca đại chúng Hàn Quốc cũng đón nhận sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng quốc tế, những từ kết hợp với tiếng Anh như “K-drama”, “mukbang” và “trot” (dân ca truyền thống), ngoại trừ “webtoon” (truyện tranh kỹ thuật số) đã được đưa vào năm 2015, thì “manhwa” (truyện tranh Hàn Quốc) cũng được bổ sung vào từ điển Oxford lần này. Ngoài ra, tôi cũng nhận thấy một điều rất kỳ lạ là “mukbang” và “chimaek” (bia và gà rán) được xem là tiếng lóng không thể đưa vào từ điển Hàn Quốc nhưng lại được đưa vào từ điển Oxford. Sự thật là trước “Hallyu”, chỉ có 24 từ vựng liên quan đến Hàn Quốc trong số 600.000 đề mục trong từ điển Oxford, có nghĩa là sức ảnh hưởng của văn hóa Hàn Quốc tại các nước nói tiếng Anh rất thấp và các từ có nguồn gốc tiếng Hàn cũng không xuất hiện trong các tài liệu tiếng Anh. Tất nhiên, không thể nào không có các từ tiêu biểu. Tuy nhiên để được đưa vào, nhà biên tập phải nhìn thấy tần suất của các từ này xuất hiện thường xuyên, nhất quán trong các tài liệu suốt một thời gian dài, và phải đáp ứng điều kiện các từ được sử dụng trong ngữ cảnh phù hợp. Nếu như vậy, trong tương lai sẽ như thế nào nhỉ? Trên thực tế, 26 từ mới này chỉ là sự khởi đầu. Những từ mới này được đưa vào vì chúng đã được sử dụng liên tục trong suốt 15-20 năm qua. Giai đoạn các từ mới trong danh sách này bắt đầu được quan sát, giờ chẳng thể so sánh nổi với sức ảnh hưởng của văn hóa đại chúng Hàn Quốc ngày một tăng lên như hiện nay. Đặc biệt gần đây, nội dung văn hóa Hàn Quốc được lan rộng qua nền tảng truyền thông toàn cầu, như trường hợp phim “Trò chơi con mực” (Squid Game), ngay lập tức đã đưa tiếng Hàn đến tai người nghe trên toàn thế giới. Do đó, tiếng Hàn sẽ càng lan tỏa hơn nữa. Điều này là lý do làm cho trái tim tôi thật sự thổn thức. Shin Ji-young Giáo sư khoa Ngữ văn, Đại học Korea

SIRAEGI: PHONG VỊ MÙA ĐÔNG CÒN LẠI

Essential Ingredients 2022 SPRING 386

SIRAEGI: PHONG VỊ MÙA ĐÔNG CÒN LẠI SIRAEGI: PHONG VỊ MÙA ĐÔNG CÒN LẠI Vào mùa xuân, nếu thưởng thức siraegi mang vị ngọt từ sự kiên nhẫn trải qua cái lạnh giá của thời tiết cuối thu đến đông, sẽ cảm thấy hệt như được đưa vào miệng món quà của mùa màng ban tặng. Là món ăn không dễ thưởng thức vào lần đầu, nhưng nếu cảm nhận được hương vị này thì khó có thể thoát khỏi sức quyến rũ của nó. Củ cải là một trong những loại rau củ được sử dụng nhiều nhất ở Hàn Quốc, không chỉ được dùng để làm kim chi mà còn được dùng làm nguyên liệu trong các món ăn khác nhau như namul và các món hầm. Đây quả thật là nguyên liệu nấu ăn hấp dẫn bởi cách sử dụng khác nhau theo từng bộ phận, và mùi vị cũng khác nhau theo từng mùa. Đặc biệt là lá cải xanh thu hoạch trên ruộng vào mùa đông được tách ra từ củ cải rồi đan lại với nhau, phơi khô trong nắng gió trong mùa đông tạo thành siraegi làm phong phú thêm bàn tiệc mùa xuân với hương vị thơm ngon và mềm mại. Phải trải qua quá trình làm đông và rã đông ít nhất ba lần, siraegi mới ngon hơn. Chất xơ của siraegi tăng gấp đôi trong quá trình sấy khô, tạo cảm giác no và giúp cơ thể đào thải các chất cặn bã. Ngày nay, kể cả những món ăn được cho là có hương vị đặc biệt, đôi khi lại có vẻ rất đỗi bình thường trong lần đầu thưởng thức. Siraegi - lá củ cải hoặc lớp lá ngoài của bắp cải thảo được làm khô qua nắng và gió cũng là món ăn như vậy. Từ xa xưa trên bán đảo Triều Tiên, vào độ cuối thu, người ta lại làm kim chi để ăn vào mùa đông. Đó là “văn hóa Kimjang” nằm trong danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO. Thời đó, kim chi được làm bằng cách trộn cải thảo và củ cải với nhiều loại gia vị khác nhau như hành lá, tỏi và bột ớt đỏ, sau đó thừa lại lá củ cải và lớp lá ngoài của bắp cải thảo. Nếu được làm khô hoặc luộc rồi phơi khô, chúng sẽ trở thành siraegi. Trong từ điển tiêu chuẩn tiếng Hàn Quốc định nghĩa ugeoji là lớp lá ngoài được chọn khi cắt tỉa rau xanh, còn siraegi là phần lá củ cải hay lá bắp cải thảo được làm khô. Ugeoji với vẻ ngoài xơ xác đôi khi được so sánh như “nét mặt nhăn nhó”, nhưng nếu được làm khô cẩn thận, nó sẽ trở thành một nguyên liệu nấu ăn tuyệt hảo. Phần lá bên ngoài của các loại rau như cải thảo phải hứng chịu gió mưa trong quá trình sinh trưởng, đương nhiên sẽ bị tổn thương, xù xì và chất lượng kém hơn so với phần lá bên trong, và cũng có thể úa vàng hay chết đi. Tuy nhiên, rễ cỏ, vỏ cây phải liên tục phát triển nên khó có thể không xuất hiện lớp ngoài này. Dần dà, người ta gom nhặt những lớp rau này lại và làm khô trong bóng râm, thái nhỏ rồi bỏ một nắm gạo hay bã đậu phụ, cám bột mì vào nấu thành cháo để ăn. Có rất nhiều người ăn một bữa rồi lại muốn ăn hai bữa. Cũng đã có nhiều bài báo đăng lời của những người nông dân rằng, dù vào thời kỳ đói kém mùa xuân họ cũng muốn được ăn thật no món cháo siraegi. Món ăn cần sự thích ứng Siraegi là một món ăn phải thử nhiều lần mới có thể hiểu được hương vị. Mùi siraegi luộc trong sân nhà thôn quê mùa đông lạnh giá vốn chẳng thơm tho gì. Tôi thích cảm giác ấm áp của hơi nước sưởi ấm cả ngôi nhà, nhưng tôi lại ghét mùi này. Đó là vì các hợp chất lưu huỳnh được tạo ra khi luộc bắp cải hoặc lá củ cải. Tuy nhiên, trong quá trình đun sôi như vậy, vị hăng cay giảm đi và trở nên dịu nhẹ. Cải thảo chứa nhiều axit glutamic tự do giúp tạo nên hương vị hấp dẫn. Lá củ cải chứa nhiều axit glutamic hơn củ cải. Các hợp chất lưu huỳnh và axit glutamic tự nhiên vốn có nhiều trong thịt, vì vậy chúng là những thành phần tạo nên mùi của thịt. Siraegi được chế biến bằng cách làm khô bắp cải thảo và lá củ cải, thật không ngờ, chính thành phần trong phong vị này lại tuyệt kỹ hài hòa với thịt. Nếu khuấy bột ớt, tương đậu nành và tỏi để nấu món hầm hoặc súp siraegi, bạn có thể thưởng thức hương vị của thịt mà không cần thêm thịt. Thêm nước cá cơm sẽ làm cho hương vị đậm đà hơn. Ở Tongyeong, một thành phố cảng nổi tiếng về ẩm thực, có truyền thống dùng nước cốt xương lươn thay vì cá cơm để nấu canh siraegi. Quả thật, nó không phải là một hương vị mà tất cả mọi người sẽ thích ngay từ đầu. Để có thể chấp nhận và thích một món ăn lạ, trẻ nhỏ phải trải nghiệm món ăn đó ít nhất 8 đến 15 lần. Canh siraegi là thực phẩm hoàn hảo cho mô tả này. Tôi cũng không nhớ rõ lần đầu tiên nếm thử vị canh siraegi là lúc nào, chỉ nhớ rằng đó là món ăn mà cả một thời gian dài tôi chẳng buồn dòm ngó đến. Nhưng kỳ lạ thay, vào một ngày nọ, tôi lại thấy thích siraegi. Đầu tiên, vì đã thích rồi nên tôi có thể thưởng thức hầu hết các món ăn được làm từ siraegi. Tất cả ẩm thực làm bằng siraegi, từ món siraegi trộn với mè, siraegi kho với tương đậu nành và các loại gia vị, đến cả canh siraegi đun với nước hầm xương bò đều có khẩu vị hấp dẫn. Rằm tháng giêng là ngày lễ âm lịch. Rằm tháng giêng năm 2022 là ngày 15 tháng 2 dương lịch. Vào ngày này tôi ăn rất nhiều cơm ngũ cốc kèm với muknamul. Muknamul là rau nắm luộc rồi trộn với gia vị, làm từ các loại rau khô dự trữ cho mùa đông như bầu, dưa chuột, nấm, bí ngô, xu hào, chwinamul (một loại rau mọc ở núi và đồng ruộng, lá hình tim có răng cưa ở rìa – chú thích của người dịch), dưa chuột gai, vỏ cà tím. Trong muknamul cũng có cả siraegi. Do siraegi phải làm đông rồi rã đông thường xuyên, sau đó mới làm khô hoàn toàn nên thích hợp với địa điểm có nhiệt độ chênh lệch trong ngày lớn. Đây là lý do vùng ven biển Yanggu, tỉnh Gangwon vốn được biết đến với tên gọi Punchbowl lại nổi tiếng về sản xuất siraegi, bởi nơi này có sự chênh lệch nhiệt độ trong ngày hơn 20 độ do địa hình núi cao 300-500m so với mực nước biển. “Punchbowl” là cái tên được biết đến do phóng viên mặt trận người Mỹ gọi địa hình ở đây, nơi diễn ra các trận chiến ác liệt trong Chiến tranh Triều Tiên, giống như một cái âu trộn rau. © Shutterstock Hong Seok-mo (1781-1857), một học giả cuối triều đại Joseon, đã viết trong cuốn sách “Đông quốc tuế thời ký” (1849) rằng nếu ăn muknamul vào ngày rằm tháng giêng đầu tiên của năm sẽ giúp ta chống chọi với cái nóng của mùa hè sắp tới. Mặc dù khó có thể nói rằng lời giải thích của ông có cơ sở khoa học nhưng muknamul, bao gồm cả siraegi có đầy đủ giá trị dinh dưỡng. Khi luộc rồi phơi khô rau, màu của diệp lục chuyển từ xanh sang vàng đậm, nhưng ngay từ ban đầu bản thân chất diệp lục không phải là một chất dinh dưỡng được cơ thể con người hấp thụ và sử dụng. Một số vitamin hòa tan trong nước như vitamin B và vitamin C bị mất, nhưng hầu hết các khoáng chất và vitamin hòa tan trong chất béo vẫn còn. Theo bảng thành phần dinh dưỡng thực phẩm của Cục Quản lý Phát triển Nông thôn, 100 gam siraegi chần chứa 4 gam protein, 9,8 gam carbohydrate, 0,3 gam chất béo và 10,3 gam chất xơ. Chỉ cần ăn hai đĩa siraegi là đã hấp thụ hơn một nửa trong số 25 gam chất xơ được khuyến nghị. Hiệu quả sẽ không kéo dài cho đến tận mùa hè, nhưng rõ ràng là món siraegi thường hay đặt trên mâm cơm trong tiết xuân này, ít nhất sẽ có tác dụng với những ai đang mắc chứng táo bón.   Sau khi luộc trong một thời gian dài, ngâm trong nước lạnh để làm mềm, siraegi được sử dụng trong nhiều món ăn khác nhau. Món siraegi namul có thịt bò hoặc thịt heo băm nhuyễn, tẩm nhiều gia vị và xào với dầu là thực phẩm không thể thiếu trên bàn ăn trong dịp rằm tháng giêng. © Getty Images Korea Món quà để lại từ mùa giá lạnh Siraegi của ngày này khác với ngày xưa. Thời xưa, củ cải được dùng làm kim chi, còn lá củ cái thừa được gom lại phơi khô để làm siraegi. Bây giờ, người ta đã phát triển ra một loại giống chuyên để lấy siraegi và trồng riêng. Loại siraegi thu hoạch bằng cách gieo hạt giống chuyên để lấy siraegi này có lá mềm hơn so với siraegi thu hoạch từ củ cải thông thường. Một lợi thế của nó là cho cảm giác nhai mềm mại nên những ai cảm thấy bất tiện vì phải tách vỏ khi chế biến có thể nấu chín và ăn ngay. Trồng loại giống dễ mọc và cho nhiều lá này với khoảng cách vừa phải, khi củ cải phát triển đến độ thì cắt làm siraegi và để lại củ cải. Trong khoảng 45 đến 60 ngày gieo trồng rồi thu hoạch, những củ cải nhỏ đôi khi bị bỏ lại một mình trên cánh đồng trống vắng. Như tiêu đề của bài báo trên Senior Maeil vào ngày 29 tháng 11 năm 2021, củ cải còn lại trên cánh đồng đáng phải hét lên rằng: “Tôi ghét siraegi”. Theo bài báo, loại củ cải chuyên trồng để làm siraegi có vị hơi cay và mềm hơn củ cải thông thường nên không thích hợp để làm kim chi, cho nên có thể sử dụng cho việc làm củ cải ngâm muối, dưa cải muối hoặc là thái nhỏ, phơi khô rồi rang lên để làm trà. Siraegi được thu hoạch và làm thức ăn ở khắp Hàn Quốc, nhưng vùng Yanggu tỉnh Gangwon là nơi sản xuất nổi tiếng nhất. Khu vực vùng núi ven biển của Yanggu còn gọi là “Punchbowl”, được đặt tên bởi một phóng viên mặt trận Hoa Kỳ trong Chiến tranh Triều Tiên. Một từ tiếng Anh dùng để chỉ địa hình của vùng đất trũng bị xói mòn thành hốc sâu như cái bát tròn đựng đồ uống, vẫn được giữ nguyên vẹn làm tên gọi của khu vực này, mang ý nghĩa rằng nơi đây đã từng là chiến trường tàn khốc. Chiến sự Punchbowl diễn ra khốc liệt cho đến tận khi cuộc chiến kết thúc. Tuy nhiên gần đây, nhiều người lại nghĩ đến siraegi khi nhắc đến Yanggu Punchbowl. Đúng như tên gọi Yanggu, vị siraegi của vùng có ánh nắng tươi sáng lạ thường này ngon nổi tiếng, một phần cũng là do thời tiết lạnh khiến củ cải có vị ngọt thanh. Để rau không bị đông trong thời tiết lạnh, phải giảm độ ẩm trong lá, thân và rễ, đồng thời hàm lượng đường và axit amin ngọt tự do tăng lên. Vào những tháng mùa thu và đông lạnh ít nắng, thành phần chất tạo hương vị hăng cay giảm đi. Đây là lý do tại sao Kimjang lại có vị ngon khi muối bằng cải thảo và củ cải vào mùa đông. Đến thời nay, bạn có thể ăn siraegi suốt 4 mùa nhưng có lẽ vì lý do này mà phải ăn siraegi vào tiết trời lạnh mới cảm nhận được vị ngon đích thực.   Siraegi thơm ngát rất hợp với mỳ Ý sốt dầu tỏi (aglio e olio) hoặc pasta kem phô mai. Nếu thêm một thìa dầu mè, loại dầu ăn rất hợp với siraegi, ta có thể thưởng thức món này một cách thơm ngon hơn. Cắt siraegi thành từng miếng nhỏ để tăng thêm độ giòn giòn. © blog.naver.com/catseyesung Hương vị và cảm giác nhai mềm dịu Đầu tiên, nếu bạn đã biết đến hương vị độc đáo này thì bạn cũng hiểu được rằng không có món nào là không hợp với siraegi. Nếu kèm với món ăn gia đình phổ biến như rau, cháo, món hầm, canh đậu tương hay cơm sẽ dậy nên tuyệt vị lạ thường. Cắt siraegi thành đoạn dài 2-3cm, rưới dầu mè lên, phủ gạo xung quanh và nấu thành cơm, sau đó thêm hỗn hợp nước gia vị hành lá, tỏi và ớt bột vào trộn đều rồi thưởng thức, hương thơm ngọt ngào sẽ ngập tràn trong miệng. Chế độ ăn kiêng low-carb hay ketogenic đang thịnh hành khiến khá nhiều người hiểu nhầm rằng phương pháp ăn kiêng tập trung vào ngũ cốc là kẻ xấu đe dọa sức khỏe. Tuy nhiên, thật vô lý thay khi chính con người đã trồng trọt và xây dựng nền văn minh từ cây lương thực giờ đây lại xem thường và chê bai lương thực. Ở nhiều nơi trên địa cầu, đặc điểm chung của các xã hội nông nghiệp là đều có nền văn hóa ẩm thực lấy các loại thực phẩm giàu carbohydrate phức hợp như lúa mì, gạo, khoai tây, sắn là lương thực chủ đạo và kèm các món ăn phụ để có thể ăn nhiều hơn các món ăn chính có vị nhạt. Chẳng cần giải thích dài dòng. Nếu ăn một miếng cơm với siraegi, bạn sẽ cảm thấy bất ngờ. Quả nhiên như thể ẩn nấp trong cơm, siraegi chiết ra phong vị và sự thơm ngon hấp dẫn. Sự tương phản giữa cơm mềm và siraegi dai mang lại cảm giác thú vị nơi đầu lưỡi. Mỗi lần ăn thêm một muỗng thì dư vị lại kéo dài. Cơm vốn có vị nhạt, khi gặp siraegi sẽ biến thành một món ăn có hương vị tinh tế. Nếu thưởng thức một bữa cơm siraegi giản dị, bạn sẽ muốn hét lên rằng hãy dừng lại ngay sự công kích sai lầm vào lương thực. Cắt siraegi lót phía dưới đáy nồi để làm món cá thu kho thì sao nhỉ? Nếu nấu các nguyên liệu có phong vị giống nhau thì quả là tuyệt kỹ hài hòa. Sự tái hợp của siraegi và củ cải đã từng bị tách rời nhau tạo nên một phong vị hài hoà không thể không ngon hơn. Cũng có khi người ta làm và thưởng thức món kim chi hầm siraegi bằng cách thêm siraegi vào thịt heo hầm kim chi. Hương vị hấp dẫn hơn so với các món kim chi hầm thông thường. Không giống như các món salad rau ăn sống, siraegi ấm áp rất dễ chịu cho dạ dày ngay cả khi ăn nhiều. Một món siraegi tuyệt hảo thế này không thể nào chỉ có người Hàn Quốc mới ăn được. Người Ý cũng ăn lá và thân củ cải, mỳ orecchiettes hình tai xào với dầu. Họ cũng ăn món sốt pesto củ cải bằng cách rửa sạch thân và lá của củ cải rồi xay với phô mai Parmesan, tỏi, dầu ô liu và hạt thông. Vì củ cải được sử dụng nguyên vẹn không nấu chín nên nó có vị cay nồng. Nếu thêm một số loại hạt sẽ làm hương vị trở nên dịu hơn. Từ thời xa xưa, việc không vứt bỏ những nguyên liệu có thể ăn được và sử dụng một cách tiết kiệm là một quy tắc phổ biến trên thế giới. Siraegi, vốn từng là thức ăn cho người nghèo, nay đã trở thành món ăn ngon được mọi người yêu thích, và đã được tái sinh với hương vị và cảm giác ăn mềm mại hơn vị nguyên bản. Giống như Polenta, một món cháo ngô mà những người nông dân nghèo ở Ý làm khi không có gì để ăn vào thế kỷ 16, siraegi đã trở thành một món được những người sành ăn yêu thích trong thời hiện đại. Đây là lý do tại sao giờ đây khi được thưởng thức siraegi với hương vị ngon hơn và mềm mại hơn, ta không nên quên đi quá khứ của nguyên liệu độc đáo này. Jeong Jae-hoon Dược sĩ, nhà phê bình ẩm thực Minh họa. Shin Hye-woo Dịch Phạm Hương Giang

YEONGJU, BẮT ĐẦU VÀ KẾT THÚC CỦA THẾ GIỚI

On the Road 2022 SPRING 308

YEONGJU, BẮT ĐẦU VÀ KẾT THÚC CỦA THẾ GIỚI YEONGJU, BẮT ĐẦU VÀ KẾT THÚC CỦA THẾ GIỚI Ở Yeongju, nơi bắt nguồn của hai con sông lớn đồng thời cũng là mảnh đất ghi nhớ sự khởi đầu và kết thúc của hai quốc gia, có chiếc cầu cong và thấp như đang làm chậm lại giờ biệt li và hòn đá lưu giữ những truyền thuyết huyền bí. Dõi theo lịch sử lâu đời ẩn trong vẻ đẹp tự nhiên, không gian như kho báu sẽ thì thầm với bạn nhiều câu chuyện kể. Làng Museom, vùng Yeongju, tỉnh Gyeongsangbuk nằm trên con đường dẫn đến sông Nakdong, nơi hai dòng suối trong vắt chảy xuống từ núi Taebaek gặp nhau. Trước khi cây cầu hiện đại được xây dựng vào năm 1979, chiếc cầu độc mộc này là lối đi duy nhất nối ngôi làng được bao quanh bởi những dòng sóng nước vô hình trở thành đảo nhỏ với bên ngoài. Mở bản đồ ra xem, tôi có cảm giác người Yeongju xưa nghĩ rằng có lẽ nơi họ sống là vùng đất tận cùng của thế giới. Yeongju nằm ở tận trên cùng của tỉnh Gyeongsangbuk, phía đông nam của Bán đảo Triều Tiên. Phía đông bắc tiếp giáp với tỉnh Gangwon có núi Taebaek và phía tây vốn có đường ranh giới kéo dài với tỉnh Chungcheongbuk có núi Sobaek hiên ngang sừng sững. Người Yeongju tò mò về bên kia những ngọn núi cao chót vót chắn vùng phía bắc. Từ bờ biển phía nam, những người từ các vùng khác tò mò về sự rộng lớn của thế giới liên tục đổ về, tại đây chắc hẳn họ đã cùng chia sẻ những câu chuyện tưởng tượng và cuộc sống mưu sinh. Tôi nghĩ về những con sóng nước dẫn đường cho những người đổ về vùng đất này từ phương nam. Đó chính là sông Nakdong (Lạc Đông), con sông dài nhất ở Hàn Quốc. Tôi chắc chắn rằng đâu đó tại Yeongju là nơi bắt nguồn của con sông này và bắt đầu tìm kiếm thông tin. Đúng như dự đoán, trong “Sách Địa chí Sejong thực lục” (1454) có viết: “Nơi bắt nguồn của sông Nakdong là vùng Hwangji của núi Taebaek, trung tâm của vùng Mungyeong và núi Sobaek vùng Sunheung, các nhánh này nhập lại, đến vùng Sangju thì thành sông Nakdong. Sunheung ở đây chính là tên xưa của vùng Yeongju. Không chỉ vậy, tôi còn thu được một thông tin đáng ngạc nhiên khác. Ở Yeongju, không chỉ có sông Nakdong mà còn có một trong nhiều nguồn nhỏ của sông Hán. Sông Hán chảy từ đông sang tây nên đây là thông tin bất ngờ mà tôi không ngờ tới. Hai con sông quan trọng ở phía nam Bán đảo Triều Tiên đều bắt nguồn từ vùng đất này nên có thể xem Yeongju là nơi bắt đầu của thế giới. Rời Seoul vào chiều muộn, sau hai giờ lái xe trên đường cao tốc, xa xa trước mắt tôi là lối vào đường hầm Jungnyeong. Đường hầm Jungnyeong là cửa ngõ dài tận 4.600 mét chạy qua chân núi Sobaeksan, nối liền hai tỉnh Chungbuk và Gyeongbuk. Biết rõ bên kia đường hầm là Yeongju, tôi cảm nhận rõ mình đang bước vào một thế giới khác. Tại Làng Museom, được lập ra vào giữa thế kỷ XVII do đất đai màu mỡ thu hút nhiều người từ các vùng khác đến sinh sống. Hiện có khoảng 40 ngôi nhà cổ vẫn còn được bảo tồn với gần 100 cư dân đang sinh sống. Cư dân ở đây chủ yếu là người học Park vùng Bannam và họ Kim vùng Yean. Lý do chiếc cầu độc mộc bị cong? Tôi tìm đến làng Museom ở phía nam Yeongju. Có một ngôi làng cổ xưa trên vùng đất nơi con sông uốn mình xuôi dòng tạo nên mảnh đất nhô ra như chiếc bướu. Làng được đặt tên là Muldoli theo đặc trưng địa hình. Phía trước và hai bên làng là những dòng nước quấn quanh chảy xiết, sau lưng là núi nên giống như một hòn đảo nhỏ. Ngôi làng được hình thành ở một nơi hoàn toàn biệt lập, chắc hẳn là vì người ta tin vào phong thủy với địa hình có sông và núi sẽ mang lại nhiều vận khí tốt, đồng thời đất đai rộng lớn, màu mỡ đủ để người dân làm nông, tự cung tự cấp. Đến thời hiện đại, chính chiếc cầu độc mộc duy nhất bắc qua sông đã giúp thế giới biết đến ngôi làng. Mùa hè nếu không trúng mùa mưa dầm, sông cạn có thể lội qua bằng chân không nhưng dân làng vẫn bắc một chiếc cầu để không bị ướt quần áo. Nó chỉ là chiếc cầu bắc bãi cát qua dòng nước nông, cao tầm một mét. Chiều rộng của chiếc cầu độc mộc cũng chỉ bằng hai gang tay nam giới trưởng thành. Điều kì lạ là chiếc cầu không bắc qua sông theo đường thẳng mà lại uốn cong theo hình chữ S lớn. Tìm hiểu mãi mà chẳng biết được lý do tại sao, trông nó rất xinh xắn. Ai nhìn vào cũng muốn ghi lại vẻ đẹp này trong một bức ảnh và lưu giữ suốt về sau. Chiếc cầu được mọi người yêu thích, giới thiệu trên phim và truyền hình, thu hút nhiều du khách đến tham quan. Tôi đến sớm, với hy vọng tận hưởng chút thời gian thư thái trước khi những người khác ùn ùn kéo đến. Chẳng có ai di chuyển vội vàng như tôi. Có cặp đôi đang đứng quay lưng vào nhau, cẩn thận bước qua cầu. Trong lúc chờ hai người họ ra khỏi góc chụp, tôi liên tục suy nghĩ về lí do tại sao chiếc cầu lại được đặt cong.Nghe bảo mùa mưa nước chảy mạnh, cầu sẽ dễ bị sập. Bây giờ, cách đó không xa ở phía bắc có một cây cầu lớn cho các phương tiện qua lại, nhưng thời đó chiếc cầu này hẳn là lối đi duy nhất nối người trong làng và bên ngoài. Sẽ rất vất vả và phiền phức khi phải lắp một chiếc cầu khác nếu chẳng may cầu bị nước cuốn trôi. Lúc bấy giờ cũng chưa có kĩ thuật để dựng cầu chắc chắn, chịu được dòng nước sông dâng cao, chảy siết. Suy đi nghĩ lại nếu không muốn dựng đi dựng Hay người ta dựng cầu cong vì muốn tạo vẻ đẹp riêng? Tôi nghiêng người và bước qua cầu. Trên chiếc cầu độc mộc một nhánh, có những đoạn được gia cố thêm bằng các thanh gỗ có chiều rộng bằng với nhánh ban đầu thành ra như hai nhánh. Cấu trúc này được gọi là cầu rẽ. Nó giúp người ta dễ dàng tránh sang một bên nhường đường cho người khác nếu tình cờ chạm mặt nhau trên cầu. Tôi không ngừng ngưỡng mộ sự tính toán chỉn chu của những người làm cầu nhưng lại cảm thấy băn khoăn trước dáng vẻ cong hình chữ S vốn không được hiệu quả lắm của nó. 16 ngôi nhà trong số nhiều ngôi nhà cổ ở làng Museom, được bảo tồn nguyên vẹn. Đây là những ngôi nhà tiêu biểu đặc trưng của kiến trúc hậu kì triều đại Joseon. Những ngôi nhà này cũng chưa được mở cửa rộng rãi cho công chúng nên bầu không khí yên tĩnh của ngôi làng học giả cũ vẫn còn được lưu giữ vẹn nguyên. Vào trong làng, du khách có thể thấy nhiều nhà truyền thống được bảo tồn nguyên vẹn. Đến cuối thế kỉ XIX, nơi này vẫn là ngôi làng lớn với hơn 120 hộ gia đình, số dân lên đến hơn 500 người. Chỉ cần nhìn qua độ rộng lớn và hình dáng của những nhà mái ngói tiêu biểu trong làng, chắc hẳn phải xem nơi này như một thành phố nhỏ chứ không phải là ngôi làng trên cù lao sông. Tôi thấy xúc động sâu sắc khi nghĩ về niềm tin và lòng mong mỏi của tổ tiên lập làng khi tại nơi này rất nhiều nhà trí thức, học giả đã được sinh ra, còn thêm năm người góp công trong cuộc đấu tranh giành lại độc lập của đất nước. Dọc theo tường đá và đường đất, tôi tìm đến Bảo tàng tư liệu làng Museom. Trong sân có một tấm bia khắc thơ để tưởng nhớ nhà thơ Cho Chi-hun (1920-1968). Không người Hàn Quốc nào mà không từng đọc to bài thơ “Tăng vũ” (The Nun’s Dance) được in trong sách giáo khoa của ông. Làng Museom là quê hương của vợ ông, bài thơ ông viết gửi lại nơi này mang tên “Biệt li” đã được khắc lên một tảng đá lớn với nét bút là nét chữ của người vợ mang tên Kim Nan-hui xuất thân là nghệ nhân thư pháp của ông. Đó là bài thơ nói lên tâm tình của người vợ khi chồng vắng nhà. Vợ nép người sau chiếc cột nhà ở sảnh maru, lén nhìn hình bóng người chồng đang dần xa, nước mắt thấm đẫm vạt áo. Chắc hẳn chồng bà cũng đã bước qua chiếc cầu độc mộc để qua sông. Nghĩ đến đây, tôi có cảm giác như mình đã hiểu ý nghĩa tại sao chiếc cầu lại có hình chữ S. Nhiều người phải rời xa gia đình, làng xóm nhưng không nỡ rời nhịp bước chân. Họ nặng trĩu lòng khi phải ra đi mà không hẹn ngày trở về, chắc hẳn sẽ không đủ dũng khí để bước qua sông. Muốn ngoái lưng lại nhìn nhưng họ sợ người nhà thấy cảnh bản thân yếu lòng nên đành nuốt nướt mắt vào trong và nặng nề bước đi. Người ở lại cũng không khá hơn là bao khi phải nấp sau cột nhà, kìm nén cảm xúc để không trở thành gánh nặng cho người ra đi. Chiếc cầu cong làm thời gian qua sông dài hơn, họ như thêm được phần nào những khoảnh khắc an ủi nhau. Đọc thơ, tôi tưởng tượng ra hình ảnh người chồng quý giá từng bước chân bước qua cầu. Trên đầu anh một đám mây trắng bay lững lờ và dưới chân một chiếc lá nhỏ vô tình trôi theo dòng nước. Mở ra một triều đại và khép lại một triều đại Quay về trung tâm thành phố, tôi đến khu sầm uất nhất của Yeongju. Gần trung tâm thành phố, có nhà của Jeong Do-jeon (1342-1398). Jeong Do-jeon được biết đến là người đã tạo tiền đề cho sự thành lập triều đại Joseon. Tôi có cảm giác lạ lẫm trước việc người đặt nền móng thành lập một đất nước đã sinh ra và lớn lên tại Yeongju, nơi khơi nguồn của các con sông lớn. Ngôi nhà này đã sinh ra ba vị quan nên được gọi là “nhà cổ Sampanseo”. Dù ngôi nhà hiện này là ngôi nhà đã được di dời, trùng tu giống nguyên trạng do nhà ban đầu bị sập vì thiên tai, nhưng những vận khí nghiêm của dòng họ đã sản sinh ra những con người xây dựng nên hệ tư tưởng của một quốc gia và quan lại triều đình suốt nhiều đời vẫn còn vẹn nguyên Tượng phật chạm khắc trên đá cao nhìn xuống Seocheon được coi là bức tượng Phật quan trọng thể hiện phong cách điêu khắc của thời kỳ Silla thống nhất. Tại thời điểm phát hiện, hai mắt của ba vị Phật đều bị thủng nhưng tài nghệ điêu khắc thể hiện ở chiếc mũi to lớn, miệng khép chặt, khuôn mặt phúc hậu thể hiện khí phách mạnh mẽ. Quay về trung tâm thành phố, dạo quanh các con đường văn hóa cận đại của Yeongju, tôi lại leo lên những con dốc thoải để tìm đến Sung-Eunjeon. Đây là nơi thờ bài vị của vua Gyeongsun (Kính Thuận), trị vì từ năm 927 đến năm 935. Tương truyền đây là nơi vua Gyeongsun lưu lại trên đường đến Gaeseong để quy hàng quân Goryeo. Tôi vừa trên đường đến gặp một nhà tư tưởng cách mạng có công khởi thủy một triều đại lớn của dân tộc, và giờ đây tôi đang gặp một vị vua không còn cách nào khác phải dâng đất nước có lịch sử hàng ngàn năm nhưng cuối cùng lại bị diệt vong của mình cho một triều đại mới. Tương truyền đó là quyết định khó khăn của vua để bảo vệ tính mạng cho nhân dân trong tình hình đất nước đã thất thế. Yeongju là nơi tưởng nhớ tinh thần yêu nước thương dân của vua Gyeongsun, tôn thờ ông như một vị thần. Tôi đứng trước Sung-Eunjeon nhìn ngắm thành phố. Mặt trời mùa đông như nhanh tắt hơn khi tôi vẫn đang còn chìm trong suy nghĩ về những giọt nước mắt của rồng rơi xuống nơi này. Sáng sớm hôm sau, tôi đã thấy nhiều người lên chùa Buseok. Chùa Buseok có nghĩa là “sơn tự, ngôi chùa trên núi của Hàn Quốc” đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới cùng với chùa Tongdo, chùa Bongjeong, chùa Beopju, chùa Magok, chùa Seonam và chùa Daeheung. Mồ hôi tôi nhễ nhại trên trán và thở bở hơi tai khi leo lên những con dốc dài và các bậc thang cao để chiêm ngưỡng vẻ hùng tráng và xinh đẹp của các tòa kiến trúc. Nhưng cả tôi và những du khách đang tham quan, chẳng ai thấy phàn nàn. Tất cả đều tìm đến đây để xem tảng đá được cho là đã bay lơ lửng trên không trung, ngày xưa đã đánh bại quân địch và hạ cánh tại nơi này. Một chút vất vả đáng để đánh đổi để có thể trải nghiệp thế giới thần bí trong truyền thuyết. Khi chùa Buseok được xây dựng bên cạnh tảng đá huyền thoại này vào năm 676, Silla đã đủ sức mạnh để chinh phục Goguryeo và Baekje và thống nhất ba vương quốc. Đó là thời Phật giáo là quốc giáo, với sự ủng hộ của triều đình, quy mô và vị thế của chùa Buseok vô cùng đặc biệt. Và rồi 250 năm sau, đất nước lớn như vậy lại vào tay của kẻ khác. Miên man trong những dòng suy nghĩ phức tạp, tôi đi hết 108 bậc thang lúc nào không hay. Trước mắt tôi là Muryangsujeon, tòa kiến trúc được xây dựng bằng gỗ lâu đời nhất Hàn Quốc. Lúc này, những suy nghĩ về sự thăng trầm của triều đại hoàn toàn bị xóa nhòa khỏi tâm trí tôi. Tôi đã thấy Muryangsujeon, và hòn nổi mang tên ‘Buseok’ nằm ngay bên trái. Trong “Trạch lý chí” (1751), sách địa lý nhân văn được biên soạn dưới thời vua Yeongjo triều đại Joseon đã viết dùng một sợi dây đặt xuống dưới tảng đá và kéo qua thì dây vẫn dễ dàng trượt qua mà không gặp vấn đề gì. Giải thích một cách khoa học thì một phần của đá granit ở phía sau của đền Buseoksa dường như đang nổi trên các tảng đá nhỏ trong khi trượt dọc theo độ dốc do các khớp nối tấm. Tôi nghĩ nó giống như một chiếc bàn đủ lớn cho 20 người ngồi. Khi tôi đang định đo kích thước của chùa thì một con mèo từ đâu đó xuất hiện và xen vào giữa tôi và chùa Buseok. Điệu bộ của nó như đang trách móc tôi khi nó hoàn toàn không sợ người lạ, bước đi chậm rãi, lười nhác. Mãi cho đến khi con mèo đi qua và biến mất ở hướng ngược lại, tôi mới nhận ra rằng mình đang vô tình trở thành con mọt sách ở thư viện. Đạo Phật nói rằng Phật tính trú ngụ ở mọi thứ trên đời, có lẽ tôi đã gặp được Phật trong dáng vẻ của chú mèo đã khiến tôi giác ngộ. Lên Beomjongru của chùa Buseok, du khách có thể ngắm toàn cảnh chùa và rặng núi Sobaek. Chùa Buseok là chùa Phật giáo tiêu biểu ở Hàn Quốc, vẫn còn lưu truyền đến ngày này kể từ khi thành lập vào năm 676 ngay sau khi Silla thống nhất ba vương quốc. Vào năm 2018, chùa đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới cùng với sáu ngôi chùa khác. Beomjongru cùng với Anyangru là một trong hai lầu các lâu đời nhất ở chùa Buseok. Nhìn chung, các Beomjongru thường nằm ở rìa sân chùa, nhưng tháp Beomjongru ở chùa Buseok lại kiêu hãnh nằm ở vị trí trung tâm của khuôn viên. Đây cũng là nơi tổ chức các nghi lễ Phật giáo, đặt các lễ vật để cầu nguyện cho sự bình an của tất cả chúng sinh một ngày hai lần. Không gian tuần hoàn Buổi chiều, hướng về phía tỉnh Gangwon, tôi vượt đèo đến thăm làng trên núi cùa vùng Namdae-ri, sau đó quay lại chùa Buseok và dạo quanh thư viện Sosu. Namdae-ri là nơi mà vua Danjong, vị vua thứ sáu của triều đại Joseon (trị vì 1452-1455), bị phế truất bởi người chú của mình là Sejo (trị vì 1455-1468) và phải đi đày. Đây là nơi khởi nguồn Yeongnam của sông Hán. Thư viện Sosu là cơ sở giáo dục tư nhân địa phương đầu tiên của triều đại Joseon nhằm nuôi dưỡng và đào tạo các nhà trí thức, đồng thời là một trong chín thư viện được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới với tên gọi “thư viện của Hàn Quốc”. Đây là thư viện đầu tiên được nhà vua đặt tên, hiện thờ tự nhiều cây đại thụ của Nho giáo Hàn Quốc bao gồm Anhyang (1243-1306), người đầu tiên đưa Tính lý học (Tân Nho giáo) vào bán đảo Triều Tiên. Đường mòn xung quanh thư viện Sosu là một cung đường dạo bộ thích hợp để thưởng ngoạn phong cảnh cổ kính hài hòa với thiên nhiên. Hàng trăm cây thông đỏ vươn mình mạnh mẽ, trong đó có những cây thông có tuổi đời từ 300 đến 1.000 năm. Được xây dựng năm 1542, thư viện Sosu là thư viện đầu tiên của Hàn Quốc đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới của UNESCO cùng với tám thư viện khác vào năm 2019. Trên ngôi chùa Seonghyeolsa yên tĩnh, có một tòa nhà kiến trúc tuyệt đẹp mang tên điện Nahan. Điện Nahan không trang trí họa tiết dancheong mang đến cảm giác sang trọng và trang nhã. Các hoa văn đặc trưng như lá sen, hạc, ếch, cá được chạm khắc tinh xảo. Càng dạo quanh Yeongju, tôi càng cảm thán trước những diện mạo độc đáo của vùng đất này. Đây là nơi sinh ra của bậc vĩ nhân tạo nên nền móng của một quốc gia hưng thịnh, nơi tưởng nhớ vị vua cuối cùng của một triều đại đã suy tàn; đồng thời cũng là nơi sản sinh ra nhiều nhà tri thức và các chính trị gia, nơi in dấu chân của một vị vua trẻ đã bị đẩy ra khỏi cuộc chiến tranh giành quyền lực. Cảm giác như tôi đang xem một vòng tuần hoàn to lớn. Tôi có cô hội suy ngẫm về sự khởi đầu và quay về qua nhân vật Song Sang-do (1871-1946) người con đầy tự hào của vùng đất Yeongju. Trong quyển sách được ông lấy tên hiệu và viết mang tên “Kị lư tùy bút” (1955) đã ghi chép chi tiết hình ảnh những người Hàn Quốc vùng lên chiến đấu chống lại thực dân Nhật Bản ở nhiều nơi khác nhau trên khắp cả nước. Ông rời Yeongju vào mùa xuân và quay về với dáng vẻ tiều tụy hốc hác vào mùa đông. Đối với người dân của đất nước bị đô hộ, việc chống đối chính quyền thực dân sẽ bị đe dọa tính mạng nếu bị phát hiện. Ông đi khắp nơi, nghe ngóng và ghi chép cẩn thận lên giấy những câu chuyện từ hết nơi này đến nơi khác rồi xoắn chúng lại làm thành dây đeo như dây đeo tay nải. Nhờ đó ông tránh được rắc rồi dù có bị kiểm duyệt. Cứ như vậy trong nhiều thập kỷ sau năm 1910, ông đã đi khắp đất nước để gặp gỡ gia quyến của những người yêu nước và thu thập dữ liệu khách quan, như các bài báo tại thời điểm xảy ra các vụ việc. Sau vụ việc của thầy Song Sang-do, tôi đã tự nhủ bản thân về tâm thế cần có khi ôm trong lòng lý tưởng và bước ra thế giới bên ngoài. Dường như tôi cũng hiểu được đôi chút về quyết tâm sắt đá của những người dân làng Museom để lại gia đình sau lưng và bước qua sông trên chiếc cầu độc mộc. Đó chính là sự bao dung và vỗ về. Nơi vừa là khởi đầu của tất cả sự sống trên thế giới vừa là cõi Niết Bàn mà tất cả mọi thứ có thể luân hồi chính là những tinh thần ẩn giấu trong vùng đất Yeongju. Sáng ngày cuối cùng, cho đến khi chuẩn bị hành lý quay về Seoul tôi vẫn còn suy nghĩ về hành trình của một học giả đã dành cả cuộc đời thắp lên ngọn lửa vực dậy đất nước. Tuy không thể dõi theo hành trình đầy gian khổ không thể diễn tả bằng lời đó được, nhưng tôi vẫn cảm thấy có gì đó hối lỗi vì đã lên xe theo đường cao tốc để quay về Seoul. Tôi men theo hướng đường đèo Jungnyeong xưa. Đơn giản là vì tôi muốn cảm nhận khí phách hiên ngang và son sắt của những nhà tri thức quyết tâm rời xa Yeongju bằng đôi chân mạnh mẽ qua chiếc cầu độc mộc chông chênh bằng cảm giác lái xe trên con đường đèo nguy hiểm dốc cao và ngoằn nghoèo. Lên đến đỉnh đèo, tôi tự hỏi mình đang quay về Seoul hay đang rời bỏ Yeongju. Tôi tự hào vì những trải nghiệm tại vùng đất này và cũng sẽ nhiều lần quay lại với nó, do đó tôi sẽ chọn Yeongju là nơi xuất phát của mình. Kim Deok-hee Nhà văn Ảnh.Ahn Hong-beom

BIỆT LẬP VÀ TỰ DO, THÔNG ĐIỆP NGẦM GỬI ĐẾN THẾ GIỚI

Tales of Two Koreas 2022 SPRING 305

BIỆT LẬP VÀ TỰ DO, THÔNG ĐIỆP NGẦM GỬI ĐẾN THẾ GIỚI BIỆT LẬP VÀ TỰ DO, THÔNG ĐIỆP NGẦM GỬI ĐẾN THẾ GIỚI Khu phi quân sự (DMZ), tên gọi trái ngược với thực tế, là “vùng đất của những mâu thuẫn” cắt ngang eo bán đảo Triều Tiên với chiều rộng 2 km về mỗi hướng Nam, Bắc tính từ đường phân giới quân sự. Ngôi làng tự do Daeseong-dong, khu dân cư duy nhất nằm trong vùng phía Nam của Khu phi quân sự, được hai nghệ sĩ thể hiện lại bằng một tác phẩm mang thông điệp thời đại sâu sắc đã thu hút nhiều sự chú ý của công chúng. Đối với các nghệ sĩ Hàn Quốc, “sự chia cắt hai miền” có thể là một chủ đề không mấy hấp dẫn. Có thể vì nó quá hiển nhiên hoặc quá mơ hồ. Khi mang tình trạng cố hữu của công dân một quốc gia bị chia cắt vào tác phẩm của mình, nghệ sĩ Hàn Quốc có thể rơi vào một nghịch lý lưỡng nan rằng các nghệ sĩ nước ngoài tỏ ra hiếu kỳ bởi đây là chủ đề còn xa lạ với họ, nhưng người Hàn Quốc lại chỉ trích họ vì “đã lựa chọn nội dung quá dễ dàng”. Nhưng dù sao đi chăng nữa, chia cắt hai miền là sự thật không thể chối cãi. Moon Kyung-won và Jeon Joon-ho đã rút con dao hai lưỡi này một cách quyết liệt và sắc sảo. Tại triển lãm “MMCA Hyundai Motor Series 2021: Moon Kyung-won & Jeon Joon-ho: Tin tức từ hư vô - Ngôi làng tự do” (News from Nowhere – Freedom Village) được tổ chức từ ngày 3 tháng 9 năm 2021 đến ngày 20 tháng 2 năm 2022 ở Hội trường Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Quốc gia Hàn Quốc (MMCA), họ đã mạnh dạn mở ra vấn đề chia cắt. Họ là bộ đôi nghệ sĩ hiếm hoi trong giới nghệ thuật Hàn Quốc. Họ vừa làm việc độc lập vừa đồng hành cùng nhau. Moon Kyung-won, giáo sư Khoa Hội họa Phương Tây tại Đại học Nữ sinh Ewha ở Seoul, và Jeon Joon-ho, hoạt động nghệ thuật trên chính quê hương mình là Yeongdo ở Busan, mỗi người thực hiện song song dự án riêng và dự án chung. Kể từ lần hợp tác tâm đầu ý hợp đầu tiên năm 2009, họ đã đặt ra những câu hỏi nền tảng về vai trò của nghệ thuật, khơi gợi và giải quyết nhiều vấn đề xã hội khác nhau mà nhân loại phải đối mặt, chẳng hạn như mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản, những cá nhân hy sinh dưới bánh xe lịch sử, vấn đề biến đổi khí hậu… Hai nghệ sĩ ra mắt quốc tế lần đầu tiên với triển lãm “Súc địa pháp và phi thân thuật” (The Ways of Folding Space & Flying), khi họ được chọn là tác giả đại diện cho Hàn Quốc tại triển lãm Venice Biennale 2015. Moon Kyung-won (trái) và Jeon Joon-ho tạo dáng tại phòng Seoul của Bảo tàng Nghệ thuật đương đại Quốc gia Hàn Quốc, nơi trưng bày tác phẩm chung của họ: “Tin tức từ hư vô: Ngôi làng tự do”. Tác phẩm được chọn cho chương trình tài trợ nghệ thuật MMCA Hyundai Motor Series 2021. Nó được cấu thành từ những đoạn phim, nghệ thuật sắp đặt, tài liệu lưu trữ, tác phẩm nhiếp ảnh, tranh vẽ cỡ lớn và một quần thể kiến trúc di động phục vụ các cuộc gặp gỡ liên quan đến triển lãm. Khai thác chủ đề về ngôi làng Daeseong-dong ở Khu phi quân sự, các tác giả giải thích: “Viễn cảnh về một thế giới dị thường tạo ra từ sự đối đầu và xung đột của nhân loại cũng khiến ta suy ngẫm về cuộc sống hiện tại đang bị mất kết nối do đại dịch.” Hiện tại nhìn từ tương lai “Tin tức đến từ hư vô” - tên của triển lãm lần này - là tên gọi chung của một dự án dài hạn mà họ đã cùng nhau phát triển từ lâu, đồng thời xây dựng một nền tảng hợp tác với nhiều nghệ sĩ khác, bao gồm nhiều sản phẩm được thể hiện bằng những chất liệu nghệ thuật khác nhau như phim ngắn, nghệ thuật sắp đặt, tài liệu lưu trữ và ấn phẩm… Tên của dự án bắt nguồn từ tiểu thuyết cùng tên ra đời trong thập niên 1890 của William Morris (1834-1896), một nhà tư tưởng, nhà thơ, tiểu thuyết gia, và là người tiên phong trong trào lưu Nghệ thuật và Thủ công ở Anh vào cuối thế kỷ XIX. Thông qua câu chuyện nhân vật chính nằm mơ thấy mình du hành trong vòng năm ngày đến Luân Đôn của 200 năm sau, Morris chỉ trích gay gắt những vấn đề thực tế của thời đại mình. Moon Kyung-won và Jeon Joon-ho không chỉ mượn tiêu đề của tiểu thuyết mà còn mượn cả cách khai thác thế giới hiện tại từ điểm nhìn tương lai. Hai tác giả giải thích rằng: “Chúng tôi xây dựng bối cảnh mang khuynh hướng tương lai không phải để đoán định tương lai, mà là để bàn về hiện tại.” Dự án này bắt đầu với tác phẩm “Bên kia của thế giới” (The End of the World) ra mắt tại Documenta - một sự kiện nghệ thuật đương đại được tổ chức mỗi năm năm - lần thứ 13 tại Kassel, Đức vào năm 2012. Tác phẩm này cũng mang đến cho họ giải thưởng Nghệ sĩ của năm” của Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia năm đó. Sau đó, nhiều tác phẩm khác trong dự án này được ra mắt với những tiêu đề khác nhau tại nhiều nơi trên thế giới như Phòng trưng bày Sullivan của Đại học Nghệ thuật Chicago (2013), Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Migros Thụy Sĩ (2015), Tate Liverpool Vương quốc Anh (2018).Vào đầu năm 2021, khi cả hai tác giả được MMCA Hyundai Motor Series 2021 mời thì dự án “Tin tức từ hư vô” mới đến với công chúng Hàn Quốc trên quy mô lớn. MMCA Huyndai Motor Series là chương trình tài trợ nghệ thuật bắt đầu từ 2014, trong đó mỗi năm Huyndai Motor hỗ trợ tài chính cho một triển lãm cá nhân của một nghệ sĩ Hàn Quốc tiêu biểu do Bảo tàng Quốc gia về Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại gửi lời mời. Sau Yang Hye-kyu của năm 2020, Moon Kyung-won và Jeon Joon-ho trở thành tác giả nhận tài trợ của mùa thứ tám. “Dự án này đã thể hiện bản sắc, lịch sử và các vấn đề tồn đọng của mỗi khu vực, quốc gia, thành phố mà nó đi qua. Khi Hàn Quốc trở thành sân khấu của dự án, nỗi lo lắng của tôi ngày càng lớn dần. Tôi muốn thoát khỏi chủ đề sáo mòn về một đất nước bị chia cắt, nhưng cuối cùng, điều đó giống như một sứ mệnh mà bất kỳ nghệ sĩ Hàn Quốc nào cũng phải giải quyết. Chúng tôi quyết định khai thác nó như một trải nghiệm rút ra từ lịch sử chung của nhân loại chứ không phải chỉ là hoàn cảnh chính trị đặc biệt của Hàn Quốc.” “Tin tức từ hư vô – Ngôi làng tự do” 2021 thể hiện bằng nghệ thuật sắp đặt video HD 2 kênh, có màu và âm thanh, dài 14 phút 35 giây, với hai màn hình lớn quay lưng vào nhau chiếu những đoạn phim khác nhau. Tác phẩm được kết nối có tính hệ thống với không gian trưng bày, sự sắp đặt ánh sáng nhấp nháy theo dòng chảy của hình ảnh hay âm thanh phát ra giúp khán giả đắm chìm trong đó. Nam diễn viên Park Jung-min đóng vai nhân vật A, một người luôn khao khát tự do trên màn ảnh. Xung đột tạo ra không gian dị thường Nơi được chọn làm bối cảnh cho tác phẩm là “Ngôi làng tự do” ở Daeseong-dong, khu dân cư duy nhất tại Khu phi quân sự của Hàn Quốc. Hầu hết tên của các ngôi làng ở Hàn Quốc đều đặt theo địa hình hoặc truyền thuyết trong làng. Tuy nhiên,ngay từ cái tên, ngôi làng này đã không được bình thường. Một phân đoạn phim từ “Tin tức từ hư vô - Ngôi làng tự do”. Một nhà thực vật học nghiệp dư A đang làm một mẫu thực vật để gửi cho một người không quen biết B. Không thể ra thế giới bên ngoài, A thu thập thực vật, nghiên cứu chúng và làm mẫu vật. Khi mẫu vật này được gắn vào một quả bóng bay và thả lên trời, nhân vật B ở phía bên kia của màn hình sẽ nhận được. Và họ nhận ra rằng có một ai đó ngoài kia mà họ không hề quen biết. Ngôi làng thậm chí không được hiển thị trên hệ thống định vị này là nơi thời gian đứng yên, cắt đứt với thế giới bên ngoài gần 70 năm trong trạng thái không thuộc về cả miền Bắc lẫn miền Nam kể từ sau hiệp định đình chiến Chiến tranh Triều Tiên năm 1953. Tại hội đàm đình chiến bắt đầu vào năm 1951, ngôi làng Daeseong-dong ở phía nam và Gijeong-dong ở phía bắc đều được công nhận là các khu dân cư duy nhất của cả hai bên nằm trong DMZ. Kể từ đó, Daeseong-dong được gọi là “Ngôi làng tự do”, Gijeong-dong được gọi là “Ngôi làng hòa bình” và trở thành sân khấu tuyên truyền cho sự cạnh tranh mang tính hệ thống khốc liệt giữa hai miền Nam Bắc thời kì Chiến tranh lạnh. Ở Daeseong-dong, hiện có khoảng 49 hộ dân gồm 200 người đang sinh sống tại đây. Mặc dù nằm trên lãnh thổ Hàn Quốc nhưng ngôi làng được kiểm soát bởi Liên Hiệp Quốc chứ không phải chính phủ Hàn Quốc và không được phép có tài sản tư nhân. Nếu phụ nữ ở ngôi làng này kết hôn với một người ngoài làng, họ buộc phải rời khỏi ngôi làng, tuy nhiên nếu một phụ nữ từ bên ngoài kết hôn với một người đàn ông ở ngôi làng này, họ sẽ được công nhận quyền cư trú tại đây. Hai nghệ sĩ không giới hạn ngôi làng này thành một nơi duy nhất được tạo ra bởi tình hình địa chính trị đặc biệt của bán đảo Triều Tiên, mà mở rộng thành một nơi tượng trưng cho một thế giới dị thường được tạo ra bởi sự đối lập và xung đột trong suốt lịch sử nhân loại. “Lúc đầu, chúng tôi nghĩ phải lấy bối cảnh là thành phố mang nhiều bản sắc của Hàn Quốc hơn một chút, tuy nhiên, ‘Ngôi làng tự do’ Daeseong-dong đã có thể trở thành từ khóa của nghệ thuật vì đó là không gian quá phi thực tế ngay cả đối với bản thân chúng tôi.” Nghệ sĩ Jeon đồng ý với lời của nghệ sĩ Moon và tiếp tục giải thích:“Có lẽ những người dân của ngôi làng này đã bị cô lập, sống trong suốt 70 năm ở điều kiện khốc liệt hơn chúng ta trong đại dịch hiện nay. Giờ đây, nhân loại đã phải chiến đấu trong cuộc chiến khốc liệt với virus hơn hai năm, tôi nghĩ sự cô lập của ngôi làng này vừa là một từ khóa có thể tạo ra sự đồng thuận chung không giống như thông thường, và đồng thời đây là một từ khóa tốt để chúng ta tự suy ngẫm về cuộc sống của mình.” Từ khóa xuyên suốt thời đại Triển lãm được cấu thành bởi những video, sản phẩm sắp đặt, lưu trữ, nhiếp ảnh, hội họa khổ lớn và một tổ hợp kiến trúc di động để tiến hành các chương trình liên quan. Chủ đề chính của triển lãm được chuyển tải qua những hình ảnh truyền trực tiếp từ hai màn hình lớn xoay lưng vào nhau. Một bên là nam diễn viên Park Jung-min xuất hiện trong vai nam A, 32 tuổi. A là một nhân vật sinh ra ở ngôi làng tự do, chưa bao giờ ra thế giới bên ngoài, và là một nhà thực vật học nghiệp dư nghiên cứu về các loài thực vật tự sinh ở Khu phi quân sự. Bằng cách nào đó, anh ta muốn thế giới bên ngoài biết đến sự tồn tại của mình, vì vậy anh đã làm một cuốn sách minh họa thực vật chứa đựng nội dung nghiên cứu của mình và đặt nó vào một quả bong bóng nhựa rồi thả đi. Quả bóng bay vượt qua không gian và thời gian được truyền đến tay người đàn ông B ngoài 20 tuổi ở màn hình đối diện. Nhân vật B do Jinyoung, thành viên của nhóm nhạc thần tượng GOT7 thủ vai, cũng sống giam cầm trong không gian chật hẹp như nhà tù cho đến cuối đời mà không biết mình từ đâu đến. Bị cô lập trong một không gian giống như một con tàu vũ trụ, B chỉ có niềm vui duy nhất là thỉnh thoảng nhìn ra cửa sổ. Một ngày nọ, quả bóng bay bằng ni lông từ đâu đó bay đến làm rung chuyển cuộc sống hàng ngày của B. B đã vô cùng bối rối và chỉ nhìn chằm chằm vào quả bóng trong nhiều ngày, cuối cùng cũng có đủ can đảm để lấy ra những thứ bên trong. Từ đó trở đi, B liên tục nhận được bóng bay từ A. Câu chuyện của A và B xoay vòng như một vòng lặp thời gian vô hạn. Sau những đoạn phim này là hình ảnh của Ngôi làng tự do. Các tác giả đã dùng photoshop để xử lý những hình ảnh được Cục lưu trữ Quốc gia cấp phép. Nghệ sĩ Moon xem các bức ảnh và hồi tưởng lại công việc. “Chúng tôi được phép sử dụng hình ảnh nhưng phải đảm bảo sự ẩn danh của những người trong ảnh. Vì vậy, chúng tôi đã che mặt họ hoặc tạo ra những khuôn mặt hoàn toàn khác bằng cách kết hợp nhiều hình ảnh khác nhau. Vì vậy, chúng tôi đã che mặt họ hoặc tạo ra những khuôn mặt hoàn toàn khắc bằng cách kết hợp nhiều hình ảnh khác nhau. Hoặc đeo khẩu trang cho nhân vật trong ảnh bằng photoshop và thu được những kết quả tuyệt diệu, như thể tượng trưng cho tình hình đại dịch hiện tại. Đi qua nơi này đến phòng triển lãm cuối cùng, khu rừng phủ đầy tuyết nơi A từng lang thang tìm cây cỏ trải ra trên một tấm bạt lớn. Đây là bức tranh phong cảnh cỡ lớn rộng 4,25m, dài 2,92m do họa sĩ Moon hoàn thành trong hơn 6 tháng. Bức tranh được vẽ bằng kỹ thuật chủ nghĩa siêu thực, thoạt nhìn trông giống như một bức ảnh. Bức tranh này kết nối màn hình và thực tế, tạo ra ảo giác về sự pha trộn giữa ảo và thực. Một tổ hợp kiến trúc di động dành cho việc hội họp (agora) được lắp đặt trong Seoul Box - không gian mở bên ngoài phòng triển lãm – thể hiện một cách tượng trưng cho định hướng của dự án này. Nói cách khác, nó là một nền tảng nơi nhiều trí tuệ từ nhiều lĩnh vực khác nhau tập hợp lại, có thể trao đổi và kết nối với nhau bằng cách mở rộng một cách hiện đại khái niệm quảng trường agora, nơi mà bất kỳ ai cũng có thể phát ngôn vào thời Hy Lạp cổ đại. Tại triển lãm lần này, nó được làm bằng nhiều khối cấu trúc thép có thể di chuyển được với hình dáng là một hộp công-ten-nơ khi gấp lại. Nam diễn viên Park Jung-min, kiến trúc sư Yoo Hyeon-jun, nhà sinh thái học Jae-cheon Choi và nhà khoa học não Jeong Jae-seung đã tham gia vào cuộc đối thoại được tổ chức mỗi tháng một lần tại đây trong thời gian triển lãm. Ngay trước khi rời phòng triển lãm, khán giả bắt gặp dòng chữ của nhà phê bình người Anh John Berger (1926-2017) được viết trên tường: “Đôi khi khung cảnh không chỉ làm nền cho cuộc sống của con người mà nó còn là bức màn che phủ những tranh đấu, thành tựu và tai ương của họ. Với những người ở sau bức màn, những dấu mốc cảnh vật không chỉ mang ý nghĩa địa lý mà còn cả ý nghĩa tiểu sử và ý nghĩa riêng tư.” Trích dẫn này khái quát bi kịch của một ngôi làng đã sống cô lập trong suốt 70 năm sau khi chiến tranh kết thúc, và cũng là thông điệp nặng nề mà hai tác giả gửi đến chúng ta, những người đang trải qua ngay chính tâm dịch năm 2022. Tổ hợp kiến trúc di động dành cho việc hội họp được lắp đặt ngoài trời bên cạnh phòng triển lãm, gồm nhiều khối cấu trúc bằng thép không gỉ có thể lắp ráp, thay đổi và di chuyển. Kích cỡ mỗi chiều 96 x 259 x 320 cm. Tại đây, trong suốt thời gian diễn ra triển lãm, mỗi tháng một lần, các chuyên gia từ các lĩnh vực như kiến trúc, khoa học, thiết kế và nhân văn đã tổ chức những chương trình thảo luận. Nghệ sĩ Moon Kyung-won đã hoàn thành bức tranh khổ lớn “Phong cảnh” trong hơn sáu tháng, tái hiện bối cảnh ngọn núi nơi người đàn ông A đã từng gặp khó khăn trong đoạn phim. Acrylic và sơn dầu trên vải canvas, 292 x 425 cm. Bối cảnh của đoạn phim là một khu vực ở Paju, tỉnh Gyeonggi, giáp với Khu phi quân sự, có phong cảnh giống với bức tranh về ngôi làng tự do do Cục Lưu trữ Quốc gia cung cấp. Kim Mi-ri Phóng viên báo Nhật báo Chosun Ảnh.Han Sang-mooh

HÀNH TRÌNH ĐI ĐẾN CÕI SUY NGẪM

Image of Korea 2022 SPRING 309

HÀNH TRÌNH ĐI ĐẾN CÕI SUY NGẪM HÀNH TRÌNH ĐI ĐẾN CÕI SUY NGẪM     Cửa vào hẹp và lối đi tối. Ánh sáng hòa quyện bóng đêm nên hầu như không thể làm không gian sáng hơn. Dòng thời gian trở nên chậm lại. Ánh sáng trắng mờ nhạt vương trên bức tường bên trái. Có thứ gì đó rất to và chắc chắn đang nằm ở đó. Đó có thể là hòn đá to hoặc là tảng băng đang tan thành nước với tốc độ rất chậm khiến tảng băng không còn hình thù rõ ràng. Nước từ từ bốc hơi với tốc độ chậm hơn tạo thành màn sương bao phủ cả không gian rồi sau đó đông đặc lại thành một hòn đá. Sau khi trải nghiệm sự tuần hoàn của vũ trụ với nhịp điệu chậm rãi do tác phẩm video của nghệ sĩ Jean-Julien Pous mang lại, chúng tôi cuối cùng cũng đã bước vào “Căn phòng suy ngẫm”. Năm giác quan được đánh thức. Lỗ chân lông toàn thân mở ra từng chút một và không gian nội tại mở rộng ra vô hạn. Thời khắc khi mà ý thức và sự tĩnh lặng hòa thành một, tự lúc nào sàn nhà dần dần cao lên và ở đường chân trời cong hình bầu dục là nơi giao nhau của bóng tối và ánh sáng xuất hiện hai vật thể huyền bí. Hành trình đến cõi suy ngẫm trong khoảng không vừa gần vừa xa giữa hai bức tượng bắt đầu. Hai bức tượng Phật vừa có điểm giống nhưng cũng có điểm khác nhau, trao nhau nụ cười thần bí. Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc nằm trong rừng ở công viên Yongsan phía trước sông Hán và quay lưng lại với núi Namsan. Nơi này đã được giao cho kiến trúc sư Choi Wook và nhóm chuyên về câu chuyện thương hiệu (brand story) để thực hiện một dự án quan trọng. Đó chính là “Căn phòng suy ngẫm”, được mở cửa cho công chúng tham quan vào tháng 11 năm 2021. Nếu biểu tượng đầu tiên mà khách tham quan đến thăm bảo tàng Louvre nghĩ đến trong đầu là bức tranh “Mona Lisa” thì bây giờ những người đến Bảo tàng Quốc gia Seoul sẽ liên tưởng ngay đến "Căn phòng suy ngẫm" với hai bức tượng Phật bằng đồng mạ vàng ở trong đó. Bức chân dung của người phụ nữ với kích thước (77cm x 53 cm) được vẽ bởi Leonardo da Vinci vào đầu thế kỷ 16. Trong khi đó cả hai bức tượng điêu khắc bảo vật quốc gia số 78 và 83 làm từ đồng mạ vàng là đều cao chưa đến 1m và là đỉnh cao của nghệ thuật Phật giáo Silla được chế tác vào nửa cuối thế kỷ VI và nửa đầu thế kỷ VII. Những kiệt tác này có hai đặc điểm làm nên sự nổi tiếng của nó. Thứ nhất, không giống như các tượng Phật khác đang đứng, ngồi hoặc nằm, hai bức tượng này ngồi trên ghế tròn, đặt chân phải lên đầu gối trái, tạo tư thế độc đáo giữa ngồi và đứng. Đồng thời, tư thế tay phải được nâng lên, hai đốt cuối của ngón trỏ và giữa chạm nhẹ lên cằm cho thấy hình ảnh đắm chìm trong suy nghĩ. Tôi tự hỏi không biết tượng Bồ Tát Di Lặc được chế tác trước tượng “Người suy tư” của Rodin khoảng 1300 năm này đang suy nghĩ gì. Nhiều nhà người nghiên cứu Phật giáo cho rằng đó là hình tượng đắm chìm trong suy nghĩ sâu sắc về sinh lão bệnh tử trong học thuyết Phật giáo. Tuy nhiên, bức tượng Phật nếu bị đưa vào Bảo tàng Mỹ thuật trong một thời gian quá lâu thì có thể sẽ mất dần đi tính tôn giáo. Sự chiêm nghiệm trầm tư ngay khi thoát khỏi bản thân ta cũng chính là lúc nó quay lại tìm mình. Hai bức tượng Phật này không phải là đang diễn tả khoảng khắc giao động của sự rời bỏ và quay lại bằng nụ cười thần bí, một nội tại của thời gian và không gian vừa rộng vừa sâu sao? Kim Hwa-youngNhà phê bình văn học, Thành viên Viện Nghệ thuật Hàn Quốc

People

NHÀ THIẾT KẾ SẢN XUẤT MỞ RỘNG LỐI KỂ CHUYỆN TRONG ĐIỆN ẢNH

Interview 2022 SPRING 349

NHÀ THIẾT KẾ SẢN XUẤT MỞ RỘNG LỐI KỂ CHUYỆN TRONG ĐIỆN ẢNH Với bối cảnh tựa như truyện thiếu nhi, loạt phim gốc của Netflix gây sốt toàn cầu vào năm ngoái “Trò chơi con mực” (Squid Game) đã làm nổi bật sự kinh hoàng, tàn khốc của cuộc đấu tranh sinh tồn, thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng. Tôi đã có dịp gặp gỡ và trò chuyện với giám đốc nghệ thuật Chae Kyoung-sun, tác giả của những không gian đặc sắc trong loạt phim đình đám này tại xưởng phim Aqua Special Effect, thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi - nơi tác phẩm tiếp theo của cô đang được sản xuất. Tháng 1 năm nay, nam diễn viên O Yeong-su, thủ vai người chơi số 1 hay còn gọi là “gganbu” (đồng đội) trong loạt phim “Trò chơi con mực” (Squid Game), đã giành được giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Quả cầu Vàng lần thứ 79. Sau khi công chiếu vào tháng 9 năm ngoái, loạt phim này đã thu hút đông đảo lượt xem từ 142 triệu gia đình, đứng đầu bảng xếp hạng theo dõi của Netflix trong 46 ngày liên tiếp và được đề cử ở những hạng mục quan trọng của Giải thưởng Hiệp hội Diễn viên Màn ảnh Hoa Kỳ (SAG) và Giải thưởng Hiệp hội Nhà sản xuất Mỹ (PGA). Nhiều bài viết đã phân tích về bí quyết làm nên sự nổi tiếng toàn cầu của bộ phim truyền hình này nhưng có một sự thật hiển nhiên là quá trình thiết kế sản xuất đầy ấn tượng, mang lại cảm giác siêu thực - điều chúng ta chưa từng chứng kiến trước đây - đóng vai trò vô cùng to lớn.Khác với phần lớn các bộ phim điện ảnh và phim truyền hình luôn chú trọng thể hiện không gian một cách chân thực, không gian trong tác phẩm này là sự đan xen giữa hiện thực và kỳ ảo, được thể hiện qua những tông màu mạnh. Đây là điều vô cùng ấn tượng bởi lẽ nó không chỉ đạt được sự hài hòa tuyệt đối với nhân vật hay diễn biến câu chuyện mà còn tăng thêm hiệu quả kịch tích cho bộ phim.Giám đốc nghệ thuật của loạt phim là cô Chae Kyung-sun, tốt nghiệp chuyên ngành nghệ thuật sân khấu, Khoa Sân khấu và Điện Ảnh, Trường Đại học Sangmyung. Cô bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 2010 với bộ phim “Gần hơn một chút” (Come, Closer) của đạo diễn Kim Jong-kwan, kể về câu chuyện tình yêu và ly biệt của năm cặp đôi. Trong những năm sau đó, cô tiếp tục hợp tác với tư cách giám đốc nghệ thuật với đạo diễn Hwang Dong-hyuk, đầu tiên là bộ phim “Sự im lặng” (Silenced, 2011), tiếp đó là “Ngoại già tuổi đôi mươi” (Miss Granny, 2014) và “Nam Hán Sơn Thành” (The Fortress, 2017). “Trò chơi con mực” là tác phẩm truyền hình dài tập đầu tiên của cô. Ngoài ra, cô cũng tham gia làm giám đốc nghệ thuật cho nhiều bộ phim khác như “Hwayi: Cậu bé quái vật” (Hwayi: A Monster Boy, đạo diễn Jang Joon-hwan, 2013), “Thợ may hoàng gia” (The Royal Tailor, đạo diễn Lee Won-suk, 2014), “Lối thoát trên không” (EXIT, đạo diễn Lee Sang-geun, 2019)… Các tác phẩm mà cô tham gia không chỉ đa dạng về chất liệu, thể loại mà cả cách thức đạo diễn cũng riêng biệt sao cho phù hợp với từng bộ phim; thế nhưng, có một điểm chung là cô luôn tạo ra không gian phù hợp với cốt truyện, từ đó mở rộng cách kể chuyện của phim. Giám đốc nghệ thuật Chae Kyoung-sun tạo dáng trước ống kính tại xưởng phim Aqua Special Effect, thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi - nơi trường quay loạt phim gốc tiếp theo của Disney+ mang tên “Moving” đang được xây dựng. Thu hút sự chú ý của công chúng với tư cách giám đốc nghệ thuật trong loạt phim gốc “Trò chơi con mực” của Netflix vào năm ngoái, cô cho biết bản thân cảm thấy vô cùng may mắn khi nhận được sự hỗ trợ tài chính hào phóng và được đạo diễn cho phép tự do quyết định. So với các tác phẩm trước đây của đạo diễn Hwang Dong-hyuk thường xây dựng không gian mang tính thực tế, “Trò chơi con mực” là bộ phim có sự khác biệt rất lớn. Chắc hẳn đây là một trải nghiệm đầy thử thách đối với cô đúng không?Vì đây không phải không gian mang tính thực tế nên tôi đã dự đoán sẽ có nhiều ý kiến trái chiều của người xem về thiết kế sản xuất lần này. Tôi nghĩ chắc sẽ có nhiều ý kiến tiêu cực lắm nên cũng tự nhủ mình phải chuẩn bị tâm lý, nhưng may mắn thay mọi người đã phản ứng vô cùng tích cực. Rất hiếm khi người giám đốc nghệ thuật có cơ hội để thử làm một điều gì đó mới mẻ. Phần kinh phí sản xuất được hỗ trợ khá dồi dào nên nhờ đó mà tôi đã có thể hiện thực hóa bức tranh mà mình đã vẽ ra trong đầu. Được tham gia vào tác phẩm này là điều may mắn to lớn với tôi. Cảm xúc của cô như thế nào khi lần đầu tiên đọc kịch bản bộ phim này? Trước khi nhận kịch bản, tôi đã được nghe kể về cốt truyện của bộ phim từ đạo diễn Hwang. Anh ấy dự định tạo ra một câu chuyện về trò chơi sinh tồn dựa trên những trò chơi mà anh đã cùng chơi với bạn bè thời thơ ấu, và muốn thử sức với một hình ảnh phim mới. “Cứ làm theo ý của em đi”, anh ấy còn nói như thế. Dù đã biết trước đại khái về nội dung nhưng đến khi đọc kịch bản, tôi vẫn cảm thấy bối rối. Ý tưởng tổng thể về thiết kế sản xuất mà cô đã thống nhất với đạo diễn Hwang là gì?Có ba nội dung chính. Thứ nhất, đừng vẽ ra một thế giới quá tăm tối. Thứ hai, mỗi khi một trò chơi nào đó được tiến hành, hãy tạo cho nó một bối cảnh thật đặc thù và riêng biệt. Đây là yếu tố vô cùng quan trọng để đẩy cảm giác bối rối và hoảng sợ của người chơi lên cực đại vì họ không biết được trò chơi nào mà mình sắp sửa phải tham gia ở từng không gian. Chúng tôi mong điều này cũng sẽ khiến người xem phải tò mò, tự hỏi lần tiếp theo sẽ là trò chơi gì, diễn ra ở đâu. Điều cuối cùng mà chúng tôi thống nhất đó là hãy sử dụng những tông màu nổi bật. So với các bộ phim của Hollywood, điện ảnh Hàn Quốc có tính bảo thủ trong việc sử dụng màu sắc. Chúng tôi muốn thoát ra khỏi giới hạn đó và sử dụng các gam màu mạnh mẽ. Thực ra, xu hướng làm phim gần đây ở Hàn Quốc chính là sử dụng thể loại, chất liệu mới như là khoa học viễn tưởng và mở rộng những giới hạn trong vận dụng màu sắc. Tiêu chuẩn để chọn màu sắc trong phim là gì?Ban đầu, chúng tôi đã chọn xanh bạc hà và hồng là màu chủ đạo. Đây là hai màu theo phong cách retro (hoài cổ) tượng trưng cho thập niên 1970-1980. Nói về ý kiến này, nhà thiết kế trang phục cho phim là cô Cho Sang-kyung đã đề xuất: “Chúng ta hãy chơi lớn, chọn màu hồng cho đám lính giám sát những người tham gia trò chơi”. Chúng tôi cũng thống nhất chọn màu xanh lá đậm cho bộ quần áo thể dục mà người chơi mặc để tăng thêm độ sắc nét. Trong loạt phim này, màu hồng tượng trưng cho sự áp bức và bạo lực, còn màu xanh lá đại diện cho sự thua cuộc, bị đàn áp. Do đó, chúng tôi xây dựng hình ảnh người chơi phải di chuyển trong một cấu trúc không gian bao quanh bởi trần nhà và tường màu hồng; trong khi đó, nơi nghỉ của những người giám sát lại được tô vẽ bằng màu xanh lá. Thế giới quan và những quy tắc của câu chuyện đã được quy định thông qua màu sắc như thế. Một cảnh trong phim “Trò chơi con mực”, khi những người chơi di chuyển trên các cầu thang tựa như mê cung để quay về chỗ nghỉ. Những hình ảnh mang màu sắc cổ tích đối lập với cuộc đấu tranh sinh tồn khốc liệt là sự tượng trưng cho mâu thuẫn trong xã hội chủ nghĩa tư bản. Khâu thiết kế sản xuất trong loạt phim này được cho là lấy cảm hứng từ các tác phẩm của Maurits Cornelis Escher - họa sĩ đồ họa người Hà Lan.ⓒ Netflix Được biết trò chơi đầu tiên “Hoa mugung đã nở” diễn ra ở một không gian được thiết kế theo mô típ sân chơi trong trường học - nơi chúng ta thường chơi khi còn bé, có đúng vậy không? Ý tưởng của trò chơi này là “thật và giả”. Bầu trời xanh ở trên và bức tường phía sau búp bê Young-hee là đồ giả nhưng việc người chơi sẽ chết nếu không vượt qua được trò chơi này lại là sự thật. Chúng tôi đã lấy mô típ từ tác phẩm hội họa của René Magritte để tạo nên một không gian có thể gây bối rối cho cả người chơi trong phim lẫn người xem. Ý tưởng về những nhân viên điều hành giám sát người tham gia trò chơi là chịu ảnh hưởng từ bộ phim “Buổi diễn của Truman” (The Truman Show, 1998). Búp bê Young-hee đã được tạo ra như thế nào?Đội hóa trang đặc biệt Geppetto đã chế tác ra con búp bê này. Với chiều cao lên đến 10m, con búp bê này được chia thành hai phần nửa thân trên và nửa thân dưới khi chuyển đến. Vốn dĩ đạo diễn Hwang đã đặt hàng đội mỹ thuật làm 10 con búp bê Young-hee nhưng kinh phí của chúng tôi không đủ để làm điều đó. Ngoài ra, trong kịch bản ban đầu thì búp bê Young-hee xuất hiện bằng cách được đưa từ dưới đất lên nhưng điều này đã được thay đổi trong quá trình làm phim. Khu vực sân chơi, nơi diễn ra trò chơi đầu tiên trong loạt phim, lấy mô típ từ tranh vẽ của họa sĩ người Bỉ theo chủ nghĩa Siêu thực René Magritte, được mô tả là không gian gây ra sự hỗn loạn do thật giả lẫn lộn. Búp bê Young-hee cao 10m và để lại ấn tượng mạnh mẽ cho người xem là tác phẩm do đội hóa trang đặc biệt Geppetto chế tác. Màu xanh lá và màu hồng được sử dụng chủ yếu trong loạt phim lần lượt tượng trưng cho sự ngược đãi và thua cuộc, sự áp bức và bạo lực. Trò chơi bắn bi diễn ra trong một con hẻm và đây được cho là không gian đã tiêu tốn rất nhiều công sức sáng tạo?Con hẻm là một trong những không gian tốn nhiều công sức nhất. Đây cũng là nơi mà cái thật và cái giả cùng tồn tại. Có hai yếu tố mà đạo diễn Hwang đã đặt hàng cho cảnh phim này, một là cảnh hoàng hôn và hai là “không gian có thể khiến người ta cảm nhận được hương vị của bữa cơm”. Anh ấy kể cho tôi nghe về ký ức thuở còn bé của mình, về những ngày đang nô đùa cả buổi tối trong con hẻm thì vội vã chạy về khi nghe mẹ gọi và anh luôn có thể ngửi thấy mùi thơm của bữa cơm mỗi khi gần đến nhà. Ngoại trừ nhà của nhân vật ông lão Oh Il-nam, tất cả những ngôi nhà còn lại đều được thiết kế chỉ có duy nhất cửa chính. Chúng tôi muốn tạo ra không gian có tính tượng trưng rằng dù có rất nhiều cửa nhưng bạn vẫn bị từ chối nếu bước vào, giống như “Đây không phải là nhà của bạn nên bạn không thể vào trong”. Cửa nhà được chế tác trông như hàng thật với những đạo cụ khác nhau như là bảng tên gắn ở cửa, xỉ than tổ ong, chậu cây… song vẫn tạo ra một khuôn mẫu. Nghĩa là, xỉ than tổ ong được đặt ở bên phía những người thua cuộc và chậu cây được đặt ở bên phía những người chiến thắng trong trò chơi bắn bi. Nói về những chuyện trong quá khứ, trước khi có bộ phim “Trò chơi con mực”, cô đã thực hiện nhiều tác phẩm có cá tính đa dạng và cộng tác với nhiều đạo diễn khác nhau từ khi ra mắt. Tôi nhận thấy cô luôn đặt tình cảm của mình vào cách kể chuyện của bộ phim thông qua công việc thiết kế sản xuất.Mỗi tác phẩm tôi đều có cách tiếp cận khác nhau. Về cơ bản, mỹ thuật điện ảnh là lĩnh vực nhằm diễn tả một cách phong phú những chủ đề và nhân vật mà đạo diễn muốn truyền tải. Mỹ thuật không được phép tự mình quá nổi bật. Vì thế, tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để có thể phân tích kịch bản thật tốt, thậm chí phải tỉ mỉ hơn cả đạo diễn. Là tác phẩm điện ảnh được chuyển thể từ tiểu thuyết. “Nam Hán Sơn Thành” dường như không phải là một dự án dễ dàng. Do đây là câu chuyện dựng lại từ lịch sử có thật nên có vẻ việc khảo cứu tài liệu là điều cốt yếu.Bởi vì muốn để lại một bộ phim về lịch sử Hàn Quốc có nội dung được khảo cứu kỹ lưỡng và chính xác nhất, tôi đã đánh cược mọi thứ để làm ra tác phẩm này. Bản thân tôi đã cố gắng để tái hiện chi tiết hình ảnh một pháo đài bị bao vây và cô lập bởi tuyết trắng, giá lạnh và quân địch. Tác phẩm điện ảnh trước đó mà cô đã tham gia là “Thợ may hoàng gia” của đạo diễn Lee Won-suk cũng là một bộ phim lịch sử. Những kinh nghiệm cô có được từ bộ phim này có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình sản xuất phim “Nam Hán Sơn Thành”?Vì bối cảnh chính của phim xoay quanh câu chuyện về những người thợ may làm ra trang phục của vương thất nên tôi đã suy nghĩ rất nhiều về việc làm thế nào để diễn đạt không gian này về mặt thị giác, cũng như cách biểu đạt nhân vật thông qua không gian. Thế nhưng, thật đáng tiếc là bộ phim đã không thể thu hút nhiều khán giả đến xem. “Nam Hán Sơn Thành” (2017) của đạo diễn Hwang Dong-hyuk là tác phẩm mô tả 47 ngày lánh nạn tại pháo đài trên núi Namhan của nhà vua và quần thần do sự xâm lược của nhà Thanh năm 1636. Thông qua sự nghiên cứu lịch sử kỹ lưỡng, giám đốc nghệ thuật Chae Kyoung-sun đã truyền tải hết sức chân thật hoàn cảnh bị bao vây bởi tuyết trắng, giá lạnh và quân địch lúc bấy giờ.ⓒ CJ ENM Trường học dành cho người khiếm thính, bối cảnh của bộ phim “Sự im lặng”, là nơi diễn ra những sự kiện tăm tối và thật ấn tượng khi không gian này đã thể hiện một cách tượng trưng bầu không khí của toàn bộ phim. Vì là bộ phim có kinh phí sản xuất thấp nên không có nhiều thứ để tôi có thể thử sức. Chỉ có hai trường quay được xây mới hoàn toàn là phòng hiệu trưởng và tòa án. Trong bộ phim này, yếu tố sương mù đóng vai trò rất quan trọng, vì thế mà từ đạo cụ đến hành lang đều được thiết kế với tông màu xám. Khi câu chuyện trong phim diễn ra, điều quan trọng là phải giảm màu sắc đi thay vì phô bày nó. Tuy nhiên, trung tâm nhân quyền - nơi nhân vật nữ chính (Jung Yu-mi thủ vai) làm việc - là không gian duy nhất được điểm thêm màu ô liu để tăng sắc thái ấm áp. Đối với tác phẩm này, tôi đã kiềm chế tham vọng của một người giám đốc nghệ thuật và trung thành với câu chuyện hết sức có thể. Thu hút hơn 9 triệu khán giả, bộ phim “Lối thoát trên không” đã thể hiện một cách tỉ mỉ những không gian đặc trưng, chỉ có thể thấy ở Hàn Quốc như sân thượng, bảng hiệu, tòa nhà… và điều này vô cùng thú vị.Ban đầu, tôi đã tưởng đây sẽ là một bộ phim về đề tài thảm họa điển hình của Hollywood. Thế nhưng, khi trò chuyện với đạo diễn Lee Sang-geun, tôi mới nhận ra điểm mấu chốt là phải tạo ra một không gian mang đậm chất Hàn Quốc. Tôi đã đi xem cặn kẽ, chi tiết sân thượng của các tòa nhà trên cả nước để tìm hiểu đặc trưng của chúng. Đặc biệt, trong cảnh hai nhân vật nam và nữ chính dùng hết sức để chạy và nhảy qua cầu vượt, các tòa nhà xuất hiện ở hai bên của hai diễn viên rất quan trọng và tôi cho rằng nó đã được thể hiện chính xác với ý đồ của mình, dù chỉ xuất hiện trong vài giây ngắn ngủi. Đạo diễn Lee đã nhiệt tình tiếp thu ý kiến của đội mỹ thuật và ngược lại, đội mỹ thuật cũng đã khai thác nhiều ý tưởng do đạo diễn đưa ra. Đây là bộ phim mà chúng tôi đã cùng nhau chia sẻ suy nghĩ và hợp tác làm việc thật vui vẻ. Cảnh nhân vật Lễ tào Phán thư Kim Sang-heon (Kim Yun-seok thủ vai) vượt qua con sông để đến pháo đài núi Namhan. Trên thực tế, cảnh phim này được quay tại một dòng sông đã đóng băng với độ dày của băng lên đến 30cm. Trong bộ phim này, hai nhân vật với hai đức tin khác nhau đã tạo nên sự đối lập đầy kịch tính, đặc điểm của mỗi nhân vật đều được thể hiện thông qua trang phục. Trái ngược với Kim Sang-heon - người kiên quyết chiến đấu đến cùng trước cuộc tấn công của nhà Thanh, nhân vật Lại tào Phán thư Choi Myung-gil (Lee Byung-hun thủ vai) lại chủ trương đầu hàng để bảo vệ đất nước và tính mạng của bá tánh. Cô có thể chia sẻ một ít về bộ phim “Moving” đang trong quá trình sản xuất được không?Đây là loạt phim gốc của Disney+ do anh Park In-jae làm đạo diễn. Tôi không thể chia sẻ nhiều trước thời điểm công chiếu nhưng đây là bộ phim có ý nghĩa nhất định bởi lẽ nó đánh dấu lần đầu tiên tác phẩm cùng tên của tác giả webtoon nổi tiếng Kang Full được chuyển thể. Việc thể hiện sự thay đổi của thời đại từ thập niên 1980 đến năm 2018 trong cùng một bộ phim là thách thức lớn với bản thân tôi. Cảnh nhân vật Lee Gong-jin (Go Soo thủ vai) - người có cảm quan thiên phú về thời trang - đang chú tâm theo dõi cử chỉ của người thợ đã may trang phục cho vương thất suốt 30 năm Cho Dol-seok (Han Seok-kyu thủ vai). Ra mắt năm 2014, bộ phim “Thợ may hoàng gia” của đạo diễn Lee Won-suk kể về câu chuyện xảy ra tại Thượng Y Viện - nơi làm ra y phục của vương thất, những trang phục và không gian bối cảnh trong phim đã thu hút sự chú ý của nhiều khán giả. ⓒ WOWPLANET KOREA

SỰ PHÁT TRIỂN BÙNG NỔ CỦA VĂN PHÒNG CHIA SẺ

Lifestyle 2022 SPRING 307

SỰ PHÁT TRIỂN BÙNG NỔ CỦA VĂN PHÒNG CHIA SẺ Văn phòng chia sẻ tiếp tục trở nên phổ biến như không gian tiêu biểu của phong cách làm việc trong thời đại bình thường mới. Lý do phát triển của văn phòng chia sẻ nằm ở quy mô không gian cho thuê linh hoạt và các hình thức hợp đồng, kích thích nhu cầu sử dụng của các doanh nghiệp có một thành viên và các công ty khởi nghiệp nhỏ. “Văn phòng cách ga tàu điện ngầm chỉ một phút đi bộ, lại còn sử dụng được phòng họp và sảnh đón khách nên tôi thất rất thuận tiện.”“Tôi nghĩ mình đã đúng đắn khi chọn nơi này vì có thể làm việc trong không gian như không gian của doanh nghiệp lớn với mức chi phí tiết kiệm.”“Sau một năm làm việc ở một khu vực khác của Seoul, tôi đã chuyển về gần nhà hơn khi văn phòng chia sẻ được khai trương trong một tòa nhà mới ở đây.”Nhiều bình luận tích cực của cộng đồng mạng về loại hình văn phòng này trong nhóm online. Các bình luận này giống như đánh giá sau giao dịch bất động sản của người giao dịch. Những năm gần đây, văn phòng chia sẻ đã trở thành xu hướng mới trên thị trường bất động sản Hàn Quốc. Đặc biệt, từ công ty một thành viên hay công ty khởi nghiệp đến các công ty hoạt động với nguồn nhân lực quy mô nhỏ từ 20 đến 30 người đang quan tâm đến mảng bất động sản này. Trong bối cảnh mạng lưới các văn phòng chia sẻ đang ngày càng mở rộng nhanh chóng như mạng nhện với các khu vực chính của thủ đô Seoul làm trọng tâm, các công ty mới kinh doanh trong lĩnh vực này đang chạy các chiến dịch khuyến mại như “giá ưu đãi đặc biệt”, “chiết khấu cao” và “dịch vụ cao cấp”. Văn phòng chia sẻ thường là một văn phòng khép kín. Tuy nhiên, đôi khi nó được sử dụng chung ở dạng mở và được chia thành các khu vực như: khu tập trung, khu thư giãn, khu sáng tạo, khu làm mới… Tại đây, người dùng có thể làm việc hoặc thư giãn. Bầu không khí yên tĩnh và ấm cúng như một quán cà phê giúp mọi người tăng cường sự tập trung. © FASTFIVE FIVESPOT Hapjung Riêng biệt và cùng nhau Văn phòng chia sẻ là một khái niệm văn phòng mới nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng không gian bằng cách chia sẻ không gian chung như phòng họp và phòng nghỉ với các công ty khác, đồng thời sử dụng không gian làm việc một cách độc lập. Một người đàn ông hơn 30 tuổi, điều hành công việc kinh doanh cá nhân tại văn phòng chia sẻ ở quận Yongsan, Seoul, đã viết trên blog của mình sau một năm chuyển đến: “Đó là một nơi tựa thiên đường cho phép bạn có thể làm việc và nghỉ ngơi cùng một lúc.”Ý kiến phổ biến cho rằng nguyên nhân sâu xa của sự xuất hiện văn phòng chia sẻ là “nền kinh tế chia sẻ”. Suy thoái kinh tế toàn cầu bắt đầu với cuộc khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ cuối những năm 2000 đã tạo ra mô hình kinh tế mới gọi là kinh tế chia sẻ, và khi phạm vi chia sẻ được mở rộng từ hàng hóa và dịch vụ sang không gian, các văn phòng chia sẻ đã ra đời.Ở Hàn Quốc, phương thức phổ biến là các doanh nghiệp văn phòng chia sẻ thuê một số tầng của các tòa nhà cao tầng trong các khu thương mại trung tâm thành phố như quận Gangnam, Seoul, sau đó chia nhỏ mặt bằng và cho các công ty thuê lại. Chúng có nhiều tên gọi như “văn phòng chia sẻ” - chú trọng đến việc chia sẻ không gian trong một tòa nhà, “văn phòng làm việc chung” - một số công ty làm việc trong cùng một không gian và “văn phòng linh hoạt” - các hợp đồng linh hoạt giữa công ty vận hành văn phòng chung và các công ty thuê lại.Thị trường văn phòng chia sẻ trong nước đã phát triển mạnh mẽ từ giữa những năm 2010. Trong báo cáo nghiên cứu “Hiện tại và tương lai của các văn phòng chia sẻ trong thời kỳ hậu COVID-19”, được công bố tháng 5 năm 2021, Viện Nghiên cứu Kinh tế KB đã phân tích thị trường văn phòng chia sẻ tăng trưởng nhanh chóng bắt đầu từ năm 2016 khi một công ty văn phòng chia sẻ của Mỹ là WeWork đầu tư vào Hàn Quốc. Đồng thời, dự đoán quy mô thị trường văn phòng chia sẻ trong nước từ 60 tỷ won vào năm 2017 sẽ tăng lên 770 tỷ won vào năm 2022. Người ta đánh giá rằng Fast Five, thương hiệu văn phòng chia sẻ đầu tiên tại Hàn Quốc ra mắt vào năm 2015 và sau đó là Spark Plus, được thành lập vào năm 2016, đã đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng nhanh chóng này.Khi thị trường này được quan tâm, có khoảng 20 văn phòng chia sẻ ở Seoul vào năm 2010, nhưng đến năm 2016, đã có hơn 100 văn phòng và tính đến tháng 7 năm 2019, đã có đến 220 văn phòng. Viện Nghiên cứu Kinh tế KB giải thích trong báo cáo rằng tổng diện tích của các văn phòng chia sẻ đã tăng từ 50.000m2 lên 600.000m2. Theo trang web của Fast Five, tính đến tháng 12 năm 2021, họ đang vận hành 38 chi nhánh trên khắp cả nước và có tổng cộng 13.290 công ty từ các công ty khởi nghiệp đến các tập đoàn lớn là khách hàng. Đồng thời cho biết thêm, 86% người dùng có mức độ hài lòng cao và bày tỏ ý định gia hạn hợp đồng.Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng có thể văn phòng chia sẻ thay thế các tập đoàn lớn đã rời trung tâm thành phố do phần lớn diện tích tại các tòa nhà cao tầng đều được cho thuê và vận hành. Cũng có phân tích cho rằng do nhu cầu từ các doanh nghiệp nhỏ muốn tọa lạc trong khu thương mại, có hạ tầng giao thông nên đã tạo ra văn phòng chia sẻ. Khi các tập đoàn lớn chuyển về vùng ngoại ô, có trường hợp thành lập “văn phòng cơ sở” bằng cách chuyển nhóm dự án kinh doanh mới cần phản ứng nhanh chóng với những thay đổi của thị trường vào văn phòng chia sẻ. Văn phòng chia sẻ được vận hành với hệ thống đơn giản và tiện lợi đến mức không những có thể sử dụng trong thời gian ngắn, chỉ từ một tháng, mà còn sử dụng ngay sau ngày ký hợp đồng. Việc di chuyển hoặc mở rộng văn phòng cũng rất linh hoạt.© FASTFIVE Sinsa Yếu tố khiến nhu cầu tăng caoDựa vào các đánh giá đăng tải trên mạng xã hội và chia sẻ của những người sử dụng, ưu điểm lớn nhất của văn phòng chia sẻ nằm ở chi phí thuê rẻ. Nếu dọn đến một văn phòng chia sẻ mới mở, công ty sẽ nhận được nhiều ưu đãi giảm giá giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành.Các công ty vận hành văn phòng chia sẻ cũng nhấn mạnh đến tính kinh kế của mô hình này. Công ty Fast Five, thông qua website chính thức của mình, cho biết: “Từ chi phí đầu tư ban đầu đến chi phí cố định đều sẽ được giảm thiểu đáng kể”, bên cạnh đó “Ngay cả những công ty quy mô nhỏ cũng có thể tìm được văn phòng trong các tòa nhà cao tầng”. Đây chính là điểm thu hút sự quan tâm của người dùng tiềm năng. Một khởi đầu nhẹ nhàng, khi không cần thiết phải chi tiền cho việc thiết kế văn phòng và trang bị nội thất, là một ưu điểm khó có thể phủ nhận. Văn phòng chia sẻ đặt tại các tòa nhà cao tầng ở khu vực gần ga tàu điện ngầm cũng là điểm khá hấp dẫn đối với các doanh nghiệp nhỏ.Nhân sự thường xuyên biến động và hoạt động kinh doanh không ổn định luôn là gánh nặng cho các doanh nghiệp nhỏ. Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, không gian làm việc cần có quy mô phù hợp khi số lượng nhân viên tăng hoặc giảm. Tuy nhiên, điều này không dễ đạt được. Ngay cả khi bên thuê muốn chuyển văn phòng, việc này chỉ có thể được thực hiện khi thời hạn thuê đã hết và tiền thuê văn phòng, một phần của chi phí cố định trong thời gian này, có thể coi là một khoản lỗ.Do đó, sự linh hoạt trong việc bố trí không gian và thời gian thuê là yếu tố làm tăng mức độ phổ biến của văn phòng chia sẻ. Thời gian cho thuê văn phòng chỉ từ một tháng và tùy theo số lượng nhân viên tăng hay giảm mà người thuê có thể chuyển sang văn phòng khác với diện tích mới phù hợp hơn trong cùng tòa nhà. Đối với văn phòng chia sẻ, có thể ký hợp đồng với số lượng cần thiết ngay lập tức và sau này có thể tự do mở rộng hoặc giảm bớt số lượng trên. Một người sử dụng cho biết: “Chúng tôi đề xuất văn phòng chia sẻ cho những doanh nghiệp thường có biến động lớn về nhân sự và những công ty muốn đầu tư chi phí ban đầu vào công việc thay vì tiền cọc văn phòng.”Ngoài ra, điểm khác biệt nổi bật nhất giữa văn phòng chia sẻ và tòa nhà văn phòng truyền thống là có thể thoải mái sử dụng văn phòng riêng của mình bất cứ lúc nào, nhờ vào cơ chế hoạt động 24/7. Khi chế độ làm việc linh hoạt và làm việc tại nhà ngày một phổ biến do tác động của đại dịch COVID-19, việc mỗi người có thể sử dụng không gian văn phòng tùy vào thời điểm cần thiết được xem là vô cùng thiết yếu. Chi phí thuê thay đổi tùy thuộc vào số lượng bàn, số lượng người sử dụng và tùy vào văn phòng có cửa sổ hay không. Trong khi đó, dịch vụ in ấn, cà phê, đồ ăn nhẹ và văn phòng phẩm hầu hết đều được cung cấp miễn phí.© WEWORK KOREA Nguy cơ và ứng phóTuy nhiên, khi nhìn ở một góc độ khác, ưu điểm cũng có thể biến thành nhược điểm. Tổng hợp các đánh giá của người dùng, có thể kết luận rằng, công năng sử dụng của văn phòng chia sẻ bị giảm sút do quá chú trọng đầu tư vào nội thất. Ví dụ, việc chia nhỏ một không gian thành nhiều văn phòng sẽ tạo ra một không gian kín gây khó khăn cho việc thông gió. Với lý do tương tự, khi máy sưởi ở một văn phòng được bật, máy sưởi ở các văn phòng khác cũng sẽ chạy cùng lúc. Vì vậy, rất khó để điều chỉnh nhiệt độ riêng cho từng văn phòng. Các doanh nghiệp đổ xô sử dụng văn phòng chia sẻ cũng khiến việc sử dụng phòng họp vào thời điểm mong muốn trở nên khó khăn. Ngoài ra, không thể bỏ qua những chỉ trích về việc “mổ xẻ phòng” để chia không gian cho nhiều người thuê.Mặt khác, một số cảm thấy rằng, nguồn lợi nhuận của các công ty vận hành văn phòng chia sẻ sẽ trở nên không rõ ràng trong tương lai. Nhiều nguồn chỉ ra rằng từ nguồn thu nhập tương đương với việc cho thuê tòa nhà, đến một lúc nào đó, tốc độ tăng trưởng của văn phòng chia sẻ sẽ bị chững lại. Vị trí của văn phòng chia sẻ, thường bị giới hạn trong các khu thương mại ở trung tâm thành phố, cũng là một rào cản đối với sự tăng trưởng. Trong báo cáo phân tích của Viện Nghiên cứu Kinh tế KB: “(Công ty văn phòng chia sẻ) thuê tòa nhà trong thời gian dài nên chi phí là cố định. Tuy nhiên, chúng lại được vận hành theo hợp đồng ngắn hạn với các công ty sử dụng văn phòng. Do đó, nguồn thu nhập là linh động”. Ngoài ra, mức tăng giá thuê văn phòng bị hạn chế, trong khi để tăng sức cạnh tranh với các công ty mới thành lập, các công ty vận hành văn phòng chia sẻ buộc phải tăng chi phí nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cho các công ty thuê văn phòng.COVID-19 là một biến số mới không chỉ gây biến động trong giới y học mà còn ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu trong vòng hai năm qua. Vì lo ngại rằng COVID-19 có thể lây lan trong môi trường có nhân viên của nhiều công ty làm việc cùng nhau. Nhận thấy điều này, các công ty vận hành văn phòng chia sẻ đã hứa hẹn và trấn an người dùng rằng “Sẽ cho công ty chuyên nghiệp đến khử trùng văn phòng thường xuyên” và “Tạo ra một nơi làm việc an toàn bằng cách khử trùng nghiêm ngặt những nơi công cộng và bắt buộc tất cả nhân viên phải đeo khẩu trang”.Bất chấp những dự báo trái chiều cũng như các ưu nhược điểm khác nhau, một thực tế không thể thay đổi là mô hình văn phòng chia sẻ đang trở thành xu hướng mới trên toàn thế giới. Các thương hiệu lớn sẽ khắc phục những hạn chế trước mắt như thế nào, mở rộng và phát triển kinh doanh theo hướng nào là điều hiển nhiên được nhiều người mong đợi.

PHƯƠNG THỨC HỌC TẬP MỚI

Lifestyle 2021 WINTER 583

PHƯƠNG THỨC HỌC TẬP MỚI Study cafe là không gian khách có thể học tập tự do lại vừa có thể thưởng thức đồ ăn nhẹ và thức uống miễn phí. Nhiều người học ở đây một mình hoặc cùng nhóm bạn. Những địa điểm này bắt đầu xuất hiện khoảng 10 năm trước tại Hàn Quốc và đang trở nên thịnh hành hơn do ảnh hưởng của COVID-19. Ai là người điều hành hay sử dụng study cafe và lý do vì sao nó trở nên phổ biến như vậy? Các study cafe bắt đầu xuất hiện tại các thành phố lớn khoảng một thập kỷ trước và ngày càng tăng. Sau đó, dưới ảnh hưởng COVID-19 study cafe đã có sự tăng trưởng đột biến khi trường học và văn phòng buộc phải đóng cửa, sinh viên và nhân viên công ty phải tìm không gian an toàn để làm bài tập cá nhân và hoạt động nhóm. Các chỗ ngồi thường được ngăn bởi tấm chắn bằng thủy tinh mờ để tạo ra không gian làm việc ít bị cô lập hơn.©TRISYS Park Jeong-eun hiện là sinh viên năm 4 khoa Chính trị Ngoại giao, đại học Inha ở thành phố Incheon. Park thường sử dụng phòng đọc thư viện trường, vì thư viện rất thuận tiện do không cần đi xa lại vừa dễ tìm tài liệu vừa có thể học cùng các bạn cùng khoa. Tuy nhiên, do đại dịch COVID-19, phòng đọc đã bị đóng cửa hoàn toàn từ năm 2020. Kể từ đó, các lớp học chuyển sang hình thức trực tuyến, số ngày đến trường của Park cũng ít hơn hẳn. Cuối cùng, Park đành chuyển địa điểm học sang một study cafe gần nhà, nhưng cô cảm thấy rất lạ lẫm vì đã quen với không khí yên tĩnh của phòng đọc sách hay thư viện. Hầu hết các study cafe đều không có nhân viên làm việc tại chỗ và cố gắng tăng cường khả năng cạnh tranh bằng cách quảng cáo các ưu đãi đặc biệt. Nhiều study cafe phục vụ đồ ăn vặt ngon. Một số thậm chí còn phát triển thực đơn ăn vặt theo mùa cho khách hàng.© THENEWWAYS “Lúc đầu, tôi không quen với những tiếng động nhỏ xung quanh. Thật lạ lẫm khi nhìn thấy chiếc máy màu trắng cố tình phát ra tiếng ồn và những người đứng dậy đi ra đi vào để uống cà phê. Thế nhưng, càng ngày tôi càng thích nghi với những đặc điểm của study cafe nơi vừa có ít hạn chế trong hành động của người học nhưng lại là nơi rất hiệu quả để học tập. Vì tập trung tốt hơn, gần đây tôi cố tình đến đây học. Thật tuyệt nếu ngày COVID-19 kết thúc, chúng tôi có thể sử dụng lại phòng đọc thư viện đến sớm. Nhưng khi đó, có lẽ tôi sẽ cũng đến đây cùng các bạn của mình.”Lee So-mi, 28 tuổi, sống tại quận Mapo, Seoul, đang làm thiết kế nội dung cho một công ty nước ngoài. Thời gian làm việc tại nhà của Lee đã tăng lên đáng kể từ khi có dịch COVID-19. Làm việc tại nơi cả gia đình cùng sinh hoạt không chỉ bất tiện mà còn kém hiệu quả do không không gian chật hẹp. Lee đã thử làm việc trong một quán cà phê được vài tháng, nhưng chỉ gọi đồ uống để đấy rồi chiếm lấy chỗ ngồi không chỉ phải bận tâm đến ánh nhìn của những người xung quanh mà còn rất khó tìm thấy một quán cà phê phù hợp những ngày họp trực tuyến. Tuy nhiên, đối với Lee study cafe giống như một thế giới mới. Vừa có thể làm việc một cách yên tĩnh nhưng khi có cuộc họp trực tuyến vẫn có thể vào phòng riêng yên tâm trao đổi. Mức giá tiết kiệm và có thể thanh toán theo đơn vị ngày cũng là một ưu điểm đối với người không đi làm theo lịch cố định như Lee. Tăng trưởng theo cấp số nhân Gần đây, các cửa hàng tiện lợi, quán cà phê và study cafe có mặt khắp nơi tại các thành phố lớn tập trung đông dân cư ở Hàn Quốc. Giai đoạn đầu khi study cafe mới xuất hiện, nó chủ yếu được thanh thiếu niên độ tuổi 10-20 từ học sinh cấp 2 đến sinh viên đại học và những người đang tìm việc sử dụng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nơi nào cũng có study cafe và độ tuổi người dùng cũng ngày càng đa dạng hơn.Đặc biệt, dưới ảnh hưởng của COVID-19, các cơ sở kinh doanh gồm cả quán cà phê đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, trái với các thư viện công cộng và thư viện trường đại học buộc phải đóng cửa và việc áp dụng rộng rãi của làm việc tại nhà, study cafe đã trở nên thịnh hành hơn bao giờ hết. Sự tù túng về mặt không gian trở nên tồi tệ hơn do giãn cách xã hội và những thói quen hàng ngày lặp đi lặp lại trong một địa điểm cố định dễ khiến mọi người trì trệ, vẫy gọi họ đến với study cafe.Nhìn chung, study cafe được vận hành như một quán cà phê không nhân viên và các dịch vụ như thanh toán, nhận phòng, trả phòng, quản lý điểm tích luỹ và di chuyển chỗ ngồi v.v…có thể được tiến hành qua một ki-ốt, điều này phù hợp với văn hoá tiêu dùng không tiếp xúc trực diện như hiện tại. Tại lối vào, cửa sẽ tự động mở khi hoàn tất khâu kiểm tra thân nhiệt và xác nhận phòng đặt. Khách hàng có thể sử dụng chỗ ngồi mà mình mong muốn trong suốt thời gian đã được thanh toán trước, đồng thời đa số đồ uống và đồ ăn nhẹ đều được cung cấp miễn phí. Máy in được trang bị sẵn để in và phô tô tài liệu, ngoài ra, có một không gian chung gọi là “study room” nơi nhiều người có thể tập trung họp hành, trao đổi. Hầu hết các chỗ ngồi được thiết kế trên bàn mở, có vách ngăn thấp. Độ cao vách ngăn vừa tầm, khó có thể nhìn lướt qua sách của người bên cạnh, nhưng cũng không hoàn toàn ngắt kết nối với xung quanh. Có chỗ trang bị một chiếc bàn nhỏ để người học sử dụng một mình, và có những chỗ có chiếc ghế cao với một chiếc bàn hẹp giống với vị trí ngồi ngay cạnh cửa sổ trong quán cà phê. Ngoài ra, còn có những chỗ ngồi mà xung quanh là bốn bức tường, đóng cửa lại là có thể học một mình. Những người sử dụng máy tính xách tay có thể đến “notebook zone”, nơi họ thoải mái gõ bàn phím dù phát ra tiếng ồn. Thật tiện lợi vì khách hàng có thể tự do lựa chọn mức giá sử dụng. Người sử dụng có thể nạp thêm tối thiểu hai giờ, tối đa 150 giờ; ngoài ra có thể sử dụng vé tháng với mức giá cố định. Khi cầu tăng thì cung cũng tăng theo. Giám đốc Kim Sin-ae đã khai trương “Basic Study Cafe” ở thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi vào tháng 2 năm 2021 khi COVID-19 ở giai đoạn đỉnh điểm. Thời điểm đó, chỉ có một study cafe trong khu phố nơi giám đốc Kim đặt địa điểm kinh doanh. Tuy nhiên, chỉ trong vòng nửa năm, study cafe đã mọc lên như nấm sau mưa với khoảng cách các nơi chỉ cách nhau 5 phút đi bộ và hiện giờ có hơn mười study cafe cạnh tranh trong cùng một khu phố.“Tình hình mỗi tháng lại có ít nhất một quán khai trương. Tôi nghĩ thị trường đã bão hòa, nhưng cơn sốt có triển vọng sẽ tiếp tục diễn ra trong một thời gian nữa. Ngay cả sau khi đại dịch kết thúc, tỷ lệ sử dụng chắc sẽ duy trì ở mức cao. Sẽ luôn có sinh viên theo học bởi vì quán cà phê học tập đủ sức hấp dẫn đối với họ. Thay vào đó, trong tương lai, mỗi quán sẽ phải tận dụng những điểm đặc biệt của mình để có được sức cạnh tranh.”Giám đốc Kim đã đưa ra dự đoán trên theo kinh nghiệm điều hành một trung tâm dạy thêm suốt 16 năm ở quận Mapo, Seoul. COVID-19 bùng phát khiến doanh thu trung tâm giảm mạnh, buộc phải đóng cửa. Sau một thời gian cân nhắc, cô bắt đầu kinh doanh study cafe vốn có tính chất giống như trung tâm dạy thêm trên bình diện cung cấp không gian học tập chủ yếu hướng đến đối tượng học sinh, sinh viên.“Điều hành trung tâm dạy thêm gây nên áp lực tinh thần lớn do phải trực tiếp tiếp xúc nhiều người, còn vận hành study cafe lại mang đến nhiều vất vả về mặt thể chất. Căng thẳng giảm hẳn do hầu hết các tương tác với khách hàng đều không trực diện. Tiệm mở cửa 24/24 trước khi có luật cấm kinh doanh sau 10 giờ của chính phủ, việc quản lí cũng đơn giảm bao gồm đến dọn dẹp vào sáng và tối, chuẩn bị trà, đồ uống…Dạo này, quán đóng cửa lúc 10 giờ nên tôi dọn dẹp ngay sau khi đóng cửa. Do ảnh hưởng của dịch bệnh, yếu tố vệ sinh được nhiều người quan tâm nên tôi cũng chú ý nhiều đến việc giữ vệ sinh sạch sẽ. Tôi thường xuyên kiểm tra camera nội bộ để xem khách đến có tuân thủ nghiêm túc phòng dịch cá nhân hay không. Dù không có người quản lý đi chăng nữa, chất lượng của tiệm cũng sẽ thay đổi tùy thuộc vào bàn tay và đôi mắt của người quản lý.”Hệ thống học tập và làm việc trực tuyến được áp dụng rộng rãi giúp study cafe với chi phí nhân công thấp và quản lý thuận tiện đã nổi lên như một loại hình mới trên thị trường khởi nghiệp. Yoon Hyung-jun, giám đốc Trisys - công ty điều hành nhượng quyền thương mại Basic Study Café cho biết: “Các study cafe đã tăng đáng kể về số lượng từ năm ngoái do cường độ lao động thấp, chi phí nhân công tiết kiệm và nguồn cầu duy trì ổn định đang là một loại hình khởi nghiệp có triển vọng lớn trên thị trường. Đặc biệt, hình thức này áp dụng hệ thống điều hành không người, dễ quản lý nên được các chủ doanh nghiệp ưa chuộng.” Trên thực tế, giám đốc Kim Sin-ae cho biết: “Hiện tại, quán đóng cửa lúc 10 giờ, vì vậy, doanh thu bị giảm đáng kể, nhưng nếu mở cửa 24/24, doanh thu sẽ tốt hơn so với việc vận hành trung tâm dạy thêm. Tôi nghĩ thay đổi loại hình kinh doanh là quyết định đúng đắn của mình.” Nhìn chung, study cafe được vận hành như một quán cà phê không nhân viên và các dịch vụ như thanh toán, nhận phòng, trả phòng, quản lý điểm tích luỹ và di chuyển chỗ ngồi v.v…có thể được tiến hành thông qua một ki-ốt, điều này phù hợp với văn hoá tiêu dùng không tiếp xúc trực diện như hiện tại. Tại lối vào, cửa sẽ tự động mở khi hoàn tất khâu kiểm tra thân nhiệt và xác nhận phòng đặt. Thay đổi văn hoá học tậpTất nhiên, COVID-19 không phải là lý do duy nhất làm thịnh hành các study cafe. Nhìn sâu vào văn hóa học tập đã và đang thay đổi của người Hàn Quốc trong suốt thời gian dài vừa quá, chúng ta sẽ dễ hiểu hơn về cơn sốt này. Nếu là người Hàn Quốc ở độ tuổi trên 30, ai cũng ít nhất một lần đến phòng đọc khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Phòng đọc ở mỗi khu phố là không gian học tập do tư nhân điều hành còn thư viện là không gian học tập công cộng. Phòng đọc của thư viện có không khí yên tĩnh tương tự như phòng đọc tư, nên ngay cả tiếng đóng mở cửa cũng làm cho nhiều người khó chịu. Trên thực tế, theo kết quả khảo sát năm 2010 điều tra phản ứng với tiếng ồn phát ra tại phòng đọc thư viện trường trên 120 sinh viên Đại học Quốc gia Chonnam, chỉ có 1,7% số sinh viên được khảo sát trả lời rằng họ “hoàn toàn không quan tâm”. Hơn 1/3 số người được khảo sát cho biết tiếng ồn khiến họ bị tăng huyết áp, khó tiêu, thậm chí bị rối loạn giấc ngủ. Hiện trạng này là hệ lụy từ thói quen học tập chú trọng vào việc học thuộc lòng trong môi trường yên tĩnh suốt một thời gian dài của học sinh Hàn Quốc. Vào triều đại Joseon (1392–1910), các sĩ tử trẻ đã lên núi ẩn cư và dồn hết ôn thi để đỗ đạt kì thi Khoa cử. Ngày nay, nhiều người như sinh viên đại học, viên chức nhà nước, người chuẩn bị đi xin việc v.v… vẫn luôn tìm kiếm một địa điểm riêng tư để học tập. Không ít người đã chuyển đến nơi gọi là 'gosichon' để tập trung ôn luyện. Thế nhưng, bước vào những năm 2010, hình thức học tập bắt đầu thay đổi. Ở trường đại học, tỷ trọng bài kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ giảm xuống và các “bài tập nhóm” dần tăng lên. Kỹ năng đặt vấn đề và quá trình giải quyết vấn đề của sinh viên trở nên quan trọng hơn việc đọc và giải đề thi một cách đơn thuần. Giờ đây, một mình học thuộc lòng ở nơi yên tĩnh không còn đủ, sinh viên cần một không gian học tập trong đó nhiều người có thể trao đổi và thảo luận. Có lẽ đó là xu thế tự nhiên khi các sinh viên khi rời khỏi phòng đọc hoặc thư viện, nơi bầu không khí bị hạn chế và chuyển đến các study cafe, nơi cho phép phát ra tiếng ồn và sự tự do. Khách hàng trả trước để sử dụng một khoảng thời gian cố định tại một ki-ốt trước khi vào study cafe. Họ được tự do ngồi trên bàn sử dụng chung hoặc trong khu vực tiếp khách cá nhân được trang bị các tấm chắn bằng nhựa cường lực. Hầu hết các bàn đều có ổ cắm điện để người dùng thuận tiện sử dụng. © INGStroy Inc.   Địa điểm học tập tối ưuTrong trào lưu này, các quán cà phê thông thường cũng nở rộ. Những từ mới đã được tạo nên như “cagongjok” (người học tập ở quán cà phê) và “cofice” (coffee+office) để chỉ những người làm việc tại quán cà phê.Tuy nhiên, so với quán cà phê thông thường chủ yếu bán đồ uống trong không gian rất mở, study cafe là nơi tạo ra sự hài hòa giữa một quán cà phê thông thường và một phòng đọc sách. Một trong những yếu tố thể hiện rõ nhất đặc tính đó là “máy tạo âm màu trắng (white noise machine). Tiếng ồn trắng phát ra từ loa là một biểu tượng của study cafe vừa giúp nâng cao sự tập trung vừa mang lại sự thoải mái, tự do cho khách hàng. Trên thực tế, study cafe là địa điểm không chỉ thanh niên mà nhiều lứa tuổi cũng tìm đến. Giám đốc Kim Sin-ae cho biết: “Tất nhiên, sinh viên và nhân viên văn phòng là đối tượng sử dụng chủ đạo nhưng nhiều vị khách lớn tuổi cũng tìm đến đây. Có vẻ như nhóm tuổi học tập để tập trung phát triển bản thân hoặc để thi lấy chứng chỉ đã trở nên đa dạng hơn. Suy nghĩ lạc hậu rằng học tập là việc của thanh niên đã dần biến mất khi cô điều hành một study cafe.” Một vài study cafe phát triển thực đơn các món ăn vặt riêng để tạo doanh thu. Một số địa điểm gần trường học phục vụ đồ ăn nhẹ và đồ uống miễn phí cho khách hàng là sinh viên.©TRISYS

HƯƠNG VỊ GỢI NHỚ KÍ ỨC

An Ordinary Day 2021 WINTER 690

HƯƠNG VỊ GỢI NHỚ KÍ ỨC Hương vị và nguyên liệu của món ăn có thể thay đổi đôi chút tùy theo vùng và thời kỳ, nhưng có một sự thật không thay đổi đó là món bánh tteokbokki luôn là món ăn mang tính tiềm thức của người Hàn Quốc. Đây là nơi không thể không nhắc đến trong danh sách các cửa hàng tteokbokki ngon ở Seoul, lưu giữ hương vị của mẹ chồng nấu ngày xưa và suốt 40 năm đã tạo ra kí ức ấm áp cho rất nhiều thực khách. Nếu đã là người Hàn Quốc thì món tteokbokki luôn là một phần trong kí ức của bất cứ ai. Dù thời gian có trôi đi lâu đến thế nào đi chăng nữa, mùi hương thơm ngon của món ăn này tỏa ra từ con hẻm nhỏ lúc tan học về nhà luôn là kí ức không bao giờ quên được trong lòng mỗi người.Tương truyền món tteokbokki sốt tương ớt ngày nay chúng ta thường ăn được làm lần đầu bởi cụ Ma Bok-rim (1920-2011). Trước đó nó chỉ là món bánh gạo được cắt miếng vừa ăn, nấu cùng nhiều loại rau và nêm nếm với nước tương. Theo sách nấu ăn “Thị nghị toàn thư” (是議全書) được viết vào thời hậu kỳ Joseon thế kỷ 19 của một tác giả chưa rõ danh tính thì “món ăn cung đình được làm bằng cách xào bánh gạo trắng cùng thịt thăn bò, dầu mè, hành, nấm” được gọi là tteokjjim hoặc tteok japche. Làm cách nào mà một món ăn quý được làm từ những nguyên liệu cao cấp lại trở thành món ăn mang tính đại chúng như hiện nay?Năm 1953 ngay sau khi chiến tranh Triều Tiên kết thúc, cụ Ma đã đãi khách quý ở một nhà hàng Trung Quốc. Đúng lúc cửa hàng vừa khai trương nên đã mời bánh gạo tất cả các bàn trong quán. Cụ Ma lỡ tay làm rơi miếng bánh gạo vào bát mì sốt tương đen và khi ăn lại thấy ngon bất ngờ. Cụ trộn bánh gạo với tương ớt thay sốt tương đen vốn mắc tiền và làm ra món tteokbokki có vị hơi cay. Cụ đã mở cửa hàng bán tteokbokki làm từ sốt tương đen trộn với tương ớt bán tại Sindang-dong, Jong-gu, Seoul và đến năm 1970 nó được xem là món ăn vặt quốc dân. Thời đó, khu này rất nhiều cửa hàng bán đồ ăn vặt cho thanh thiếu niên, trong số đó còn có quán tuyển cả nhạc công chơi nhạc theo yêu cầu. Trên đường từ trường về nhà được nghe các bài nhạc yêu thích và chia nhau ăn tteokbokki là thú vui của thanh thiếu nhiên thời đó. Kế sinh nhai của một gia đinhMẹ chồng của cô Kim Jin-sook đã bắt đầu bán tteokbokki ở chợ tại Galhyeon-dong, quận Eunpyeong, Seoul từ năm 1980. Đó là quán lề đường và thậm chí còn không có bảng hiệu.“Mẹ chồng tôi năm nay đã 92 tuổi và khi bắt đầu mở quán thì bà đã 45-46 tuổi, còn chồng tôi 11 tuổi. Xung quanh đó có đến ba trường nữ trung học nên có rất nhiều học sinh. Thời đó, trường học chưa phục vụ ăn trưa tại trường nên học sinh đến ăn tteokbokki vào giờ ăn trưa rất nhiều. Nhiều thế hệ học trò đã tốt nghiệp nhưng vẫn quay về tìm tới quán nhà tôi. Vì vậy, quán lúc nào cũng đông nghẹt khách. Nhà chồng tôi nhiều miệng ăn nhưng mẹ chồng đã nuôi cả nhà từ việc kinh doanh món ăn này.”Năm 1992, cô Kim kết hôn với chú Kim Wan-yong là người con trai thứ tư trong gia đình chồng. 10 năm trước, mẹ chồng cô không thể buôn bán một mình sau ca phẫu thuật khớp hông, cả gia đình đã tranh thủ thời gian ra giúp bà một tay. Chồng cô nghỉ việc, bắt đầu ra quán giúp mẹ kinh doanh rồi một ngày chú đề nghị “Mình có muốn ra làm với tôi không?” Lúc đó đứa con trai nhỏ đang học lớp ba của họ vừa hay cũng vào kỳ nghỉ hè nên cô cũng rảnh hơn. Theo ra quán và phụ việc tầm một tuần, mẹ chồng – người luôn tận tình hướng dẫn - đã liên tục hỏi cô là có muốn làm luôn không. Cô vội nhận lời đề nghị từ mẹ chồng mà không biết công việc thật sự thế nào, thế mà mối duyên với việc này đã kéo dài đến tận hôm nay.Vào năm 2015, cửa hàng hiện tại đã được dựng lên tại vị trí chợ cũ sau khi chợ bị xóa bỏ do dự án quy hoạch của thành phố. Bảng hiệu “Tteokbokki của bà- chợ Galhyeon” cũng lần đầu tiên được treo lên từ dạo ấy.“Lúc đó, mẹ chồng tôi đã ngoài tám mươi nhưng không thích bị gọi là bà”, cô Kim cười và nhớ lại. “Kể từ lúc đó, cả hai vợ chồng tôi đã cùng bán quán. Thực đơn vẫn giữ như khi mẹ chồng bán ở chợ, gồm có bánh gạo tteokbokki, dồi sundae, hai loại bánh xếp, trứng gà luộc, kimbab loại bé chiên giòn.”Cách chế biến về cơ bản vẫn kế thừa từ công thức của mẹ chồng truyền lại, nhưng tỉ lệ nước sốt đã thay đổi đôi chút. Vị cay xé nồng đã được giảm bớt, trở nên dịu nhẹ hơn. Giờ đây, vị ít ngọt hơn, ít mặn hơn và ít cay hơn. Vì chú trọng đến sức khỏe và vệ sinh nên cô chú rất cẩn thận trong việc lựa chọn nguyên liệu tốt.Chồng cô ra quán lúc bảy giờ sáng. Công đoạn sắp xếp những đồ dùng nhà bếp đã được rửa hôm trước, sau đó nấu nước hấp dồi, luộc trứng và chuẩn bị những thứ cơ bản mất khoảng một tiếng đồng hồ.“Bột mì làm món tteokbokki hay bị dính lại nên việc tách từng cái một là việc rất vất vả. Cũng có loại bánh tteok rời từng cái một nhưng vị của loại đó kém hẳn. Nếu chúng tôi chịu khó gỡ thì khách hàng có thể ăn được bánh ngon hơn. Một khay bánh tteok cắt ra được 324 cái, mỗi ngày tôi bán tầm mười khay thế này.”Sau hai tiếng chuẩn bị, đến chín giờ quán bắt đầu mở cửa. Cô Kim tầm mười giờ sẽ đến quán. Giữa hai vợ chồng không có sự phân công công việc rõ ràng. Cả hai đều cùng nấu và đón khách.“Một trong hai người dù không đến thì cũng phải buôn bán cho nên cả hai đều phải biết làm tất cả mọi việc”. Vợ chồng cô Kim Jin-sook, chú Kim Wan-yong chủ cửa hàng “Tteokbokki của bà- chợ Galhyeon” đã tiếp quản cửa hàng của mẹ chồng vốn bắt đầu kinh doanh từ 40 năm trước. Mỗi ngày họ đều nỗ lực hết mình để phục vụ những vị khách không quên được hương vị ngày xưa. Trước đây có ba nhân viên cùng phụ bán nhưng vì dịch COVID-19 nên từ năm ngoái chỉ còn giữ lại một người làm bán thời gian và hai vợ chồng cô chú làm tất cả mọi việc. Giữ gìn bí quyết Cửa hàng “Tteokbokki của bà- chợ Galhyeon” nổi tiếng đối với những người ưa thích món tteokbokki nhờ vào hương vị không đổi qua năm tháng. Cô Kim Jin-sook vẫn luôn giữ gìn bí quyết làm nước sốt do bà Jin Yang-geun-mẹ chồng cô-tạo ra từ năm 1980 lúc mới mở cửa hàng. Hương vị nước sốt vô cùng đặc sắc thu hút không chỉ khách địa phương mà còn có cả khách trên toàn quốc nghe tiếng lành đồn xa mà tìm đến. Việc quan trọng nhất trong quá trình chế biến là “luộc nước đầu”. Tteok được tách rời từng miếng bằng tay, cho vào nước đang sôi luộc sơ, sau đó thì chuyển sang nồi chuyên để nấu tteokbokki. Nếu công đoạn này không được làm cẩn thận thì bánh tteok sẽ bị bở hoặc bị dai. Mấu chốt nằm ở việc nhận biết chính xác trạng thái của bánh tteok mỗi ngày khác nhau chút ít và điều chỉnh lại nhiệt độ và thời gian nấu cho phù hợp.“Mọi người hay nói đùa ‘hay nghỉ làm công ty về mở cửa hàng bán tteokbokki’ nhưng thực ra việc buôn bán này vất vả hơn mọi người nghĩ nhiều.”Bí quyết để làm được món tteokbokki ngon giữ chân khách hàng nằm ở tỷ lệ các nguyên liệu làm nước sốt, mức lửa và thời gian nấu. Nguyên liệu có ngon đến đâu mà tỷ lệ không đúng, hoặc nhiệt độ và thời gian không đúng thì vô tác dụng. Toàn bộ quá trình chi tiết này đều học từ mẹ chồng nên đây là bí quyết kinh doanh của gia đình. Trong nước sốt có khoảng hơn mười loại nguyên liệu trong đó bao gồm những thứ dễ đoán như ớt bột, ớt tương, mật ngô. Phần tteokbokki một người ăn là 3,500 won, tăng thêm 500 won so với thời điểm trước tháng tư năm ngoái. “Mỗi năm nếu mức lương tối thiểu tăng thì giá thực phẩm cũng tăng theo nên giá bán không tăng cũng không được. Tuy nhiên, vì tteokbokki là món ăn vặt chứ không phải ăn như bữa chính nên không dễ tăng giá. Suy nghĩ mãi cuối cùng sau sáu năm rưỡi chúng tôi mới tăng lên 500 won.”Cô Kim gọi phần một người ăn là “dây chun”. Thường thì phần ăn này có 17-18 miếng bánh tteok cùng với chả cá nhưng nếu là học sinh hoặc người lao động chân tay thì cô thường cho thêm.Dạo gần đây, bàn ăn trong cửa hàng chưa đầy 10 pyeongnày đã được xếp gọn vào một góc. Quán không nhận khách ăn tại chỗ đã được một năm do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Góc tiệm nơi đặt nồi cơm điện nhỏ và bếp điện cũng là nơi vợ chồng cô tranh thủ ăn sáng cũng là ăn trưa. Sau khi lót dạ bằng đồ ăn nhẹ vào buổi tối thì họ đóng cửa tiệm vào lúc tám giờ tối. Dọn dẹp và sắp xếp đồ đạc xong thì trở về nhà, lúc này cũng đã mười giờ đêm. Ăn cơm tối trễ rồi đi ngủ là những việc thường nhật của vợ chồng họ.“Mỗi tuần, chúng tôi đều nghỉ bán ngày thứ hai. Kể từ khi mở quán thì ngoài ngày nghỉ cố định này, chúng tôi chỉ mới đóng cửa ba ngày. Đó là ngày sau hôm tôi phẫu thuật, hôm con trai tôi nhập ngũ và hôm nó xuất ngũ. Thỉnh thoảng cũng có lúc muốn nghỉ tí nhưng do đã tự hứa với khách rồi. Không chỉ có khách sống ở khu này mà khách từ khắp nơi trên cả nước cũng tranh thủ tìm đến đây để thưởng thức món của cửa hàng nên tôi rất áy náy nếu họ đến mà đi về tay không. Vào ngày nghỉ, tôi cũng không làm gì khác ngoài mấy việc dọn dẹp nhà cửa mà cả tuần không làm được và đi bệnh viện để chữa bệnh hội chứng ổng cổ tay. Đúng là bệnh nghề nghiệp.” Bí quyết để làm được món tteokbokki ngon giữ chân khách hàng nằm ở tỷ lệ các nguyên liệu làm nước sốt, mức lửa và thời gian nấu. Nguyên liệu có ngon đến đâu mà tỷ lệ không chính xác hoặc nhiệt độ và thời gian không đúng thì vô tác dụng. Tteokbokki là món ăn mang tính tiềm thức của người Hàn Quốc ở mọi lứa tuổi. Những miếng tteok trắng được luộc sơ, cho vào nước sốt tương ớt cùng với nhiều loại rau, chả cá rồi nấu trên lửa nhỏ. Tuy có nhiều loại tteokbokki như teokbokki chan nước sốt cay, tteokbokki dạng ăn liền, tteokbokki nấu với nước tương, tteokbokki sốt rosé… nhưng trong số đó món tteokbokki chan nước sốt sền sệt là phổ biến nhất. Nỗ lực hết mình từng ngày Cô Kim đã từng có những trải nghiệm không mấy vui vẻ khi mới bắt đầu giúp mẹ chồng bán ở chợ. “Khi đó, chưa có hộp đựng thức ăn như bây giờ, chúng tôi phải đựng vào túi ni-lông cho khách. Có người khách mua tteokbokki mang về, một lát sau thì lại quay lại quán. Vì nước sốt bị chảy ra và thấm lên quần jean nên họ ném thẳng túi tteokbokki vào tôi. Tôi vì quá bất ngờ và bối rối nên đứng run bần bật.”Thỉnh thoảng, cũng có những người khách khiến cho hai vợ chồng cô rất mệt mỏi. Có người khách đã gọi điện mắng vốn quán trong suốt 30 phút vì bỏ sót một quả trứng. Hỏi ra thì mới hay là do nhầm với túi đồ ăn của khách khác và dù cho cô có hứa là sẽ trả tiền lại đi chăng nữa thì khách cứ tiếp tục nổi giận. Cũng có khách quát chủ quán sao đưa bánh xếp khác với loại khách muốn và còn ném dĩa đi. Người nhà cô đến can ngăn rốt cuộc lại dính vào việc ẩu đả thậm chí phải báo cảnh sát đến. Tất nhiên, hầu hết các khách hàng đều rất thân thiện và tình cảm. Họ mua nước ngọt đem đến cho cô chú vào những ngày trời nóng bức, hoặc đem tặng cô chú những loại rau hái trong sân nhà. Sau khi vướng phải những việc không hay đó thì vợ chồng cô luôn tự nhủ là “nếu khách có nói gì đi chăng nữa thì cũng phải chấp nhận vô điều kiện.”“Có những khách hàng còn nhớ cả mẹ tôi, họ cũng dẫn con cái tới cửa hàng nữa. Cũng có những người họp lớp thời tiểu học rồi cùng nhau tới quán. Những vị khách đó đến quán không phải để ăn tteokbokki mà là tìm lại kí ức một thời. Nhìn vào họ, tôi học được tấm lòng ấm áp và cách sẻ chia. Tôi nghĩ đây chính là cách mà mọi người đang sống với nhau.”Vì vậy, cô Kim cảm thấy rất tiếc nuối khi nghĩ đến việc một ngày nào đó quán sẽ không còn nữa. Cô chú đã lên kế hoạch sẽ bán thêm mười năm nữa rồi đóng cửa tiệm. Tiếc nuối thì cũng có đó nhưng họ không muốn đẩy công việc mệt nhọc này cho các con. Nếu những người con sau khi thử làm việc công sở hay bất kì việc nào khác mà chúng muốn nhưng cuối cùng lại muốn đi bán tteokbokki thì biết đâu chừng quán sẽ vẫn cứ mở bán.Phần tteokbokki đầy ắp dành cho khách phương xa được chuẩn bị cẩn thận từ khâu lựa chọn từng loại nguyên liệu từ sáng sớm tinh mơ và nấu chuẩn vị trên chảo nóng không chỉ là món ăn làm dịu cơn đói của thực khách mà nó còn giúp tìm lại kí ức, sưởi ấm trái tim họ. Vợ chồng cô Kim tuy mệt mỏi nhưng ngày ngày luôn nỗ lực hết mình để lưu giữ hương vị của kí ức mà mẹ chồng từng phục vụ mọi người.

TÌNH YÊU VỚI CÂU CHUYỆN ĐỘC ĐÁO VÀ KHÁC BIỆT

Interview 2021 AUTUMN 1217

TÌNH YÊU VỚI CÂU CHUYỆN ĐỘC ĐÁO VÀ KHÁC BIỆT Jeon Min-hee là nhà văn thuộc thế hệ đầu của lớp tác giả sáng tác thể loại tiểu thuyết kỳ ảo đăng tải trên cổng thông tin máy tính thập niên 1990. Bắt đầu với tiểu thuyết dài kỳ mang tên “Đá thời gian” (The Stone of Days), đến nay tác giả đã cho ra đời hàng chục tác phẩm, trong đó khá nhiều tác phẩm được xuất bản và được đón nhận nồng nhiệt ở Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan. Ngoài ra, sê-ri truyện “Những người con của Rune” (Children of Rune) và loạt truyện ArcheAge1 đã được sử dụng làm cốt truyện trong game. Tôi có dịp gặp nữ tác giả tại một quán cà phê gần cung Gyeongbok (Cảnh Phúc). Nhà văn sáng tác tiểu thuyết kỳ ảo Jeon Min-hee lần đầu ra mắt độc giả năm 1999 với tiểu thuyết dài kỳ mang tên “Đá thời gian” (The Stone of Days) trên cổng thông tin Nownuri. Tiểu thuyết của cô với ngòi bút miêu tả tinh tế và trữ tình được độc giả trong và ngoài nước đón nhận nồng nhiệt. Tiểu thuyết gia Jeon Min-hee có con đang học lớp 5. Cô và gia đình sống trong ngôi nhà có sân vườn, tọa lạc ở khu phố gần Dinh Tổng thống, vốn được xem là khu vực yên tĩnh nhất Seoul. Thoạt nhìn, trông cô cũng giống như bao người nội trợ hay phụ nữ đi làm bình thường khác, nhưng cô là một trong những cây bút không thể không nhắc đến khi nói về quá khứ, hiện tại và tương lai của tiểu thuyết kỳ ảo Hàn Quốc. Bắt đầu được đăng nhiều kỳ trên cổng thông tin máy tính Nownuri vào năm 1999, tác phẩm đầu tay của cô mang tên “Đá thời gian” tái hiện chuyến phiêu lưu của Fabian chàng trai 18 tuổi, quản lý cửa hàng tạp hóa – lên đường tìm bốn viên ngọc trên chiếc vòng cổ do cha để lại. Tác phẩm lập kỷ lục với 4 triệu lượt xem, cho đến nay vẫn được giới hâm mộ tiểu thuyết kỳ ảo ca tụng là “huyền thoại”.Thế giới giả tưởng độc đáo của nhà văn cũng được ngành công nghiệp game Hàn Quốc ưa chuộng. Trò chơi nhập vai (RPG – Role Playing Game) kinh điển mang tên Tales Weaver do Nexon phát hành năm 2003 và các trò chơi trực tuyến như ArcheAge cũng thuộc thể loại game nhập vai do XL Games khai sinh năm 2013 đều được xây dựng trên nguyên tác là tiểu thuyết của cô. Xin cho biết nhà văn đã theo đuổi sự nghiệp sáng tác được bao nhiêu năm rồi?Tôi bắt đầu đăng truyện dài kỳ từ năm 1999, tính đến nay là 23 năm. Bộ truyện gồm 3 phần có tên “Những người con của Rune” (Children of the Rune) với phần 1 là “Những người con của Rune – Winterer” (Children of the Rune – Winterer) (2001-2019) phát hành bản giấy lần đầu năm 2001 nên năm nay cũng là năm bộ truyện “Những người con của Rune” ra đời được 20 năm. Tác phẩm “Những người con của Rune” tạo được tiếng vang rất lớn. Xin hỏi sê-ri này đã bán được bao nhiêu bản? “Những người con của Rune – Winterer” gồm bảy tập và “Những người con của Rune – Ác quỷ” (Children of Runes – Demonic) (2003-2020) có chín tập. Năm 2018, tôi đã chỉnh sửa và tái bản sê-ri này với một nhà xuất bản khác. Tại thời điểm đó, tuy không chính xác nhưng ước tính khoảng 3 triệu bản đã được bán ra. Tại sao nhà văn lại tiếp tục cho ra phiên bản chỉnh sửa? Có phải vì cô rất để tâm đến chất lượng tác phẩm? Những tác giả tiểu thuyết kỳ ảo thường không thích chỉnh sửa và viết lại tác phẩm. Chỉ số ít tác giả như tôi sửa lại tác phẩm của mình khi có dịp. Lý do là thay vì chỉnh sửa tác phẩm cũ, chúng tôi đi sáng tác một tác phẩm mới sẽ đem lại nhiều niềm hứng khởi, danh tiếng và thu nhập hơn.Tôi thường đọc đi đọc lại, trau chuốt đến khi thấy hài lòng mới cho ra sách. Tuy nhiên sau một thời gian, ở thời điểm khác, nhìn lại, tôi vẫn thấy có những chỗ cần hoàn thiện. Lấy ví dụ tác phẩm “Đá thời gian” đã được tôi tái bản với nhà xuất bản khác năm 2004. Mặc dù rất yêu quý ấn bản đầu tay, nhưng những đoạn viết non tay lộ rõ nên tôi không thể để vậy mà in lại. Giả sử lúc đó, tôi không chỉnh sửa mà cứ thế bỏ qua thì các tác phẩm sau này có lẽ tôi cũng không có thói quen chỉnh sửa nữa. “Mọi người thường quan niệm tiểu thuyết kỳ ảo chủ yếu được sáng tác bởi trí tưởng tượng của tác giả, nhưng thực tế, nó được xây dựng dựa trên quá trình tra cứu dữ liệu sâu rộng và nghiên cứu tỉ mỉ. Quá trình chuẩn bị này là tiền đề giúp tác giả xây dựng bố cục chi tiết hơn và miêu tả đạt đến độ tinh tế.” Tác phẩm tiêu biểu của cô là bộ truyện “Những người con của Rune” (Children of the Rune) với sê-ri đầu tiên mang tên “Những người con của Rune – Winterer” (2001-2019), phần 2 là “Những người con của Rune – Ác quỷ (Demonic)” (2003-2020), tiếp đến phần 3 là “Những người con của Rune – Thuần chủng (Blooded)” (2018-) hiện đã phát hành đến tập 4. Truyện kể về những đứa trẻ đi khai khẩn đất hoang, chiến đấu vì cuộc sống trong bối cảnh những trận đụng độ giữa các quốc gia và thế lực diễn ra liên tục từ khi vương quốc cổ đại hưng thịnh đột nhiên sụp đổ sau hơn một nghìn năm. Độc giả phản ứng thế nào với phiên bản chỉnh sửa?Tôi không chỉ trau chuốt lại câu chữ mà còn thêm vào vài tập mới nên ý kiến giữa các độc giả cũng có sự phân hóa nhất định. Có những bạn đọc không hài lòng vì nghĩ rằng lại phải mua thêm bản chỉnh sửa. Nhưng số độc giả yêu thích bản mới ngày càng nhiều hơn, cũng có những người so sánh bản trước với bản sau, tổng hợp chi tiết những điểm thay đổi rồi chia sẻ cho các độc giả khác. Cô nghĩ đâu là lý do làm cho tác phẩm của mình luôn được yêu thích?Lần đầu đăng tác phẩm dài kỳ trên Nownuri ở tuổi 20, tôi chưa ý thức được đến người đọc mà đơn giản chỉ là viết những gì mình muốn. Nhưng không ngờ tiểu thuyết của tôi được nhiều người yêu mến. Khi đó, tôi nhận ra nhiều người trên đời này cũng có thị hiếu giống mình. Từ đó, tôi thấy tự tin thể hiện “gu” của bản thân. Vì vậy, tôi nhanh chóng xây dựng cốt truyện và viết ngay khi vừa lóe ra ý tưởng. Về cơ bản, tôi nghĩ chắc là do sức hấp dẫn vốn có của thể loại kỳ ảo. Cốt truyện của tiểu thuyết kỳ ảo không bó hẹp trong một thời kỳ, nó có độ phổ quát và lôi cuốn xuyên suốt nhiều thời đại. Các tác phẩm của cô được đánh giá là vừa phản chiếu một thế giới rộng lớn nhưng vẫn không qua loa ở các chi tiết. Cô nghĩ thế nào về điều này?Mọi người thường quan niệm tiểu thuyết kỳ ảo chủ yếu được sáng tác bởi trí tưởng tượng của tác giả, nhưng thực tế, nó được xây dựng dựa trên quá trình tra cứu dữ liệu sâu rộng và nghiên cứu tỉ mỉ. Ví dụ, để tạo bối cảnh thành phố ảo không tồn tại ngoài đời thực, trước đó, người viết cần nghiên cứu thấu đáo về lịch sử văn hóa đô thị của nhân loại. Quá trình chuẩn bị này là tiền đề giúp tác giả xây dựng bố cục chi tiết hơn và miêu tả đạt đến độ tinh tế. Động lực nào khiến cô sáng tác tiểu thuyết kỳ ảo?Tôi đã luyện sáng tác từ khi còn bé. Lúc đó, tôi thích gì viết đấy, sau này nghĩ lại, những điều tôi viết đều thuộc thể loại kỳ ảo. Tôi nhận thức đầy đủ về thể loại này sau khi tham gia hoạt động trong câu lạc bộ giả tưởng của cổng thông tin Nownuri. Từ đó, tôi bắt đầu viết một cách nghiêm túc hơn.Bây giờ nghĩ lại, có lẽ tôi gặp nhiều may mắn. Tôi đã xuất phát đúng thời điểm, vì thập niên 1990 là thời kỳ mà tiểu thuyết kỳ ảo bắt đầu trở nên phổ biến. Sở thích cá nhân giao thoa với sở thích của nhiều người hâm mộ thể loại kỳ ảo có lẽ đã tạo nên nguồn động lực lớn cho tôi sáng tác.Năm 1994, tôi vào đại học. Đến năm 1997, tôi đang học năm thứ tư thì Hàn Quốc lâm vào khủng hoảng tài chính đến mức phải nhận cứu trợ tín dụng từ IMF. Đó là thời kỳ sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm, mà có thất nghiệp cũng chẳng lấy gì làm xấu hổ vì ai cũng như ai. Dù gì đi nữa cũng chẳng kiếm được tiền, nên tôi đã tận dụng khoảng thời gian đó thử làm những điều mình thích. Do đâu mà cô thích truyện kỳ ảo? Có lẽ xu hướng này xuất phát từ việc đọc trọn bộ văn học thế giới dành cho trẻ em khi tôi còn bé. Tôi rất thích những truyện độc đáo và khác lạ, đặc biệt là tác phẩm “Anh em Sư tử Tâm” (The brothers lionheart) của nhà văn Thụy Điển Astrid Lindgren, người nổi tiếng với sê-ri truyện “Pippi cô gái tất dài” (Pippi Longstocking). Đến sau này, tôi mới nhận ra “Những người con của Rune – Winterer” chịu nhiều ảnh hưởng từ tác phẩm đó. Cô nghĩ tiểu thuyết của mình có đặc trưng gì?Có lẽ người có thể trả lời câu hỏi này không phải là tôi. Thỉnh thoảng, có độc giả đưa ra bài viết phê bình thế giới quan trọng tiểu thuyết của tôi. Ví dụ, một số độc giả quy tác phẩm của tôi thuộc thể loại “tiểu thuyết dành cho thanh thiếu niên”. Tôi nghĩ phân tích đó có lý. Hiện giờ, mảng văn học dành cho thanh thiếu niên đã có chỗ đứng trong thị trường sách Hàn Quốc, nhưng giai đoạn tôi bắt đầu sáng tác thì thể loại này chưa được định hình. Lý do tôi hướng đến lớp độc giả thanh thiếu niên là vì từ thời cận đại, những đứa trẻ đã phải trải qua nghi lễ vòng đời gọi là lễ trưởng thành. Tôi muốn viết tiểu thuyết chứa đựng câu chuyện về các nghi lễ vòng đời này cho các độc giả ở lứa tuổi chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn. Tôi nghĩ “Những người con của Rune – Winterer” có cốt truyện như vậy. Nội dung truyện xoay quanh những đứa trẻ lâm vào hoàn cảnh không thể nhờ cậy sự giúp đỡ từ bất kỳ ai kể cả cha mẹ chúng, cuối cùng phải đối mặt với đối tượng mà ban đầu khiến chúng sợ hãi, bỏ chạy. Dường như cô có nhiều độc giả trung thành lâu năm.Tập cuối cùng của phần 2 bộ truyện “Những người con của Rune” phát hành năm 2007 và tập đầu tiên của phần 3 mang tên “Những người con của Rune – Thuần chủng” (Blooded) ra mắt năm 2018. Các tập truyện xuất bản cách nhau hơn 10 năm. Trong thời gian đó, có lẽ có những người đọc đã lãng quên tiểu thuyết của tôi, cũng có người nay đã đi làm hay lập gia đình. Thế nhưng, trong một buổi sáng mùa đông tuyết rơi dày, đã có hơn 500 bạn đọc đến dự buổi ký tặng được tổ chức tại nhà sách Kyobo Gwanghwamun, Seoul. Lúc đó tôi thật sự bất ngờ. Những độc giả là học sinh tiểu học, trung học từng nhập môn tiểu thuyết của tôi qua tác phẩm “Những người con của Rune – Winterer” nay đã 20 - 30 tuổi và tìm đến sự kiện của tôi. Cô có kế hoạch gì trong tương lai không? Thực ra, lịch trình năm nay của tôi đã kín. Tôi phải làm việc với kịch bản game đang dang dở và cần tiếp tục viết “Những người con của Rune – Thuần chủng (Blooded)”.

Review

THỬ SỨC VỚI NHẠC KỊCH JUKEBOX HÀN QUỐC

Art Review 2021 WINTER 506

THỬ SỨC VỚI NHẠC KỊCH JUKEBOX HÀN QUỐC Bản pop ballad của Lee Young-hoon (1960-2008) từng lay động cảm xúc của thế hệ trẻ những năm 1980-1990 đang là ca khúc được nhiều người yêu thích gần đây. Vở nhạc kịch “Gwanghwamun Sonata” quy tụ những bản nhạc này đã được đưa lên sân khấu lần thứ ba trong mùa thu năm nay và thu được nhiều thành công tại phòng vé. “Gwanghwamun Sonata” là vở nhạc kịch jukebox dựa trên những bản hit ballad của Lee Young-hoon (1960-2008), nhà soạn nhạc nổi tiếng của những năm 1980 và 1990. Thiết kế sân khấu có Gwanghwamun - cổng chính của Cung điện Gyeongbok, và con đường dọc theo bức tường của Cung điện Deoksu. Tất cả tạo nên bối cảnh cho lời bài hát của Lee Young-hoon, gợi lên nỗi nhớ trong lòng những người yêu mến bài hát của ông. Hai loại hình âm nhạc trình diễn thịnh hành gần đây là phim âm nhạc (movical) dựa trên các bộ phim nổi tiếng trong những năm trước và nhạc kịch jukebox với dòng nhạc đại chúng vang bóng một thời. “King Kong” với hình tượng chú khỉ Gorilla khổng lồ bước lên sân khấu và “Mary Popppins” dựa trên bộ phim nguyên tác cùng tên của đạo diễn Robert Stevenson (1905-1986) là những bộ phim âm nhạc tiêu biểu nhất. “Jersey Boys” theo dòng nhạc của ban nhạc Mỹ Four Seasons và “Mamma Mia” liên tục giữ vị trí bản hit của nhóm nhạc Thụy Điển ABBA là những điển hình của dòng nhạc kịch jukebox luôn có sức hút đối với công chúng. Nhạc kịch jukebox còn được gọi là nhạc pop trình diễn lấy nhạc đại chúng làm nội dung biểu diễn trên sân khấu. Nhiều tác phẩm nhận được sự yêu mến của khán giả trên thị trường sâu khấu quốc tế. Làn sóng nhạc kịch jukebox cũng bắt đầu lan tỏa khắp thị trường nội địa Hàn Quốc. Đáng chú ý là vở “Gwanghwamun Sonata” đã được lưu diễn khắp nhiều địa phương sau khi xuất hiện trên sân khấu Nhà hát Opera của Trung tâm Nghệ thuật Seoul từ tháng 7 đến tháng 9 vừa qua. Hát khi hạ mànTác phẩm này thuộc dòng nhạc tribute (nhạc tôn vinh các huyền thoại âm nhạc). Những bài hát do nhạc sĩ Lee Young-hoon sáng tác và ca sĩ Lee Mun-sae biểu diễn đã được chọn làm nhạc kịch. Nếu không nhắc đến nhạc sĩ Lee Young-hoon sẽ rất khó để đề cập đến âm nhạc đại chúng của Hàn Quốc trong những năm 1980 và 1990. Ông đã để lại rất nhiều bản hit giống như Midas trong thần thoại Hy Lạp có thể biến mọi thứ thành vàng chỉ với một cái chạm tay.Từ bài hát được dùng làm tiêu đề “Gwanghwamun Sonata” (1988) đến các bài “Khi tình yêu đi qua” (1987), “Đứng dưới bóng cây ven đường” (1988), và “Tình yêu xưa” (1991) được sử dụng trong tác phẩm là những kiệt tác thời đại khiến tất cả khán giả đều ngân nga nhẩm theo. Giống như hầu hết các vở nhạc kịch jukebox được công chúng yêu thích, tác phẩm này đã thành công trong việc khơi gợi tối đa sự hoài niệm. Nó thu hút không chỉ những người mê nhạc kịch mà còn cả những người yêu thích nhạc của Lee Young-hoon đến sân khấu kịch.Khi màn sân khấu buông xuống và khán phòng vang lên bản nhạc nổi tiếng “Hoàng hôn đỏ” (1988) của Lee Young-hoon được nhóm nhạc thần tượng Big Bang biên đạo lại, khán giả khó có thể ngồi yên trên ghế. Họ hưởng ứng, hát theo cổ vũ, đồng thời trải nghiệm một cảm xúc rất đặc biệt do loại hình sân khấu này tạo ra. Nữ diễn viên nhạc kịch Cha Ji-yeon, người dẫn chuyện trong vai trò hướng dẫn viên du hành thời gian, đã nhận được nhiều lời khen ngợi cho màn thể hiện bùng cháy của mình. Phiên bản mới nhất của vở nhạc kịch “Gwanghwamun Sonata” được viết bởi nhà biên kịch và đạo diễn Ko Sun-woong, pha trộn giữa ký ức, hiện thực và giả tưởng, do Gina Lee đạo diễn. Ba phiên bản “Gwanghwamun Sonata” có đến vài phiên bản. Phiên bản đầu tiên dàn dựng các bài hát của Lee Young-hoon thành nhạc kịch là của đạo diễn nhạc kịch nổi tiếng Lee Gi-na, được công diễn tại Nhà hát lớn của Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Sejong năm 2011. Nghe nói rằng chính Lee Young-hoon đã tạo ra cốt truyện cơ bản của vở nhạc kịch khi ông đang mắc ung thư giai đoạn cuối. Kể về một chuyện tình tay ba, tác phẩm nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của giới khán giả trung niên và gặt hái thành công phòng vé hiếm có đối với một vở nhạc kịch sáng tạo được biểu diễn trên sân khấu lớn. Vở này còn được diễn lại tại Trung tâm Nghệ thuật LG ngay năm sau đó.“Gwanghwamun Sonata 2” do Kim Kyu-jong đạo diễn là phần ngoại truyện của phiên bản trước, tập trung biểu diễn trực tiếp tại các sân khấu nhỏ. Mỗi nhạc công đứng ở một ô trong sân khấu lưới hình bàn cờ, làm tăng sức hấp dẫn âm nhạc của vở diễn. Phiên bản này mang sắc thái của những buổi hòa nhạc, đã từng được biểu diễn tại một số thành phố ở Trung Quốc như Thượng Hải, Hàng Châu, Nam Xương, Phúc Kiến... Phiên bản “Gwanghwamun Sonata” biểu diễn trong năm nay được nhà biên kịch kiêm đạo diễn nổi tiếng Ko Seon-woong viết mới và Lee Gi-na trở lại đạo diễn. Thông qua câu chuyện nhân vật chính sắp chết trở về quá khứ tìm lại tình yêu đích thực, vở nhạc kịch thể hiện sự đan xen lẫn lộn giữa ảo tưởng, ký ức và hiện thực.Công diễn lần đầu tại Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Sejong năm 2017 và diễn lần hai năm 2018, phiên bản lần ba này là tác phẩm bất hủ với sân khấu mang đậm phong cách riêng, thể hiện sự mơ mộng nhưng cũng đầy đam mê của đạo diễn nổi tiếng. Tác phẩm được đánh giá là đã thể hiện thành công sức hấp dẫn bất tận của âm nhạc Lee Young-hoon. Đặc biệt, khâu chọn và phân vai diễn không phân biệt giới tính cũng là một chủ đề tiêu điểm.Có thể nói yếu tố thành công chính của tác phẩm đến từ chiến lược tiếp thị và việc lựa chọn thời điểm công diễn phù hợp, ê-kíp sản xuất tài năng với sự tham gia diễn xuất của các ca sĩ, diễn viên tên tuổi, sự phối hợp ăn ý giữa đạo diễn và biên đạo nhạc, thiết kế sân khấu vượt trội... Nhạc sĩ Lee Young-hoonLee Young-hoon ngay từ đầu chưa gia nhập vào giới âm nhạc đại chúng. Ông bắt đầu sự nghiệp của mình trong vai trò là nhà soạn nhạc nền cho các vở kịch, chương trình truyền hình và màn múa biểu diễn. Giữa độ tuổi 20, ông mở rộng lĩnh vực sang âm nhạc đại chúng. Trong khoảng thời gian này, ông gặp Lee Moon-sae vốn khởi nghiệp với vai trò là ca sĩ kiêm MC từ năm 1978 và đã phát hành album thứ hai nhưng lại nổi tiếng với vai trò là người chọn và phát bản thu âm trên đài phát thanh hơn là ca sĩ.Hai ông bắt tay hợp tác và ca khúc chủ đề “Anh chưa biết” trong album thứ ba của Lee Moon-sae phát hành năm 1985 trở nên nổi tiếng đến mức chiếm vị trí quán quân trong 5 tuần liên tiếp trên chương trình âm nhạc truyền hình. Không chỉ bài hát này, mà đa số các bài hát ghi trong đĩa đều đạt bản hit. Từ đó, Lee Young-hoon nổi lên như một nhà soạn nhạc và nhạc sĩ tiểu biểu của nền âm nhạc đại chúng Hàn Quốc. Album thứ tư của Lee Moon-sae “Khi tình yêu đi qua” phát hành hai năm sau đó là một trong 100 album nhạc pop hàng đầu của Hàn Quốc, đạt mốc bán 2,8 triệu bản. Hai ông cùng tiếp tục đồng hành đến album thứ 13 của Lee Moon-sae mang tên “Chương thứ 13” phát hành năm 2001. Trong thời gian ít qua lại hợp tác với Lee Moon-sae, ông tham gia soạn nhạc cho các bộ phim điện ảnh, truyền hình, hoặc biến tấu những bài hát đã soạn cho Lee Moon-sae và phát hành album nhạc giao hưởng. Đến nay, tượng đài tôn vinh những bài hát của ông được dựng trên đường Jeongdong, Cung Deoksugung, Seoul trở thành một nơi hội tụ nhiều xúc cảm lạ đối với những ai đang còn lưu giữ ký ức về thời đó. Trong một đoạn hồi tưởng về những năm 1980, khi những người trẻ xuống đường phản đối chế độ độc tài quân sự, ca sĩ kiêm nhạc sĩ nhạc rock Yoon Do-hyun đã chơi đàn piano và hát bản hit của Lee Young-hoon “Người yêu cũ của tôi” (1988). Giống như hầu hết các vở nhạc kịch jukebox được công chúng yêu thích, “Gwanghwamun Sonata” đã thành công trong việc khơi gợi tối đa sự hoài niệm. Ưu thế của sự quen thuộcỞ Hàn Quốc, “Mamma Mia!” được dùng như tên gọi thể hiện toàn bộ đặc trưng của nhạc kịch jukebox, nhưng nếu chia nhỏ loại hình này ra sẽ có nhiều chuyện để nói. Tùy theo đặc trưng, nhạc kịch jukebox được chia thành hai loại: loại compilation (tuyển tập) tổng hợp nhiều bản nhạc đại chúng đa dạng về thời gian sáng tác, chủ đề hoặc thể thức âm nhạc, chẳng hạn như “Rock of Age” hội tụ các bản nhạc rock nổi tiếng trong thập niên 1980; và nhạc tribute chỉ sử dụng nhạc phẩm của riêng một nhà soạn nhạc giống như vở “Gwanghwamun Sonata”. Nếu như nhạc compilation có ưu điểm là có thể tự do sử dụng nhạc của nhiều nhạc sĩ khác nhau theo chủ đề của câu chuyện, thì nhạc tribute có sức hấp dẫn không chỉ đối với những người yêu thích nghệ thuật biểu diễn hiện nay mà còn cả những người hâm mộ nhạc của nghệ sĩ trước đó. Dĩ nhiên, sự quan tâm của khán giả sẽ tăng lên gấp bội nếu nhạc sĩ hay nhà soạn nhạc không còn hoạt động hoặc đã qua đời.Lý do khiến thể loại phim ca nhạc hoặc là nhạc kịch jukebox, đặc biệt là nhạc tribute được yêu mến rất đơn giản. Trước hết là bởi, khán giả có thể phần nào thoát khỏi gánh nặng khi phải cùng lúc tiếp nhận những bài hát và câu chuyện xa lạ. Thực tế, việc phải nghe hàng chục bài hát mới trên một sân khấu chỉ kéo dài hơn hai, ba tiếng đồng hồ là điều không hề dễ dàng. Nhà soạn nhạc mong muốn phát huy hết tài âm nhạc của mình để giúp cho khán giả thưởng thức nhiều giai điệu đẹp, nhưng có thể làm cho khán giả khó tiêu hóa. Chính vì lý do này mà các nhà soạn nhạc đã dành nhiều nỗ lực biến tấu giai điệu chính hoặc tạo nên những bài hát chủ đề trước khi công diễn để ghi dấu trong lòng công chúng.Theo đó, nhạc kịch jukebox là một loại hình nhạc biểu diễn có nhiều ưu điểm. Trước tiên, những ca khúc xuất hiện trên sân khấu đều đã quen thuộc với khán giả. Thêm vào đó, sự sống động và linh hoạt của mỗi lần biểu diễn trực tiếp trên sân khấu vượt xa việc nghe thiết bị của dàn âm thanh trong phòng khách hoặc một chiếc loa nhỏ đặt trên bàn làm việc. Đây chính là lý do vì sao nhạc kịch jukebox thu hút không chỉ những người yêu thích nghệ thuật biểu diễn mà còn cả những người hâm mộ âm nhạc luôn dõi theo bài hát gốc hoặc nghệ sĩ. Ngoài ra, việc sử dụng nội dung có mức độ đại chúng cao có thể giảm bớt gánh nặng và rủi ro phòng vé đối với người sản xuất.

ĐỐI THOẠI BẰNG HÌNH ẢNH VÀ NGÔN TỪ

Art Review 2021 AUTUMN 1239

ĐỐI THOẠI BẰNG HÌNH ẢNH VÀ NGÔN TỪ Họa sĩ Joo Jae-hwan (1941-) đi đầu trào lưu Mỹ thuật Dân chúng làm rõ các vấn đề xã hội bằng nét vẽ nhạy bén, dí dỏm và tác giả truyện tranh mạng (webtoon) nổi tiếng Joo Ho-min (1981-) là hai cha con. Tuy lĩnh vực hoạt động khác nhau nhưng hai nghệ sĩ cùng có mẫu số chung ở tài phối hợp hài hòa hình ảnh và ngôn từ. Triển lãm mang tên “Ho-min và Jae-hwan ”là triển lãm đặt trọng tâm vào sự tương đồng này. “Chân dung Ho-min” (Ảnh trái). Joo Jae-hwan. 2020. Tranh acrylic trên vải canvas, đồ chơi nhựa. 53.2 × 45.5 mm. “Chân dung Joo Jae-hwan”. Joo Ho-min. 2021. Tranh vẽ kỹ thuật số.Họa sĩ Joo Jae-hwan và tác giả webtoon Joo Ho-min đang tạo dáng bên chân dung mà hai người vẽ về nhau được treo cạnh nhau trong phòng triển lãm của Bảo tàng Nghệ thuật Seoul. Họa sĩ Joo Jae-hwan đã khắc họa các vấn đề lớn của lịch sử hiện đại bằng góc nhìn hài hước nhưng vẫn sắc sảo và con trai ông – nhà văn Joo Ho-min – nổi tiếng với webtoon mang tên “Thử thách thần chết” đề cập đến ranh giới giữa sự sống và cái chết một cách dí dỏm lấy cảm hứng từ chuyện thần thoại của Hàn Quốc.© Park Hong Soon, Tạp chí Nguyệt san Mỹ thuật Có những triển lãm mỹ thuật hóc búa, người xem phải nghiên cứu kỹ lưỡng mới có thể hiểu được nội dung. Tuy nhiên, đôi lúc chúng ta chỉ muốn thưởng thức các tác phẩm với tinh thần thư thái, không cần suy nghĩ nhiều. “Ho-min và Jae-hwan” được tổ chức từ ngày 18 tháng 5 đến ngày 1 tháng 8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Seoul chính là triển lãm như vậy. Thoạt nhìn, các tác phẩm trông nhẹ nhàng nhưng chúng hoàn toàn không hời hợt. Triển lãm chỉ trích sắc bén nhiều vấn đề xã hội nhưng không gây cảm giác nặng nề, có lẽ nhờ vào sự chân thực và hài hước xuyên suốt thế giới tác phẩm của hai nghệ sĩ. Họa sĩ Joo Jae-hwan chủ yếu sáng tác các tác phẩm truyền tải thông điệp bằng sự kết hợp giữa hình ảnh và ngôn từ. Trong các tác phẩm của ông, ngôn từ chứa đựng những ẩn dụ mang tính nghệ thuật, kích thích trí tưởng tượng của người xem. Trong khi đó, ngôn từ truyện tranh mạng của tác giả Joo Ho-min thường được thể hiện qua bong bóng lời thoại mang đậm tính trần thuật, khơi gợi trí tưởng tượng đầy chất điện ảnh. Việc giúp người xem tìm hiểu sự tương đồng và khác biệt trong cách thực hiện chức năng của hình ảnh và ngôn từ trong hai thể loại khác nhau trên cũng là điểm thú vị của triển lãm lần này. “Mưa xuân rơi xuống bậc cầu thang”. Joo Jae-hwan. 2010. Tranh Acrylic trên vải Canvas. 193.7 × 130 mm.Tác phẩm trình làng trong triển lãm ra mắt nhóm “Hiện thực và Phát Ngôn” vào năm 1980 phỏng theo tác phẩm “Khỏa thân bước xuống cầu thang” (Nude Descending a Staircase) của Marcel Duchamp nhằm châm biếm sự phi lý và áp bức mà những người yếu thế trong xã hội phải gánh chịu. Nhóm “Hiện thực và Phát ngôn” đã đưa hội họa tham gia vào những vấn đề xã hội thông qua phong trào Mỹ thuật Dân chúng suốt 10 năm sau đó. NGƯỜI CHA JOO JAE-HWANHọa sĩ Joo Jae-hwan nhập học khoa Hội họa phương Tây, trường Đại học Hongik năm 1960. Sau khi quyết định bỏ học giữa chừng vì hoàn cảnh gia đình, ông kinh qua nhiều nghề trước khi bắt đầu con đường nghệ thuật ở tuổi bốn mươi. Giải thích chuyện này, ông cho rằng: “Tôi bắt đầu cuộc đời nghệ sĩ theo đúng tư chất của mình một cách hết sức tự nhiên”.Nhóm hội họa Hiện thực và Phát ngôn thành lập năm 1980, tan rã năm 1990 là nơi thai nghén đưa hội họa và phong trào Mỹ thuật Dân chúng tham gia vào các vấn đề xã hội. Trong triển lãm ra mắt nhóm, với tư cách là thành viên sáng lập, họa sĩ Joo Jae-hwan đã giới thiệu tác phẩm “Mưa xuân rơi xuống cầu thang” theo phong cách châm biếm lấy cảm hứng từ tác phẩm “Khỏa thân bước xuống cầu thang” (Nude Descending a Staircase) của họa sĩ Marcel Duchamp, tạo ấn tượng sâu sắc cho người xem. Tác phẩm này sau đó được vẽ biến tấu nhiều lần, trong đó “Mưa xuân” được đề cập ở tiêu đề thực chất là nước tiểu của những người đàn ông đứng trên cầu thang. Dòng nước tiểu càng xuống dưới càng được vẽ dày hơn tượng trưng cho sự phi lý và áp bức mà những người yếu thế thuộc giai tầng thấp trong xã hội phải gánh chịu.Chất liệu sáng tác của ông vươn đến mọi ngóc ngách trong đời sống thường ngày. Tiêu biểu có tác phẩm “Nước và đứa con ngoài giá thú của nước” (2005) treo lủng lẳng những chai nước đã uống hết trên giá phơi quần áo nhằm ám chỉ vấn đề môi trường hoặc “Chiếc khăn bị đánh cắp” (2012) lấy chất liệu là chiếc khăn tắm mang về từ nhà tắm công cộng để đề cập đến vấn đề đạo đức đang bị mai một trong xã hội hiện đại. Ông tái sử dụng những đồ vật thường ngày bị bỏ đi và gửi gắm các thông điệp xã hội mang tính châm biếm. Đây chính là đặc trưng lớn nhất, bao quát thế giới tác phẩm của ông. Trong cuộc phỏng vấn gần đây, ông nói rằng thế giới nghệ thuật tự do và óc hài hước của mình “giống như nội động từ, chứ không phải là ngoại động từ”. Tiếp đó, ông nói: “Từ xưa đến nay, tôi giữ suy nghĩ không được để khán giả phải ngáp khi xem triển lãm của mình. Tuy nhiên, điều mà tôi cảm thấu được qua nhiều năm tháng đó là tất cả các nghệ sĩ đều có thế giới riêng của họ”.Thời trẻ, ông đã chống lại sự bất bình đẳng xã hội, chế độ độc tài quân sự và nghệ thuật đơn sắc rập khuôn của Hàn Quốc. Nhưng giờ đây, khi quá trình dân chủ hóa chính trị đã thành công và lòng nhẹ nhàng hơn trước, ông cho rằng: “Tất cả mọi người đều có lý do riêng của bản thân”. Ông nhận thấy: “Trong xã hội, con đường hy vọng và con đường tuyệt vọng luôn xoắn vào nhau. Số phận của con người đan xen giữa sự tích cực và tiêu cực”, và chia sẻ đã nhận ra sự bất lực của giới nghệ sĩ.“Kể từ thời điểm tác phẩm được treo trong phòng triển lãm, nghệ sĩ trở nên bất lực và phó mặc cho khán giả đánh giá. Tôi lại có cơ hội học hỏi khi thấy khán giả phát hiện những điều mà tôi chưa hề nghĩ đến.” “Nước và đứa con ngoài giá thú của nước”. Joo Jae-hwan. 2005. Giá phơi quần áo bằng nhôm, các loại sản phẩm thức uống, nước giải khát. Nhiều kích cỡ.Tác phẩm treo lủng lẳng nhiều loại chai nhựa và lon đồ uống rỗng trên một giá phơi quần áo cỡ lớn nhằm kêu gọi mối quan tâm hướng đến vấn đề môi trường. Ngoài ra, hình ảnh đồ uống có ga, càng uống càng khát nhằm thể hiện sự ham muốn và tính hai mặt của con người hiện đại đang sống trong thời đại tiêu dùng hàng loạt. “8601 viên kim cương và cơm mầm đá”. Joo Jae-hwan. 2010. Mô hình ghép nồi, đá, sao chép ảnh trên khung kính. 70.8 × 53.7 mm.Tác phẩm đối chiếu câu chuyện của người mẹ nơi làng quê nghèo Brazil ép đứa con đang đói phải đi ngủ và tác phẩm nạm kim cương trên hộp sọ người phủ bạch kim “Vì tình yêu của Chúa” (For the Love of God) của Damien Hirst nhằm châm biếm sự chênh lệch giàu nghèo trong xã hội tư bản chủ nghĩa. “Chiếc khăn bị đánh cắp”. Joo Jae-hwan. 2012. Tranh Acrylic trên vải Canvas, Tập ảnh ghép chiếc khăn. 66 × 53 mm.Tác phẩm phê phán quan niệm đạo đức của những người lấy cắp khăn ở nhà tắm công cộng trong khu phố. Joo Jae-hwan hài hước thể hiện trực quan những chất liệu mà bất cứ ai cũng có thể trải nghiệm trong cuộc sống thường ngày. “Giọt nước mắt hạnh phúc”. Joo Jae-hwan. 2008. Tranh Acrylic trên vải Canvas, Magic Ink. 96.3 × 96.5 mm.Tranh phỏng theo tác phẩm “Giọt nước mắt hạnh phúc” của Roy Fox Lichtenstein (1923-1997, Mỹ) liên quan đến vụ án quỹ đen của một tập đoàn tài phiệt thời đó vào năm 2008 nhằm truyền tải thông điệp về hiện tượng phân cực xã hội. “Ho-min và Jae-hwan” – nơi cha và con, hội họa và webtoon, tín hiệu analog và kỹ thuật số, hình ảnh và ngôn từ cùng hội tụ - sẽ là một bữa tiệc thú vị dành cho những ai yêu thích các câu chuyện kể. “Làm gì trên cầu thangthế nhỉ?”. Joo Ho-min. 2021. Tranh in kỹ thuật số trên flex. 740 × 220 cm.Tác phẩm sắp đặt cỡ lớn của nhà văn Joo Ho-min phỏng theo tác phẩm tiêu biểu “Mưa xuân rơi xuống bậc thang” của cha anh – họa sĩ Joo Jae-hwan – tái hiện tinh thần phản kháng và khiếu hài hước của cha theo cách của anh. NGƯỜI CON JOO HO-MINĐây cũng chính là tiếp điểm giữa tác giả Joo Ho-min và cha của anh. Vì đối với anh, đánh giá của độc giả có ý nghĩa rất quan trọng. Anh học lóm công việc của cha từ khi còn bé. Có lẽ hình ảnh người cha vẽ tranh đã vô tình tác động khiến anh bắt đầu vẽ truyện tranh từ thời trung học. Anh thích nhìn các bạn hứng thú xem tranh của mình. Kể từ đó, anh bị “nghiện” phản hồi nhanh từ những người xem truyện tranh mình vẽ. Sự nghiệp của anh khởi đầu bằng việc đăng truyện tranh lên một trang diễn đàn vào năm 2000 với suy nghĩ: “Phải làm mọi người cười nhiều hơn nữa”. Sự hưởng ứng của độc giả cuối cùng đã đưa anh đến với con đường của một tác giả webtoon.Được biết đến với “Jjam” (2005) – tác phẩm khởi nghiệp chính thức về đề tài cuộc sống quân nhân, nhờ bộ truyện “Thử thách thần chết” (2010-2012) anh đã vươn lên hàng ngũ nhà văn tiêu biểu của Hàn Quốc. Phim “Thử thách thần chết: Giữa hai thế giới” (2017) chuyển thể từ tác phẩm cùng tên đã thu hút 14 triệu lượt xem, đứng hạng ba về tổng lượt xem trong lịch sử điện ảnh Hàn Quốc. Phần tiếp theo mang tên “Thử thách thần chết: 49 ngày cuối cùng” (2018) cũng đã thu hút 12 triệu lượt xem.Nhà văn nổi tiếng đồng thời cũng là một YouTuber có 210.000 lượt người theo dõi tâm sự: “Tôi từng có ý muốn bỏ chạy khi chuẩn bị triển lãm này”. Anh cho biết lý do: “Truyện tranh không phải là thứ tạo ra để treo trong triển lãm mỹ thuật nên treo lên tường trông rất khó coi. Tôi thấy áp lực khi nghĩ đến việc khán giả sẽ đón nhận nó ra sao”. Thế nhưng, những lo lắng của anh chỉ là vô ích.Tranh vẽ và tác phẩm nghệ thuật sắp đặt của họa sĩ Joo Jae-hwan tràn ngập tầng hai phòng triển lãm, mang đến nhiều trải nghiệm thưởng lãm phong phú. Ngược lại, phòng triển lãm tầng ba thoạt nhìn trông có vẻ trống trải, chỉ trưng bày các tập vẽ phác thảo kịch bản và bản in kỹ thuật số những cảnh chính trong các tác phẩm tiêu biểu của tác giả Joo Ho-min. Dẫu vậy, nhiều khách tham quan vẫn chăm chú ngắm từng tác phẩm trưng bày và chìm đắm vào câu chuyện anh tạo ra. Giống như khoảng trống giữa các dòng chữ tạo cho người đọc không gian tưởng tượng, sự thoáng đãng ở tầng ba có tác động mang đến cho người xem cảm giác thư thả để nghiền ngẫm và thưởng thức từng phân cảnh của câu chuyện. Những quyển sách anh tham khảo khi sáng tác cho thấy khoảnh khắc những vật rất đỗi bình dị hóa thân thành nguồn cảm hứng cho trí tưởng tượng. Khách tham quan phòng triển lãm tầng 3 đang thưởng thức webtoon “Thử thách thần chết: Giữa hai thế giới” của Joo Ho-min chứa đựng quan niệm của người Hàn Quốc về thế giới bên kia. Triển lãm trưng bày nhiều yếu tố truyền thuyết và thần thoại đa dạng xuất hiện trong tác phẩm.© Báo Yonhap SỰ HỢP TÁC GIỮA CHA VÀ CONĐặc điểm lớn nhất của đợt triển lãm này là sự hợp tác giữa hai cha con đang hoạt động, sáng tạo ở các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau. Ngay lối vào phòng triển lãm, chân dung của hai nghệ sĩ được treo cạnh nhau chào mừng khách tham quan. “Chân dung Ho-min” (2020) của họa sĩ Joo Jae-hwan là tác phẩm nghệ thuật cắt dán collage sử dụng mô hình que kem và kính râm, còn “Chân dung Joo Jae-hwan” (2021) của nhà văn Joo Ho-min là tác phẩm sử dụng công nghệ kỹ thuật số được vẽ trên máy tính (digital drawing) theo phong cách webtoon. Hai cha con điềm đạm đưa ra đánh giá về tranh chân dung của mỗi người. Một người cha cảm thấy mình “đẹp lão” thông qua tác phẩm của con trai và một cậu con trai thấy tác phẩm của cha “thật buồn cười”… Bên cạnh đó, người con trai đã cho ra đời tác phẩm “Làm gì trên cầu thang thế nhỉ?” (2021) phỏng theo tác phẩm tiêu biểu của cha anh mang tên “Mưa xuân rơi xuống bậc thang”. Nếu như tác phẩm trước thể hiện hình ảnh đi từ trên xuống và từ trái qua phải thì tác phẩm sau lại mang hình ảnh hợp sức và đi lên với các nhân vật kéo và đỡ nhau. Anh diễn tả lại tinh thần phản kháng và khiếu hài hước của cha theo cách của mình.Với nhà văn Joo Ho-min, hình ảnh cha đang làm việc khi anh còn bé là “điều hiển nhiên”. Phải đến khi bản thân trở thành người sáng tạo nghệ thuật, anh mới biết “đó là việc khó khăn và diệu kỳ đến thế nào”. Anh thể hiện lòng tôn kính đối với cha khi nói: “Tôi thấy thật đáng khâm phục vì đã ngoài 80 mà cha vẫn còn làm việc. Chưa gì tôi đã thấy mệt rồi… thật không thể giải thích nổi bằng cách thần kỳ nào, đến giờ cha vẫn liên tục sáng tác”.Triển lãm kết thúc bằng một đoạn phim do người phát sóng trực tuyến (streamer) Joo Ho-min kết hợp với người cha họa sĩ của anh cùng ghi hình. Phỏng theo quy cách trò chơi “Olympic hình mẫu lý tưởng” chọn người mình thích hơn trong số hai diễn viên và lần lượt chọn cho đến khi còn hình mẫu lý tưởng cuối cùng, cậu con trai yêu cầu cha lựa chọn tác phẩm ông ưng ý hơn giữa các tác phẩm của mình. Trong quá trình chọn lựa tác phẩm yêu thích hơn, người cha đã trải lòng về những câu chuyện từ những ký ức, hoài niệm gắn với từng tác phẩm cho đến cả những kỷ niệm với con trai.Trước câu hỏi vui của người viết rằng ông có thấy buồn khi tên con nằm trước tên mình trong tiêu đề của triển lãm không, họa sĩ Joo Jae-hwan trả lời: “Hóa ra lại hay”. Ông nói: “Chuyện phân biệt thể loại hội họa hay truyện tranh rồi xét nét tên ai đứng trước, tất cả đều là lối suy nghĩ cổ hủ”. “Ho-min và Jae-hwan” – nơi cha và con, hội họa và webtoon, tín hiệu analog và kỹ thuật số, hình ảnh và ngôn từ cùng hội tụ – sẽ là một bữa tiệc thú vị dành cho những ai yêu thích các câu chuyện kể. Mỹ thuật Dân chúng (Minjung Misul): Phong trào nghệ thuật xuất phát từ nhận thức việc mỹ thuật cần lên tiếng về xã hội và tham gia vào phong trào dân chủ đang sục sôi tại Hàn Quốc giai đoạn đầu 1980.

NHỮNG VÌ SAO CÙNG TỎA SÁNG TRONG ĐÊM

Art Review 2021 SUMMER 870

NHỮNG VÌ SAO CÙNG TỎA SÁNG TRONG ĐÊM “Khi Nghệ thuật gặp gỡ Văn chương” là triển lãm đầu tiên trong năm của Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại và Hiện đại Quốc gia Hàn Quốc (MMCA) tại Deoksugung (Cung Đức Thọ) nhằm vinh danh các nghệ sĩ hoạt động năng nổ trong giai đoạn 1930 - 1950. Đặc biệt, triển lãm này tập trung vào những thành tựu nghệ thuật của sự giao lưu giữa các họa sĩ, nhà văn trong thời kỳ Nhật trị và chiến tranh Triều Tiên. . “Still Life with a Doll” (tạm dịch “Tĩnh vật với búp bê”) của Gu Bon-woong (1906-1953). 1937. Tranh sơn dầu. 71,4 x 89,4 cm. Bảo tàng Nghệ thuật Leeum, SamsungKhi giới học thuật tập trung vào Chủ nghĩa ấn tượng đang thịnh hành, Gu Bon-woong say mê với chủ nghĩa trừu tượng. Theo đề nghị của tạp chí Nghệ thuật Pháp “Cahiers d’Art” trong bức tranh này, Gu Bon-woong và những người bạn của ông có xu hướng tán dương nghệ thuật đương đại của các nước phương Tây. Thập niên 1930 là thời kỳ tăm tối trong lịch sử Hàn Quốc, khi mà sự thống trị của thực dân Nhật trở nên hà khắc hơn bao giờ hết. Đồng thời, đây cũng là giai đoạn diễn ra quá trình cận đại hoá xã hội Hàn Quốc. Đặc biệt, Gyeongseong (Kinh Thành, tên gọi của Seoul thời Nhật trị) du nhập văn hóa mới sớm hơn các vùng khác và có nhiều biến chuyển. Xe điện và ô tô lăn bánh trên những con đường rải nhựa, các trung tâm thương mại sang trọng mọc lên, đường phố tràn ngập những người trẻ tiếp nhận xu hướng mới với những cô gái tân thời đi giày cao gót và những chàng trai tân thời mặc âu phục.Gyeongseong - nơi xen lẫn sự tuyệt vọng về thực tại và sự lãng mạn thời cận đại - là thành phố của những nghệ sĩ. Tất cả các nghệ sĩ của Gyeongseong thời bấy giờ đều đổ xô đến quán cà phê. Những quán cà phê san sát khắp mọi ngõ hẻm khu trung tâm không đơn thuần là nơi bán cà phê. Các nghệ sĩ vừa lắng nghe ca khúc của Enrico Caruso trong làn hương cà phê lan tỏa với không gian bài trí theo phong cách nước ngoài vừa bàn luận về nghệ thuật Tiên phong (Avant-garde). Caruso và Nghệ thuật Tiên phongSự nghèo đói và tuyệt vọng của người dân dưới ách thống trị của thực dân đã không thể phá vỡ linh hồn nghệ thuật. Đằng sau niềm đam mê sáng tác nở rộ trong gian khó là tình bạn và sự hợp tác của các nghệ sĩ, những con người cùng nhau san sẻ nỗi đau thời đại và tìm kiếm con đường để cùng tồn tại.Triển lãm “Khi Nghệ thuật gặp gỡ Văn chương” của Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại và Hiện đại Quốc gia Hàn Quốc (MMCA) tại Deoksugung tái hiện thời kỳ “Ngược dòng Lãng mạn” đã thu hút rất nhiều khách tham quan suốt nhiều ngày. Như tên gọi, triển lãm giới thiệu hơn 50 nghệ sĩ tiêu biểu trong thời kỳ cận đại, đưa người xem quay về giai đoạn các họa sĩ và nhà thơ, nhà văn đã nỗ lực thoát ra khỏi ranh giới của các thể loại nghệ thuật để giao lưu, tương tác và thể hiện lý tưởng nghệ thuật.Triển lãm được chia thành bốn chủ đề. Với chủ đề “Tiên phong và hợp nhất”, phòng trưng bày số 1 xoay quanh quán cà phê có tên “Jebi” (Chim én) do nhà thơ, nhà văn kiêm nhà tùy bút Yi Sang (Lý Tương, 1910-1937) làm chủ và mối quan hệ giữa những nghệ sĩ đã từng yêu mến nơi đây. Yi Sang học chuyên ngành kiến trúc; sau khi tốt nghiệp, ông làm kiến trúc sư tại Phủ Thống đốc Triều Tiên của Nhật Bản một thời gian, nhưng ông đã nghỉ việc vì bệnh lao và mở quán cà phê. Nổi tiếng với những tác phẩm thấm nhuần Chủ nghĩa siêu thực như truyện ngắn “Đôi cánh” (tựa đề tiếng Anh là “The Wings”) và bài thơ mang hơi hướng Chủ nghĩa thực chứng (positivism) “Crow's Eye View” (tạm dịch “Tầm mắt của chim khách”), Yi Sang được xem là nhà văn tiêu biểu tiên phong cho nền văn học theo chủ nghĩa hiện đại giai đoạn 1930 của Hàn Quốc.Trên bức tường ngả màu của quán Jebi chỉ treo một bức chân dung của Yi Sang và một số bức tranh về người bạn thiếu thời của ông là Gu Bon-woong (Cụ Bổn Hùng, 1906-1953). Tuy chỉ là một không gian đơn sơ, không cầu kỳ bài trí nội thất nhưng nơi này được dùng làm nơi tiếp đón các nghệ sĩ nghèo. Cùng với Gu Bon-woong, những người có mối thâm giao với Yi Sang là tiểu thuyết gia Park Tae-won (Phác Thái Viên, 1910-1986), nhà thơ kiêm nhà phê bình văn học Kim Ki-rim (Kim Khởi Lâm, 1908-?) cũng thường lui tới nơi này. Họ tụ hội để lấy cảm hứng sáng tác và chia sẻ các xu hướng, tác phẩm mới nhất của nhiều thể loại không chỉ văn học, mỹ thuật mà còn phim ảnh, âm nhạc.... Đối với họ, Jebi không chỉ đơn thuần là không gian giao lưu mà còn là cái nôi của sự sáng tạo, tiếp nhận xu hướng tân thời và tinh hoa nghệ thuật. Đặc biệt, mối quan tâm lớn của họ là những bài thơ của Jean Cocteau và những bộ phim tiên phong của René Clair. Yi Sang treo những câu danh ngôn của Jean Cocteau ở quán và Park Tae-Won viết tác phẩm “Câu chuyện trong phim: Tỷ phú cuối cùng” phỏng theo phim hài châm biếm chủ nghĩa phát xít “Le Dernier milliardaire” (tựa đề tiếng Anh là “The Last Billionaire”) của đạo diễn René Claire (1934); tác phẩm lột tả dí dỏm hiện thực của thuộc địa.Những dấu tích của sự giao lưu và mối thâm giao xuất hiện trong các tác phẩm của họ thật sự rất thú vị. Trong bức họa mang tên “Chân dung một người bạn” (1935) của Gu Bon-woong, nhân vật chính với dáng người nghiêng ngả là Yi Sang. Tuy cách nhau bốn tuổi nhưng hai người rất tâm đầu ý hợp và luôn bên nhau từ những ngày còn đi học. Kim Ki-rim chính là người đi đầu tán dương phong cách hội họa theo trường phái Dã thú (Fauvism) phá cách của Gu Bon-woong. Đồng thời, ông tiếc thương cho bạn khi Yi Sang qua đời ở tuổi 27. Ông tập hợp các tác phẩm của bạn và xuất bản thành “Tuyển tập Lee Sang” (1949), đây là tuyển tập các tác phẩm đầu tiên của Yi Sang. Yi Sang cũng đảm nhận vai trò trang trí bìa cho tập thơ đầu tay của Kim Ki-rim “Khí tượng đồ” (tạm dịch “Bản đồ khí tượng”, 1936). Đồng thời, Yi Sang cũng đã vẽ tranh minh họa cho tiểu thuyết "Nhật ký của tiểu thuyết gia Gubo" (1934) của Park Tae-won khi tiểu thuyết được chọn đăng nhiều kỳ trên Nhật báo Trung ương Chosun. Văn phong độc lạ của Park Tae-won và tranh minh họa siêu thực của Yi Sang đã góp phần tạo nên các trang báo độc đáo, sáng tạo và thu hút sự chú ý. “Chân dung tự họa” của Hwang Sul-jo (1904-1939). 1939. Tranh sơn dầu. 31,5 x 23 cm. Bộ sưu tập cá nhân.Hwang Sul-jo, người thuộc nhóm nghệ sĩ với Gu Bon-woong, đã hoàn thiện phong cách hội họa độc đáo, điêu luyện với các thể loại khác nhau bao gồm tranh tĩnh vật, phong cảnh và chân dung. Bức chân dung tự họa được hoàn thành vào năm ông qua đời ở tuổi 35. Tạp chí “Cheongsaekji” (Tạm dịch “Thanh sắc”), Số 5 phát hành tháng 5 năm 1939 (trái) và số 8 phát hành tháng 2 năm 1940. “Cheongsaekji,” được xuất bản lần đầu tiên vào tháng 6 năm 1938 và kết thúc với số 8 phát hành tháng 2 năm 1940, là một tạp chí nghệ thuật tổng hợp do Gu Bon-woong biên tập và xuất bản. Tạp chí gồm nhiều bài báo chất lượng do các ngòi bút nổi tiếng sáng tác trong các lĩnh vực như văn học, sân khấu, điện ảnh, âm nhạc và mỹ thuật. Sự gặp gỡ giữa Thi và HọaTrong một giai đoạn nào đó, việc thêm hình ảnh minh họa vào tiểu thuyết đã tạo nên một khoản thu nhập nhất định cho các nghệ sĩ. Đồng thời, hình thức này góp phần nâng cao nhận thức rằng báo chí là phương tiện truyền thông đại chúng nhưng cũng mang đến cảm xúc nghệ thuật.Phòng trưng bày số 2 khiến người xem liên tưởng đến một thư viện gọn gàng; nơi đây tập hợp thành tựu các ấn phẩm truyền thông chính gồm báo, tạp chí, xuất bản giai đoạn 1920-1940. Với chủ đề “Bảo tàng mỹ thuật trên giấy”, triển lãm tạo cảm giác mới lạ khi người xem có thể trực tiếp lật từng trang tiểu thuyết được đăng nhiều kỳ trên các báo kèm theo tác phẩm của 12 họa sĩ vẽ tranh minh họa tiêu biểu, đứng đầu là Ahn Seok-Ju (1901-1950). Các tòa soạn báo thời đó cũng đã xuất bản tạp chí; theo đó, thể loại “Hwamoon” (Họa Văn) – thêm tranh vào thơ - chính thức ra đời. Điển hình là bài thơ ra mắt năm 1938 của Baek Seok (Bạch Thạch, 1912–1996) mang tên “Natasha, Chú lừa trắng và Tôi” (tựa đề tiếng Anh là “Natasha, the White Donkey, and Me”) bắt đầu với câu “Đêm nay tuyết rơi mãi /Vì kẻ nghèo tôi /Yêu Natasha xinh đẹp” do họa sĩ Jeong Hyeon-ung (Trịnh Huyền Hùng, 1911-1976) vẽ tranh. Giống với lời thơ của Baek Seok, bức tranh gây ấn tượng bởi những đường nét màu cam xen trên nền trắng tạo cảm giác trống vắng đến lạ kỳ trong tình cảm mơ hồ. Tác phẩm được đăng trên Tạp chí nghệ thuật “Phụ nữ” do hai người cùng sáng lập và được Tòa soạn Nhật báo Chosun phát hành.Baek Seok là nhà thơ nổi tiếng với những thi phẩm trữ tình đậm màu sắc quê hương nhờ tài năng ngôn ngữ tinh tế còn Jeong Hyeon-ung là họa sĩ thành danh với tư cách là họa sĩ vẽ tranh minh họa. Hai ông nổi tiếng với một tình bạn đặc biệt tuy ban đầu chỉ là đồng nghiệp ở một tòa soạn. Jeong Hyeon-ung luôn hâm mộ Baek Seok, người ngồi làm cạnh mình. Ông đã vẽ Baek Seok đang chăm chỉ làm việc, đăng bài viết ngắn với tựa đề “Mr. Baek Seok” (1939) ngợi ca người bạn tận tâm, mẫn cán với khuôn mặt “đẹp như tạc tượng” trên tạp chí “Munjang” (tạm dịch “Văn chương”). Tình bạn này vẫn duy trì ngay cả sau khi hai ông nghỉ việc ở tòa soạn. Baek Seok rời đến Mãn Châu xa xôi vào năm 1940 và gửi bài thơ do ông sáng tác với tựa đề “Gửi Jeong Hyeon-ung từ phương Bắc”. Sau khi hai miền Nam – Bắc bị chia cắt, Jeong Hyeon-ung gặp lại Baek Seok tại Triều Tiên; ông đã tổng hợp và in tập thơ của Baek Seok. Bìa sau của tập thơ vẽ hình ảnh Baek Seok oai nghiêm hơn so với “Mr. Baek Seok”. Sự nghèo đói và tuyệt vọng của người dân dưới ách thống trị của thực dân đã không thể phá vỡ linh hồn nghệ thuật. Đằng sau niềm đam mê sáng tác nở rộ trong gian khó là tình bạn và sự hợp tác của các nghệ sĩ, những con người cùng nhau san sẻ nỗi đau thời đại và tìm kiếm con đường để cùng tồn tại. “Natasha, Chú lừa trắng và Tôi” của Baek Seok (1912-1996) và Jeong Hyeon-ung (1911-1976). Adanmungo.Bài thơ có ảnh minh họa này được đăng trên tạp chí “Phụ nữ” do Tòa soạn Nhật báo Chosun phát hành vào tháng 3 năm 1938. Sự phối hợp của nhà thơ Baek Seok và nghệ sĩ Jeong Hyeon-ung thể hiện sự giao lưu thường xuyên giữa các nhà văn và họa sĩ theo thể loại Họa Văn mới (“văn minh họa”). “Gia đình nhà thơ Gu Sang” của Lee Jung-seop (1916-1956). Năm 1955. Tranh sơn mài. 32 x 49,5 cm. Bộ sưu tập cá nhân.Lee Jung-seop – ở nhờ nhà của nhà thơ Gu Sang trong chiến tranh Triều Tiên, đã vẽ ảnh gia đình hạnh phúc của Gu Sang, khi nhớ vợ và hai con trai đang ở Nhật Bản. Phòng triển lãm số 2 trưng bày các ấn phẩm giai đoạn 1920-1940. Các ấn phẩm giới thiệu đến người xem đều là những quyển sách có bìa trang trí đẹp mắt và các tạp chí có tranh minh họa của các họa sĩ, hầu hết được xuất bản bởi các tòa soạn báo thời bấy giờ. Tranh và lời bình của họa sĩPhòng trưng bày thứ 3 với chủ đề “Nhị nhân hành cước” (tạm dịch “Hai người du phương”) mở rộng bối cảnh thời đại sang giai đoạn 1930 – 1950 và tập trung sâu hơn vào mối quan hệ cá nhân của các nghệ sĩ. Kim Ki-rim là nhân vật trung tâm của mối quan hệ với các nhà văn, họa sĩ cùng thế hệ cũng như với các nghệ sĩ đời sau. Với cương vị phóng viên, ông tiên phong trong việc phát hiện nhiều nghệ sĩ và giới thiệu những tác phẩm xuất sắc qua các bài phê bình văn học. Có thể kể đến người kế nhiệm vai trò này là Kim Gwang-gyun (Kim Quang Vận, 1914-1993). Ông vừa là nhà thơ vừa là doanh nhân đã hỗ trợ kinh tế cho các nghệ sĩ xuất sắc. Do vậy, không có gì ngạc nhiên với việc một vài tác phẩm trong phòng trưng bày này thuộc sở hữu của ông.Tại đây, bức tranh khiến nhiều người xem phải dừng chân chắc hẳn là bức “Gia đình nhà thơ Gu Sang” (1955) của họa sĩ Lee Jung-seob (Lý Trọng Tiếp, 1916-1956). Trong tranh, Lee Jung-seob nhìn gia đình Gu Sang (Cụ Thường, 1919-2004) với vẻ thèm muốn pha chút ghen tị. Do cuộc sống khó khăn, ông phải sống xa gia đình nhỏ của mình khi vợ con quay về nhà ngoại ở Nhật Bản. Lee Jung-seob bán tranh để kiếm tiền với mong ước có thể gặp lại gia đình. Tuy nhiên, cuộc triển lãm gian nan lắm mới thực hiện được cũng không thể kiếm đủ tiền như kế hoạch, ông tuyệt vọng và thể hiện tâm tư này rất rõ trong các sáng tác của mình. Những bức thư do người vợ Nhật Bản gửi đến thăm hỏi tình hình của Gu Sang được bày liền kề giúp người xem ngược dòng câu chuyện về một họa sĩ thiên tài sớm rời xa cuộc đời trong bệnh tật và nghèo khổ vì chiến tranh.Phòng cuối cùng trưng bày chủ đề “Tranh và lời bình của họa sĩ”. Người xem có thể gặp gỡ sáu họa sĩ nổi tiếng đồng thời cũng nổi danh trong giới cầm bút. Tiêu biểu có họa sĩ Jang Wook-jin (Trương Húc Chấn, 1918-1990) luôn ngưỡng mộ vẻ đẹp của những điều giản dị, thuần khiết, họa sĩ Park Ko-suk (Phác Cổ Thạch, 1917-2002) cả đời yêu núi non, họa sĩ Chun Kyung-ja (Thiên Cảnh Tử, 1924-2015) với phong cách hội họa độc đáo và ngòi bút chân thực. Điều thu hút người xem ở cuối phòng trưng bày là bốn tác phẩm Hội họa điểm sắc (Dot paintingcủa Kim Whan-ki (Kim Hoán Cơ, 1913-1974). Càng đến gần và nhìn vào vũ trụ thu nhỏ với hằng hà những dấu chấm sẽ gợi cho người xem nhớ lại tên của từng nhà văn, họa sĩ với các tác phẩm vừa thưởng lãm. Đây dường như là nơi hội tụ của những con người tỏa sáng tựa các vì sao trong thời đại tăm tối. 2. “18 × 11 × 72 # 221” của Kim Whan-ki. 1972. Tranh sơn dầu. 48 x 145,5 cm. Bộ sưu tập cá nhân.Kim Whan-ki, tinh thông văn học và gần gũi với nhiều nhà thơ, viết bài với tranh minh họa trên nhiều tạp chí khác nhau. Những bức họa điểm sắc trừu tượng trữ tình đánh dấu giai đoạn cuối trong sự nghiệp của Kim Whan-ki bắt đầu từ giữa những năm 1960, khi ông ở New York. Độc giả có thể bắt gặp những bức họa điểm sắc trong các bức thư ông gửi cho nhà thơ Kim Gwang-seop (1906-1977). © Quỹ Whan-ki; Bảo tàng Whan-ki

SUBSCRIPTION

You can check the amount by country and apply for a subscription.

Subscription Request

전체메뉴

전체메뉴 닫기