Hiện tượng BTS được xem như bắt nguồn từ sự giao thoa giữa đặc điểm địa hình và văn hoá độc đáo của Hàn Quốc hoà chung trong dòng chảy của thời kì toàn cầu hoá. Chúng ta hãy cùng suy nghĩ về ý nghĩa và triển vọng của cơn lốc được tạo ra bởi các nghệ sĩ trẻ trên một đất nước nhỏ ở vùng Viễn Đông.
Hiện tượng âm nhạc đại chúng có tên gọi “K-pop” bắt đầu xuất hiện sau năm 1990, kể từ khi các công ty giải trí lớn trong nước tiến hành đào tạo nên những “thần tượng” một cách bài bản. Ca sĩ có triển vọng được tuyển chọn thông qua các buổi thử giọng phải trải qua thời kì “thực tập sinh” vất vả, không chỉ học hát mà còn phải học nhảy và ngoại ngữ. Trong quá trình này, kì tích thành công hay chủ nghĩa ưu tú chỉ xuất hiện ở một vài tài năng thiên bẩm, sau mọi nỗ lực không ngừng nghỉ có thể đạt được giấc mơ của mình. Điều này tương tự như hệ thống thành công trong thời kì phát triển từng chi phối xã hội Hàn Quốc. Ca sĩ thực tập sinh là những người cần “tăng trưởng vượt bậc” để giành chiến thắng trong các cuộc cạnh tranh khốc liệt. Ngoài ra, thần tượng Hàn Quốc cũng trở thành đối tượng được ngưỡng mộ trong ngành công nghiệp văn hoá đại chúng ở châu Á, giống như sự tăng trưởng tốc độ cao đáng tự hào của Hàn Quốc đã trở thành một hình mẫu cho các nước đang phát triển khác.
“Tiêu chuẩn Hàn Quốc” chưa bao giờ được coi là một hiện tượng tự nhiên. Nó được tạo ra để làm nên những thành công nhanh chóng, vì vậy không thể tránh khỏi sự hy sinh mất mát không hề nhỏ. Sau phong trào dân chủ hoá càn quét xã hội Hàn Quốc vào những năm 1980, nhu cầu dân chủ hoá kinh tế bắt đầu xuất hiện trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997, thêm vào đó sự gia tăng khoảng cách giàu nghèo gần đây cùng với mong muốn giải quyết xung đột giữa các tầng lớp trong xã hội là những cuộc đấu tranh nhằm phát triển về mặt kinh tế xã hội. K-pop đạt được nhiều thành quả, tuy nhiên chắc chắn cũng phải trả giá. Hệ thống đào tạo khắc nghiệt và tuổi thọ ngắn của các thần tượng thành công cho thấy rõ điều này.
Trong khi xã hội Hàn Quốc thay đổi để vượt qua quá khứ đòi hỏi tới “tiêu chuẩn toàn cầu” - một hệ thống mang tính phổ biến và hợp lý hơn thì cùng lúc đó nền công nghiệp K-pop cũng từ từ sụp đổ. BTS được sinh ra trong chính vết rạn nứt đó.
Kim Nam-joon sinh ngày 12 tháng 9 năm 1994 tại Ilsan, tỉnh Gyeonggi. Là trưởng nhóm kiêm rapper chính của nhóm. Nghệ danh của anh là “chuyên gia phát biểu lễ trao giải” hay “giọng hát quái vật”. Là thành viên đầu tiên gia nhập vào công ty giải trí Big Hit, anh thể hiện tài năng nổi trội trong việc viết lời ca khúc và sáng tác nhạc rap.
Kim Seok-jin sinh ngày 4 tháng 12 năm 1992 tại Gwacheon, tỉnh Gyeonggi. Là ca sĩ hát phụ của nhóm, có biệt danh là “Madnae” (có nghĩa là thành viên lớn tuổi nhất nhưng lại trẻ nhất) hay “Đẹp trai toàn cầu”, với giọng hát tài năng đặc biệt được mọi người nhớ tới bởi sự tinh tế về cảm xúc.
Min Yoon-gi sinh ngày 9 tháng 3 năm 1993 tại Daegu, rapper chính, có nghệ danh là Minstradamus (ghép bởi tên họ Min và “Nostradamus” (tên nhà tiên tri)) và “Suga thiếu sức” (do có sở thích nằm và chơi). Anh là nghệ sĩ tài hoa vì vừa có thể hát rap, sáng tác nhạc, viết lời ca khúc và trình diễn tốt.
Vượt qua đặc tính riêng của Hàn Quốc
Hệ thống công nghiệp âm nhạc đại chúng kết hợp chặt chẽ giữa các công ty giải trí, đài truyền hình, thị trường âm nhạc cho tới phương tiện truyền thông không cho phép sự gia nhập của các công ty giải trí nhỏ như Big Hit Entertainment. Vì vậy Big Hit và BTS buộc phải chọn đường vòng. Họ đã tạo ra một nhóm nhạc thần tượng kết hợp với hip hop, thể loại âm nhạc còn mới mẻ vào thời điểm đó và giao lưu với công chúng thông qua mạng xã hội. Đây là một lựa chọn bắt buộc, và nó đã dẫn tới một kết quả hoàn toàn đảo ngược khi BTS trở thành nhóm nhạc dẫn dắt kỉ nguyên mới của K-pop.
Có một điểm khác biệt cần lưu ý ở đây. Không giống như các nhóm nhạc trong hệ thống hiện có, xuất hiện theo dạng “thiên tài tuyệt hảo”, như chưa từng trải qua quá trình thực tập sinh, BTS đã cho thấy rằng bản chất của nghệ sĩ không phải là tài năng mà là thái độ, và đó là “sự chuyển hoá” thông qua quá trình phát triển, chứ không phải vốn dĩ họ sinh ra như vậy. BTS đã chọn chưa hoàn hảo thay vì hoàn hảo, chọn quá trình thay vì kết quả. Giống như ý nghĩa của ca khúc “Idol (thần tượng)” trong album “Love yourself – Answer”, họ suy nghĩ về tính đồng nhất trong khoảng cách giữa thần tượng và nghệ sĩ rồi thành thật tiết lộ rằng đó là “quá trình phát triển của tôi”.
Sự chuyển đổi từ thần tượng sang nghệ sĩ mà họ đang cho chúng ta thấy cũng chứa đựng cả lo lắng của giới trẻ Hàn Quốc trong xã hội hiện nay. Giới trẻ cảm thấy tuyệt vọng trong một xã hội chỉ đòi hỏi bằng cấp và họ bắt đầu theo đuổi niềm đam mê, sự hứng khởi trong quá trình phát triển mà không cần để ý tới kết quả là gì. Những người trẻ tuổi trước đây buộc phải sống “cuộc sống của các thần tượng” nay lại mơ ước cuộc sống trưởng thành của “nghệ sĩ”. Họ đã vượt qua giới hạn mang tính đặc thù của Hàn Quốc và hướng tới tiêu chuẩn toàn cầu. Đó là giá trị quan tích cực về cuộc sống mà ngay khi bạn gục ngã và làm tổn thương chính mình thì bạn vẫn theo đuổi điều bạn muốn chứ không phải người khác muốn. Đây phải chăng không chỉ là cuộc sống mơ ước của những người trẻ tuổi ở Hàn Quốc mà còn là của những người trẻ tuổi trên thế giới? Đó là lí do tại sao định hướng âm nhạc của BTS đã nhận được sự đồng cảm và yêu thích trên toàn thế giới.
Kim Tae-hyung Sinh ngày 30 tháng 12 năm 1995 tại Daegu; Ca sĩ phụ; Các biệt danh bao gồm CGV (đồ họa máy tính + V) và Vwimilbyeonggi (chơi chữ theo thuật ngữ tiếng Hàn nghĩa là “vũ khí bí mật, đề cập đến việc V là thành viên thứ bảy không được tiết lộ trước khi BTS ra mắt); Anh linh hoạt và được biết đến với những biểu cảm và cử chỉ quyến rũ trên sân khấu.
Jung Ho-seok Sinh ngày 18 tháng 2 năm 1994 tại Gwangju; Vũ công chính, rapper phụ; Các biệt danh bao gồm Beagledol (beagle + thần tượng, nghĩa là một thần tượng dễ thương, hoạt bát và luôn đáng yêu) và Trưởng nhóm biên đạo múa; Có thể cho rằng anh là vũ công giỏi nhất trong nhóm, trải qua nhiều khó khăn nhưng cuối cùng đã được tỏa sáng.
Park Ji-min sinh ngày 13 tháng 10 năm 1995 tại Busan, giọng ca chính và vũ công chính của nhóm. Anh có biệt danh là “Bánh gạo nhân đậu đỏ”(do sở hữu khuôn mặt béo dễ thương, cặp má phúng phính giống chiếc bánh gạo) và “Hạt đậu biết nhảy”. Anh từng là học sinh dẫn đầu của trường trung học phổ thông Busan và nổi tiếng với kĩ năng nhảy điêu luyện.
Jeon Jung-kook sinh ngày 1 tháng 9 năm 1997 tại Busan. Anh là giọng ca chính, vũ công chính và người hát dẫn rap. Biệt danh là “Cậu út” (do là thành viên nhỏ tuổi nhất) và “Heo cơ bắp”. Anh sở hữu giọng hát nổi bật với những điệu nhảy sôi động, có tài năng ở cả lĩnh vực chụp hình, quay phim và chỉnh sửa ảnh.
Người Hàn Quốc mong chờ sự trỗi dậy của BTS không chỉ vì đó là ban nhạc nhận được sự nổi tiếng chưa từng có từ trước tới nay trên toàn thế giới mà còn vì bây giờ họ có thể khẳng định rằng BTS đang rời khỏi thời đại bị ràng buộc bởi ranh giới của quốc gia và khu vực để tiến tới một thế giới rộng lớn hơn.
Văn hoá không quyền uy
Với sự lan rộng của internet và phát triển nhanh chóng của mạng xã hội, từng cá nhân tự kết nối với nhau thông qua mạng kĩ thuật số. Việc chủ nghĩa cá nhân dần dần lên ngôi trong xã hội Hàn Quốc, vốn là một xã hội bị chi phối bởi chủ nghĩa gia đình và chủ nghĩa quốc gia có thể được xem là có liên quan tới văn hoá kĩ thuật số, thứ đang phát triển nhanh chóng. Hệ thống xã hội mang tính gia trưởng truyền thống và chủ nghĩa ưu tú của xã hội phát triển đã dần mất quyền lực trong nhận thức bị chi phối bởi mạng internet đại chúng. Các cá nhân vốn dĩ chỉ là thành viên trong gia đình bắt đầu thể hiện tiếng nói và thị hiếu riêng của mình trong thế giới mạng kĩ thuật số.
Hiện tượng mang tính suy thoái quyền lực như vậy được thể hiện rõ nhất trên lĩnh vực văn hoá đại chúng. Mối quan hệ giữa ngôi sao và người hâm mộ bị đảo ngược. Ngôi sao trở thành đối tượng được đồng cảm chứ không phải đố kị, còn công chúng thì đưa ra lời khuyên về con đường phát triển họ mong muốn ở ngôi sao. “Văn hoá người hâm mộ” xuất hiện từ năm 1990 như vậy đã dự đoán trước mối quan hệ giữa BTS và cộng đồng người hâm mộ Army.
Nếu có điểm khác biệt giữa cộng đồng người hâm mộ của BTS so với cộng đồng người hâm mộ của các nhóm nhạc thần tượng trước thì đó chính là việc không gian mạng xã hội họ kết nối đã trở thành một sân khấu toàn cầu. Nói cách khác, người hâm mộ nhóm BTS vượt qua hàng rào ngôn ngữ và quốc gia để lan rộng khắp thế giới và gây ảnh hưởng tới toàn cầu. Army là kết quả quá trình dân chủ hoá kĩ thuật số, đã mang lại sự chuyển biến không ngừng trong xã hội Hàn Quốc trong 20 đến 30 năm qua và ý thức đại chúng được mở rộng ra thế giới bắt nguồn từ đó.
Hình ảnh áp phích quảng cáo cho tour diễn “Love yourself” vòng quanh thế giới ở Mỹ, Canada, Anh, Hà Lan, Đức, Pháp, Nhật. Từ trái sang: J-hope, V, RM, Jungkook, Jimin, Jin và Suga.
Hướng tới thế giới rộng lớn hơn
Hàn Quốc luôn là một quốc gia hướng tới thế giới về mặt địa chính học. Nền kinh tế thương mại nhập khẩu tài nguyên khan hiếm, xử lý rồi lại xuất khẩu đã trở thành động lực phát triển của thời đại. Tuy nhiên, “tiêu chuẩn Hàn Quốc” – thứ được tạo ra để tạo sự tăng trưởng vượt bậc từ lâu đã mất đi sức mạnh. Trong thời đại toàn cầu, nơi thế giới được kết nối với nhau bởi mạng kĩ thuật số, người Hàn Quốc nhận ra rằng các tiêu chuẩn như vậy không thể đảm bảo đem lại sự phồn vinh nữa. Chính lúc này, BTS đã cho thấy khả năng vượt trội của mình.
BTS, nhóm nhạc có lượng người hâm mộ trải khắp thế giới không còn lựa chọn nào khác ngoài việc theo đuổi sự phổ biến mang tính toàn cầu trong sự đồng cảm với cảm xúc với người hâm mộ. Quá trình thấu hiểu và đồng điệu với từng hơi thở của người hâm mộ trên thế giới của nhóm nhạc mang đậm màu sắc Hàn Quốc BTS có thể cho thấy con đường gần nhất giúp xã hội Hàn Quốc tiến vào thế giới.
Người Hàn Quốc mong chờ sự trỗi dậy của BTS không phải chỉ vì đó là ban nhạc đạt được sự nổi tiếng chưa từng có từ trước tới nay trên toàn thế giới mà còn là bởi vì bây giờ họ có thể khẳng định rằng BTS đang rời khỏi thời đại bị ràng buộc bởi ranh giới của quốc gia và khu vực và tiến tới một thế giới rộng lớn hơn.